5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 181

Sıra Sizde
Aşağıda toprak kirliliği ile ilgili bir tablo verilmiştir. Tablodaki “toprak kirliliğinin sebepleri” ve “alınacak önlemler” ile ilgili bölümlere uygun üçer örnek yazınız.

TOPRAK KİRLİLİĞİ

Toprak kirliliğinin sebepleri: Alınacak önlemler:

1. Sanayi atıklarının ve evsel çöplerin toprağa kontrolsüz bırakılması. 1. Atıkların kaynağında ayrıştırılması, geri dönüşüm ve düzenli depolama/bertaraf.
2. Kimyasal gübre ve pestisitlerin bilinçsiz, aşırı kullanımı. 2. Organik/akılcı tarım uygulamaları, gübre ve ilaçların kontrollü-kayıtlı kullanımı (IPM).
3. Kanalizasyon sızıntıları, akaryakıt döküntüleri ve maden faaliyetleri. 3. Atık su arıtma tesisleri, sızıntıların denetlenmesi; maden sahalarının ıslahı ve ağaçlandırma.

Çözüm:
Toprak kirliliğinin sebeplerini yazarken özellikle insanların yanlış faaliyetlerinden (çöp, sanayi atıkları, kimyasal ilaçlar vb.) kaynaklanan etkenlere odaklandık. Önlemleri yazarken ise bu sorunları çözebilecek veya azaltabilecek uygulamalara yer verdik (geri dönüşüm, bilinçli tarım, arıtma tesisleri vb.).

Sıra Sizde
Toprak en önemli doğal kaynaklardan biridir. Ancak yirminci yüzyıldan itibaren modern tarıma geçilmesi ve sanayileşme ile birlikte toprak kirliliği de bir çevre sorunu olmaya başlamıştır. Toprak kirliliği her geçen gün daha da ciddi boyutlara ulaşmış ve günümüzün en önemli çevre problemlerinden biri hâline gelmiştir.

Toprağın kirletilmesi artarak devam ederse gelecekte bizi nasıl bir dünya beklemektedir? Canlılar bu durumdan nasıl etkilenecektir? Düşüncelerinizi yazınız.

Cevap:
Toprak kirliliği artarsa tarım toprakları verimsizleşir, erozyon ve çölleşme hızlanır. Kirli toprakta yetişen bitkiler ağır metal ve kimyasal kalıntılar biriktirir; bu da besin zinciriyle insanlara ve hayvanlara geçerek zehirlenme, kanser ve gelişim bozuklukları gibi sağlık sorunlarına yol açar. Yeraltı suları kirlenir, içme suyu kalitesi düşer. Biyolojik çeşitlilik azalır; toprak solucanları, mantarlar ve mikroorganizmalar yok oldukça toprağın kendini yenileme gücü zayıflar. Ürün rekoltesi düşer, gıda fiyatları artar; kırsal yoksulluk ve göç artabilir. Kısacası sürdürülebilir olmayan üretim ve düzensiz atık yönetimi sürerse gelecek nesiller daha kirli, sağlıksız ve gıda güvencesi zayıf bir dünyada yaşamak zorunda kalır.

Çözüm:
Soruda gelecekteki olumsuzlukları düşünmemiz isteniyor. Burada hem çevresel (çölleşme, biyolojik çeşitlilik kaybı) hem de insan hayatını etkileyecek (gıda güvenliği, sağlık sorunları) sonuçlar tahmin edilerek yazıldı.

Soru: Toprak kirliliğini azaltmak için bireyler günlük hayatlarında neler yapabilir?

Cevap:
Evsel atıkları geri dönüşüm için ayırmak; piller, elektronik ve atık yağları belediyenin toplama noktalarına vermek; bahçe-balkon bakımında kimyasal yerine organik gübre ve doğal yöntemler kullanmak; tek kullanımlık ürünleri azaltmak; toplu taşıma/bisiklet tercih ederek fosil yakıt tüketimini düşürmek; çevrede yasa dışı döküm gördüğünde yetkililere bildirmek.

Çözüm:
Bireylerin yapabilecekleri şeyler sorulduğu için günlük hayatta uygulanabilir basit ama etkili önlemler (geri dönüşüm, organik ürünler, tek kullanımlık azaltma vb.) yazıldı.

5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 181 Açıklaması

Bu sayfada toprak kirliliği konusu işlenmiştir. Öncelikle öğrencilere tablo üzerinde “toprak kirliliğinin sebepleri” ve “alınacak önlemler” ile ilgili örnekler yazdırılmıştır. Ardından metinde toprağın önemli bir doğal kaynak olduğu, modern tarım ve sanayileşmeyle birlikte kirliliğin arttığı, günümüzde ciddi boyutlara ulaştığı anlatılmıştır. Son bölümde ise öğrencilerden toprak kirliliğinin artarak devam etmesi hâlinde gelecekte karşılaşabileceğimiz sorunları ve canlıların bu durumdan nasıl etkileneceğini düşünerek yazmaları istenmiştir. Böylece hem sebep-sonuç ilişkisi hem de geleceğe yönelik farkındalık geliştirilmesi amaçlanmıştır.