5. Sınıf Müzik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 48

MÜZİK, RİTİM VE DANS
A. Müzik ve Ritim

BİRLİKTE DÜŞÜNELİM

1. Vücudumuzun ritmi deyince aklınıza ne geliyor? Kalbimizin düzenli atışları bize müzikte neyi anımsatır? Düşüncelerimizi arkadaşlarımızla paylaşalım.

Vücudumuzun ritmi denince aklıma kalbimizin düzenli atışları, nefes alıp verişimiz, adımlarımızın düzeni, uykudan uyanmaya kadar olan biyolojik döngümüz gelir. Bu ritimler, bedenimizin doğal ve sürekli çalışan saatleri gibidir. Örneğin, kalp atışlarımız gün boyunca hızlanır ya da yavaşlar ama hep bir düzen içinde devam eder. Nefes alış verişimiz de hem bilinçli hem de otomatik olarak gerçekleşen bir ritim örneğidir. Yemek yeme saatlerimiz bile belli bir düzene göre devam eder.

Kalbimizin düzenli atışları müzikteki temposu sabit bir ritmi, yani düzenli vuruşları (metronomu) anımsatır. Tıpkı kalbimizin “dum-dum” diye ritmik bir şekilde atması gibi, müzikte de şarkının bir vuruş düzeni vardır. Bu düzen müziğin yavaş mı hızlı mı olduğunu, ne zaman alkışlayacağımızı ya da dans edeceğimizi belirler. Kalp ritmi ile müzik ritmi arasında doğrudan bir bağ kurabiliriz çünkü her ikisi de hayatın içindeki uyumu ve sürekliliği yansıtır.

2. Bedenimizi ritim çalgısı gibi kullanarak şarkılara nasıl eşlik edebiliriz? Sınıfımızda arkadaşlarımızla tartışalım.

Bedenimizi ritim çalgısı gibi kullanarak şarkılara farklı yollarla eşlik edebiliriz. Bu yönteme beden perküsyonu denir. Ellerimiz, ayaklarımız, parmaklarımız, dizlerimiz hatta ağzımızla çıkardığımız seslerle müzikte ritmi destekleyebiliriz. Örneğin:

• Ellerimizi çırparak (alkış): Vuruşlara uygun şekilde ellerimizi çırparak ritim tutabiliriz.
• Ayaklarımızla yere vurmak: Ayaklarımızı yavaş ya da hızlı şekilde yere vurarak tempoya uyum sağlayabiliriz.
• Parmaklarımızı şıklatmak: Parmak şıklatma, özellikle sessiz anlarda hoş bir ritim efekti yaratır.
• Dizlere vurmak: Ellerimizi dizlerimize hafifçe vurarak düzenli bir ritim yakalayabiliriz.
• Ağızla ses çıkarmak (tıslama, tıkırtı, puflama): Müzikte bazı efektler ağızla çıkarılan seslerle desteklenebilir.

Bu yöntemlerle hem ritmi hisseder hem de şarkıya katılımımız artar. Böylece sadece dinleyici değil, aynı zamanda aktif bir müzik katılımcısı oluruz.

1. ETKİNLİK

• Etkinlik Adı: Kuş Sesleri Şarkısı
• Etkinlik Amacı: Müziklerde farklı bölümleri çalgılarla ayırt etmek.
• Araç Gereç: Ders kitabı, boş plastik şişe, mercimek, boş yoğurt kabı, kalem.

a. Sınıfça iki gruba ayrılalım. Grubumuza ait çalgının yapım yönergelerini takip ederek çalgılarımızı oluşturalım.

1. grup:
Boş, küçük boy bir plastik şişenin içine şişenin tamamını kaplayacak kadar mercimek doldurup kapağını kapatarak maraka yapalım.

2. grup:
Boş yoğurt kabının ağzını gergin bir streç film ile kaplayalım. Film gerilmiş haldeyken üzerine kalemle vurarak davul oluşturalım.

KUŞ SESLERİ

Derleme

Orta Hız

A Bölümü
Kuş sesleri ovalara yayılır
İnsan buna hayran olur bakılır

B Bölümü
Kuzucuklar taze çimen ararlar
Bal yapanlar çiçeklere konarlar
Yeşillendi ağaçlarda yapraklar
Amber gibi mis kokuyor topraklar

* Eser, öğrencilerin seslendirebilmeleri için bir ses aşağıdan yazılmıştır.

c. Şarkıyı söylerken A bölümüne marakasla, B bölümüne davulla eşlik edelim.