5. Sınıf Matematik Ders Kitabı 1. Kitap Cevapları Meb Yayınları Sayfa 129

Etkinlik 3 – Çarpma ve Bölme İşleminin Bileşenleri

Çetin öğretmenin farklı işlemler yazdığı iki tahta görseli aşağıda verilmiştir.

1) Tahta – 1’deki işlemleri inceleyiniz.

Bir çarpma işleminde çarpanlardan herhangi biri verilmediğinde bu çarpanı bulmaya yönelik neler söyleyebilirsiniz? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap ve Çözüm

Bir çarpma işleminde sonuç (çarpım) ve çarpanlardan biri biliniyorsa, bilinmeyen çarpan bölme işlemi yapılarak bulunur.
Çarpım, bilinen çarpana bölünerek eksik olan çarpan hesaplanır.

Örneğin:
36 × ? = 540
? = 540 ÷ 36
? = 15

Açıklama

Çarpma ve bölme işlemleri birbirinin tersidir. Bu nedenle çarpma işleminde bir çarpan eksik olduğunda, verilen çarpım sayısı bilinen çarpana bölünür. Bu yöntem sayesinde eksik çarpan kolayca bulunur. Bu ilişki, işlemler arasında bağlantı kurmamızı sağlar.

2) Tahta – 2’deki işlemleri inceleyiniz.

Bir bölme işleminde bölünen veya bölen verilmediğinde bunları bulmaya yönelik neler söyleyebilirsiniz? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap ve Çözüm

Bir bölme işleminde;

• Bölünen bilinmiyorsa: Bölüm ile bölen çarpılır.
• Bölen bilinmiyorsa: Bölünen, bölüme bölünür.

Örnekler:
? ÷ 25 = 24
? = 25 × 24
? = 600

600 ÷ ? = 24
? = 600 ÷ 24
? = 25

Açıklama

Bölme işlemi, çarpma işleminin tersidir. Bu nedenle bölme işleminde eksik olan bölünen veya bölen bulunurken çarpma ve bölme arasındaki bu ters ilişki kullanılır. Böylece işlem kolaylaşır ve doğru sonuca ulaşılır.