65 yaşında tahta çıkan padişah kimdir?

Osmanlı İmparatorluğu’nun 35. padişahı olan Sultan V. Mehmet ya da tam adıyla Mehmed Reşad, 65 yaşında tahta çıkan padişah olarak dikkat çeker. Tahta çıkışı Osmanlı tarihinde özel bir yere sahiptir çünkü bu yaş, Osmanlı padişahlarının genellikle genç yaşlarda göreve başlamalarına kıyasla oldukça ileri bir yaş olarak kabul edilir. Sultan V. Mehmet, Osmanlı tarihindeki pek çok önemli siyasi ve toplumsal olayın yaşandığı bir dönemde tahta çıkmış ve Osmanlı Devleti’nin son yıllarında hükümdarlık yapmıştır.

Sultan V. Mehmet’in Hayatı

Mehmed Reşad, 2 Kasım 1844 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Babası Sultan Abdülmecid, annesi ise Gülcemal Kadın Efendi’dir. Sultan Abdülmecid’in oğlu olan Mehmed Reşad, Osmanlı hanedanının geleneklerine göre sıkı bir eğitim alarak yetiştirilmiştir. Ancak, Osmanlı’da taht sıralamasındaki değişiklikler ve kardeşi Sultan II. Abdülhamid’in uzun süreli hükümdarlığı nedeniyle uzun yıllar boyunca padişah olamamıştır. Sultan II. Abdülhamid döneminde sarayda adeta bir göz hapsinde hayatını sürdürmüş ve aktif bir siyasi yaşamdan uzak kalmıştır.

Sultan Mehmed Reşad, 31 yıl boyunca Osmanlı tahtında kalan Sultan II. Abdülhamid’in 1909 yılında tahttan indirilmesi sonrasında padişah ilan edilmiştir. II. Meşrutiyet’in ilan edildiği, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin siyasi gücü elinde bulundurduğu bu dönemde tahta çıkan Mehmed Reşad, 27 Nisan 1909 tarihinde Osmanlı Devleti’nin 35. padişahı oldu.

Sultan V. Mehmet’in Tahta Çıkışı ve Yaşı

Sultan V. Mehmet, tahta çıktığında 65 yaşındaydı. Osmanlı tarihinde padişahların çoğu genç yaşlarda hükümdarlık yapmaya başlarken, Mehmed Reşad’ın bu kadar ileri bir yaşta tahta çıkması istisnai bir durumdur. Bu durumun en önemli nedeni, II. Abdülhamid’in uzun süre tahtta kalması ve Mehmed Reşad’ın bir süre göz ardı edilmesidir. Mehmed Reşad, tahta çıktığında sakin ve mütevazı bir karaktere sahip bir padişah olarak tanınıyordu.

Ancak padişah olduğu dönemde Osmanlı Devleti, büyük siyasi ve ekonomik krizlerle mücadele etmekteydi. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yönetimdeki etkisi nedeniyle Sultan V. Mehmet’in yetkileri oldukça sınırlıydı. Bu sebeple onun hükümdarlığı dönemi, sembolik bir padişahlık olarak değerlendirilebilir.

II. Meşrutiyet Dönemi ve Sultan V. Mehmet

Sultan V. Mehmet tahta çıktığında, Osmanlı Devleti’nde anayasal monarşi olan II. Meşrutiyet dönemi hâkimdi. Bu dönemde meclisin ve anayasanın ön planda olması nedeniyle padişahın siyasi yetkileri büyük ölçüde kısıtlanmıştı. Mehmed Reşad, bu siyasi sistem içerisinde daha çok sembolik bir lider konumundaydı. Gerçek siyasi iktidar ise İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin elindeydi.

İttihat ve Terakki liderleri, Sultan V. Mehmet’i kontrol edilebilir bir figür olarak gördükleri için onun tahta çıkmasını desteklemişlerdi. Sultan V. Mehmet de bu durumu kabul etmiş ve önemli kararların alınmasında İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yönlendirmelerine uymuştur.

Siyasi ve Askerî Olaylar

Sultan V. Mehmet’in saltanatı sırasında Osmanlı Devleti birçok önemli olayla karşı karşıya kalmıştır. Bu olaylardan bazıları şunlardır:

1. 1911-1912 Trablusgarp Savaşı: Osmanlı Devleti, İtalya’nın saldırısıyla Trablusgarp vilayetini kaybetmiştir. Bu savaşta Osmanlı Devleti’nin zayıflığı bir kez daha gözler önüne serilmiştir.
2. 1912-1913 Balkan Savaşları: Balkan ülkelerinin Osmanlı topraklarına karşı başlattığı savaşlarda Osmanlı Devleti büyük yenilgiler almış ve Batı Trakya, Makedonya ve Arnavutluk gibi önemli bölgeleri kaybetmiştir. Bu durum Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki varlığının sona ermesine neden olmuştur.
3. I. Dünya Savaşı (1914-1918): Sultan V. Mehmet döneminin en önemli olayı, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na girmesidir. İttihat ve Terakki yönetiminin baskısıyla Osmanlı Devleti, Almanya’nın yanında savaşa dahil olmuştur. Sultan V. Mehmet, cihad-ı ekber ilan ederek Müslümanları savaşa katılmaya davet etmiştir. Ancak bu çağrı beklenen etkiyi yaratmamış ve Osmanlı Devleti, savaşta büyük kayıplar yaşamıştır.

Sultan V. Mehmet’in Kişiliği ve Yönetim Tarzı

Sultan V. Mehmet, siyasi ve askerî yetkileri kısıtlı olmasına rağmen halk tarafından sevilen bir padişahtı. Dindar, mütevazı ve barışçıl bir kişiliğe sahipti. Saray yaşamında gösterişten uzak durur, vakitlerinin çoğunu ibadetle geçirirdi. Halk arasında sakin ve adaletli bir hükümdar olarak tanınmıştır. Ancak, siyasi iradenin İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin elinde olması nedeniyle Mehmed Reşad’ın kendi kararlarını uygulama şansı yoktu.

Ölümü

Sultan V. Mehmet, I. Dünya Savaşı’nın Osmanlı Devleti için yıkıcı sonuçlarının henüz tam anlamıyla ortaya çıkmadığı bir dönemde, 3 Temmuz 1918 tarihinde vefat etmiştir. 74 yaşında hayata gözlerini yuman Sultan V. Mehmet, İstanbul’daki Eyüp Sultan Türbesi’ne defnedilmiştir. Onun ölümü, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan yenilgiyle çıkmasından hemen önce gerçekleşmiş ve padişahlık dönemi, Osmanlı’nın çöküş sürecindeki sembolik bir dönem olarak tarihe geçmiştir.

Sultan V. Mehmet, Osmanlı tahtına 65 yaşında oturmuş ve hükümdarlığı süresince büyük siyasi ve askerî zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Onun dönemi, Osmanlı Devleti’nin son yıllarına denk gelmiş ve padişahlık yetkilerinin sembolik hâle geldiği bir dönemde gerçekleşmiştir. Sultan V. Mehmet, sakin ve dindar kişiliğiyle Osmanlı tarihinin önemli ama etkisiz padişahlarından biri olarak anılır. 65 yaşında tahta çıkması ise Osmanlı padişahları arasında onu benzersiz kılan bir özelliktir.