Divan edebiyatında dört dizeden oluşan ve belirli aruz kalıpları ile yazılan şiirlere ne isim verilir?

Divan edebiyatında dört dizeden oluşan ve belirli aruz kalıpları ile yazılan şiirlere “rubai” veya “dörtlük” adı verilir. Rubailer, genellikle gazellerin beyitleri olarak yer alır, ancak bağımsız bir şiir türü olarak da yazılmıştır.

Rubailerin aruz kalıpları oldukça çeşitlidir. En yaygın kullanılan kalıplar şunlardır:

• AAXA: Bu kalıbda, ilk üç dize aynı kafiyeye sahipken, dördüncü dize farklı bir kafiyeye sahiptir.
• ABAB: Bu kalıbda, her dize farklı bir kafiyeye sahiptir.
• AABB: Bu kalıbda, ilk ve ikinci dizeler aynı kafiyeye sahipken, üçüncü ve dördüncü dizeler farklı bir kafiyeye sahiptir.

Rubailerin içeriği oldukça çeşitlidir. Aşk, tasavvuf, doğa, ahlak gibi çeşitli temaları işleyebilirler. Genellikle kısa ve öz olmalarıyla bilinirler ve derin anlamlar içerirler.

Divan edebiyatının en önemli rubailerinden bazıları şunlardır:

• Yunus Emre: “Gözleri ay gibi parlak, yanağı gül gibi al, / Gamzesi hoş gibi, dili şeker gibi tatlı. / Ben bir garip yolcuyum, dost ararım her an, / Dost beni bulsa gerek, ben onu ararım her an.”
• Fuzuli: “Gül yüzünde bin dilber açılmış, / Cennet bahçesi sanır insan. / Şems-i Tebriz’in aşkından, / Feryadım figanım olmuş feryad. /”
• Baki: “Gözlerin mihrâb-ı aşk, kaşların mihrâb-ı nâz, / Yüzün mihrâb-ı cemâl, hüsnün mihrâb-ı fazl. / Bir kâfir olsam dahi sen olsan benim kıblem, / Niçün olmasın mihrâb-ı kıblegâh-ı aşk. /”

Rubailer, divan edebiyatının en güzel ve etkileyici şiir türlerinden biridir. Günümüzde de hala okunmakta ve beğenilmektedir.