Ülkemizde görülen aşağıdaki olaylardan hangisinin ülkemizin özel konumuna bağlı olarak gerçekleştiği söylenemez?

Ülkemizde görülen aşağıdaki olaylardan hangisinin ülkemizin özel konumuna bağlı olarak gerçekleştiği söylenemez?

A) Kış aylarında Kayseri’deki sıcaklık değerinin Samsun’dan az olması
B) İzmir ilimizdeki sıcaklık değerlerinin aynı enlemde yer alan Van’dan yüksek olması
C) Kış aylarında Karadeniz Bölgesinde dağların kuzey yamaçlarının güney yamaçlarından sıcak olması
D) Nevşehir’de kış sıcaklık değerlerinin Zonguldak’tan düşük olması
E) Antalya’daki yıllık sıcaklık ortalamalarının Çanakkale’den fazla olması

• Doğru cevap: E) Antalya’daki yıllık sıcaklık ortalamalarının Çanakkale’den fazla olması.

Bu soruda, Türkiye’de gözlemlenen bazı sıcaklık farklılıklarının “özel konum” ya da “matematik konum” ile ilişkisinin sorgulandığı bir değerlendirme yapılmaktadır. Öncelikle özel konum; bir yerin denize yakınlığı, denizden yüksekliği, yer şekilleri, rüzgarların etkisi, denizel ya da karasal etkiler gibi matematik konumdan bağımsız coğrafi özelliklerini ifade eder.

Seçenekleri teker teker incelediğimizde:

A) Kayseri, Samsun’dan daha iç kesimde ve deniz etkisinden uzaktır. Bu nedenle kış aylarında daha düşük sıcaklıklar görülmesi, karasal iklimin etkisinden, yani özel konumdan kaynaklanır. Doğrudur.

B) İzmir ile Van aynı enlemlerde yer almasına rağmen İzmir’de yıllık sıcaklıklar daha yüksektir. Bunun nedeni İzmir’in deniz kıyısında olması, Van’ın ise yüksek rakımlı iç bölgede bulunmasıdır. Bu da özel konumun etkisidir.

C) Karadeniz Bölgesi’nde dağların kuzey yamaçlarının kışın daha sıcak olması, deniz etkisinin kuzey yamaçlarda daha belirgin olmasından kaynaklanır. Bu da özel konumla ilgilidir.

D) Nevşehir’in karasal konumu ve yüksekliği, Zonguldak’ın ise Karadeniz kıyısında olması nedeniyle sıcaklık farkı oluşur. Bu da özel konuma bağlıdır.

E) Antalya’nın Çanakkale’ye göre daha güneyde yer alması ve yıllık sıcaklık ortalamasının daha yüksek olması, enlem farkından kaynaklanır. Türkiye’de güneye gidildikçe, yani Ekvator’a yaklaştıkça sıcaklık artar. Bu durum matematik konumun bir sonucudur. Dolayısıyla E seçeneğindeki sıcaklık farkı, özel konum değil, matematik konumla açıklanabilir.

Sonuç olarak, yalnızca E seçeneği özel konumla açıklanamaz; burada sıcaklık farkı yerin enlemi ile ilgilidir. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.