3. Sınıf Türkçe Ders Kitabı (2. Kitap) Cevapları Meb Yayınları Sayfa 16

e) Ailenizle ilgili bir anınızı düşününüz. Anınızı konuşma kurallarına uyarak arkadaşlarınızla paylaşınız.

Konuşmanızda şu kurallara dikkat ediniz:

• Ses düzeyinizi ayarlayınız.
• Konuşma hızınıza dikkat ediniz.
• Konuşmalarınızda vurgu ve tonlamaya dikkat ediniz.
• Sözcükleri yerinde ve anlamına uygun seçiniz.
• Anlamlı ve kurallı cümleler kurunuz.
• Konuşmanızı jest ve mimiklerle destekleyiniz.

Cevap: Geçen yaz ailemle birlikte pikniğe gitmiştik. Sabah erkenden hazırlanıp güzel bir piknik alanına gittik. Hep birlikte kahvaltı yaptık, oyunlar oynadık ve yürüyüşe çıktık. Daha sonra annemle babama yardım ederek eşyalarımızı topladım. O gün ailemle çok eğlendim ve birlikte geçirdiğimiz güzel zamanı hiç unutmadım.

Açıklama: Bir anı anlatılırken olayların anlaşılır bir sırayla aktarılması, uygun ses düzeyiyle konuşulması ve anlamlı cümleler kurulması gerekir. Vurgu, tonlama, jest ve mimikler de anlatımın daha etkili olmasına yardımcı olur.

f) Konuşurken uyduğunuz kural için “Evet” kutucuğunu, uymadığınız kural için “Hayır” kutucuğunu işaretleyiniz.

KONTROL LİSTESİ

Açıklama: Konuşmanın açık ve etkili olması için ses düzeyi, konuşma hızı, vurgu, tonlama, sözcük seçimi, jest, mimik ve beden diline dikkat edilmelidir. Bu kuralların tamamı uygulandığı için “Evet” kutucukları işaretlenir.

Uygulamadığınız konuşma kurallarını bir sonraki konuşmanızda uygulayınız.

g) Cümlelerde yanlış kullanılan sözcükleri düzelterek cümleleri tekrar yazınız.

Yarışmada sonuncu olduğu için çok mutlu oldu.

Doğrusu: Yarışmada birinci olduğu için çok mutlu oldu.

Zeynep çok aç olduğu için hiçbir şey yemedi.

Doğrusu: Zeynep çok tok olduğu için hiçbir şey yemedi.

Dedemin bahçesine elma fidanı ektik.

Doğrusu: Dedemin bahçesine elma fidanı diktik.

Annemin yaptığı çorbayı yerken dilim yandı.

Doğrusu: Annemin yaptığı çorbayı içerken dilim yandı.

Açıklama: Sözcüklerin cümle içinde anlamına uygun kullanılması gerekir. Yarışmada mutlu olmayı anlatırken “sonuncu” yerine birinci, hiçbir şey yememeyi açıklarken “aç” yerine tok sözcüğü uygundur. Fidan dikilir, çorba ise içilir. Doğru sözcük seçimi cümlenin anlamını açık ve doğru hâle getirir.

Cevap Anahtarı

e) Geçen yaz ailemle birlikte pikniğe gittik. Hep birlikte kahvaltı yaptık, oyunlar oynadık ve yürüyüş yaptık. Ailemle güzel vakit geçirdiğim için bu günü hiç unutmadım.

f)
Ses düzeyimi ayarladım: EVET
Konuşma hızıma dikkat ettim: EVET
Vurgu ve tonlamaya dikkat ettim: EVET
Sözcükleri yerinde ve anlamına uygun kullandım: EVET
Anlamlı ve kurallı cümleler kurdum: EVET
Konuşmamı jest ve mimiklerle destekledim: EVET
Konuşmamda beden dilini kullandım: EVET

g)
Yarışmada birinci olduğu için çok mutlu oldu.
Zeynep çok tok olduğu için hiçbir şey yemedi.
Dedemin bahçesine elma fidanı diktik.
Annemin yaptığı çorbayı içerken dilim yandı.

Açıklama

3. Sınıf Türkçe dersindeki bu etkinlik, öğrencilerin konuşma kurallarına uygun biçimde kendilerini ifade etmelerini ve sözcükleri anlamlarına uygun kullanmalarını geliştirir. Etkili bir konuşmada ses düzeyine, konuşma hızına, vurgu ve tonlamaya dikkat edilmeli; düşünceler anlamlı ve kurallı cümlelerle anlatılmalıdır. Jest, mimik ve beden dili de anlatımı destekler.

Cümle kurarken seçilen sözcüklerin anlam bakımından cümleyle uyumlu olması gerekir. Fidan dikmek, çorba içmek gibi sözcüklerin doğru kullanılması anlatım bozukluğunu önler. Böylece hem konuşma hem de yazılı anlatım daha açık, doğru ve anlaşılır hâle gelir.