3. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı (1. Kitap) Cevapları Meb Yayınları Sayfa 18

ÖĞRENELİM

Araştırma sorularımızın cevabı ile ilgili bilimsel sorgulama yaparken;

• tahmin etme
• gözlem yapma
• model oluşturma
• belge tarama
• deney yapma
• iletişim kurma

gibi yöntemlerden birini veya birkaçını kullanarak veri toplayabilir, kaydedebilir, çıkarım veya karşılaştırma yapabiliriz.

Bu araştırma yöntemlerini inceleyelim. Araştırma yaparken uygun yöntemleri kullanalım.

Tahmin Etme

Bir konu veya sorunun cevabı ile ilgili daha önceki bilgilerimizi düşünerek değerlendirmede bulunmaya tahmin etme denir. Elimizdeki bilgilerden yola çıkarak “Ben böyle olacağını düşünüyorum.” demektir.

Örneğin gökyüzüne baktık, gri bulutları gördük, rüzgârın estiğini fark ettik. “Yağmur yağabilir.” diye düşündük. Bu, bir tahmindir.

Açıklama: Tahmin yaparken daha önce öğrendiğimiz bilgilerden ve o anda fark ettiğimiz belirtilerden yararlanırız. Tahminimizin mutlaka doğru çıkması gerekmez. Önemli olan, düşüncemizin elimizdeki bilgi ve gözlemlere dayanmasıdır.

Gözlem Yapma

Bir nesneyi, olayı veya durumu dikkatli ve planlı bir şekilde incelemeye gözlem yapma denir. Gözlem yaparken “Ne, nasıl, ne zaman?” sorularına cevap ararız.

Bunu yaparken gözlerimizle görür, kulaklarımızla duyarız. Bazen koklar bazen de dokunuruz.

Örneğin okul bahçesinde bir karınca yuvası gördük. Karıncalara dikkatlice baktık. Karıncaların hızla hareket ettiğini ve yuvalarına yiyecek taşıdığını fark ettik. Karıncaların hareketlerini üç gün boyunca takip ettik. Böylece gözlem yapmış olduk.

Açıklama: Gözlem yaparken bir varlığı veya olayı yalnızca kısa bir süre görmek yerine dikkatli biçimde incelemek gerekir. Gözlemlerimizi belirli zamanlarda tekrar etmek ve sonuçlarımızı kaydetmek, değişiklikleri fark etmemizi kolaylaştırır.

Cevap Anahtarı

Bu sayfada cevaplanması gereken herhangi bir soru veya etkinlik yoktur.

Açıklama

Bilimsel bir araştırmada bir sorunun cevabını bulabilmek için farklı araştırma yöntemlerinden yararlanırız. Tahmin etme, gözlem yapma, model oluşturma, belge tarama, deney yapma ve iletişim kurma bu yöntemlerden bazılarıdır. Araştırmanın konusuna göre bu yöntemlerden biri veya birkaçı birlikte kullanılabilir.

Tahmin etme, sahip olduğumuz bilgilerden yararlanarak bir olayın nasıl sonuçlanacağı hakkında düşünce oluşturmaktır. Örneğin gökyüzünün koyu bulutlarla kaplandığını ve kuvvetli rüzgâr estiğini gördüğümüzde yağmur yağacağını düşünebiliriz. Bu düşünce, gördüğümüz belirtilere ve daha önce öğrendiğimiz bilgilere dayanır.

Tahmin ile kesin bilgi birbirinden farklıdır. Tahmin, henüz sonucu görmeden oluşturduğumuz düşüncedir. Olay gerçekleştikten veya deney tamamlandıktan sonra tahminimizi gerçek sonuçla karşılaştırabiliriz. Böylece tahminimizin doğru olup olmadığını anlayabiliriz.

Gözlem yapma ise bir varlığı, olayı veya durumu dikkatli ve planlı biçimde incelemektir. Gözlem sırasında çoğunlukla duyu organlarımızdan yararlanırız. Bir bitkinin yapraklarının rengini görmek, kuşların sesini dinlemek veya bir taşın yüzeyini dokunarak incelemek gözlem yapmaya örnektir.

Bazı gözlemler yalnızca bir kez yapılmaz. Bir bitkinin büyümesini araştırıyorsak onu birkaç gün veya hafta boyunca belirli aralıklarla incelememiz gerekebilir. Gördüğümüz değişiklikleri not etmek, çizmek veya tabloya kaydetmek, gözlem sonuçlarımızı daha düzenli hâle getirir.

Bilimsel araştırmalarda gözlem ve tahmin birlikte de kullanılabilir. Önce bir olayın sonucunu tahmin eder, ardından gözlem yaparak gerçek sonucu belirleriz. Son olarak tahminimizle gözlem sonucumuzu karşılaştırırız. Bu süreç öğrencilerin dikkatli düşünme, veri toplama, karşılaştırma ve sonuç çıkarma becerilerini geliştirir.

3. sınıf öğrencileri günlük yaşamlarında da bu yöntemleri kullanabilir. Bir bitkinin büyümesini takip etmek, hava durumundaki değişiklikleri gözlemlemek veya bir cismin suda yüzüp yüzmeyeceğini önceden düşünmek bilimsel düşünmeye yardımcı olur.