Sosyal Hizmette Yetkinlik

Sosyal hizmette yetkinlik en genel olarak ele alınacak olursa, sosyal hizmet uzmanlarının sosyal hizmetin bilgi, beceri ve değer temelini uygulamaya aktarabilmesi olarak ifade edilebilir. Bu bilgi temeli sosyal hizmet uzmanının yetkinliği için yol gösterici olmaktadır.

Sosyal hizmet uzmanı genel anlamda sonsuz çeşitlilikteki insan durumlarını kavrayarak farklı yaşam deneyimleri ve kökenlerini anlamalıdır. Çeşitli, farklı disiplinlerden beslenmek, tarih, sanat ve bilim gibi, buralardan edinilen fikirlerden yararlanmak, çok çeşitli ve geniş yelpazede insanlar ile iletişim kurmak sosyal hizmet uzmanının sürekli gelişimi için ve yetkinliğini sağlamak için büyük öneme sahiptir. Aynı zamanda sosyal hizmet uzmanı yetkinliği için en yeni mesleki bilgilerin ve güncel olayların da farkında olmalıdır. Özellikle sosyal hizmet literatürüne ve bağlantılı diğer disiplinlere katılan yeni kavramlar, kuramlar ve müdahale teknikleri düzenli olarak ortaya çıkmakta olup, bu bilgiler konferans, çalıştay gibi platformlarda paylaşılmaktadır. Sosyal hizmet uzmanı yetkin bir sosyal hizmet uzmanı olarak gelişmek adına bu tür aktivitelere katılmayı kendine bir sorumluluk olarak görmelidir (Sheafor ve Horejsi, 2014).

Sosyal hizmet uzmanının sahip olması gereken yetkinlikle üç ana başlıkta toplanabilmektedir. Sosyal hizmet uzmanının bu üç alanda yetkin olması beklenmektedir.

• İnsanlar ve sosyal kurumlar arasındaki ilişkilerde başlatılması, geliştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, korunması, dönüştürülmesi ve sonlandırılması gereken durumları belirlemek ve değerlendirmektir.
• Sorunları değerlendirme, ulaşılabilir amaçlar oluşturma ve olası uygun koşulları temel alarak insanların iyilik hâlini geliştirmek için bir plan hazırlamak ve bu planı uygulamaktır.
• İnsanların sorun çözme, baş etme ve gelişimsel kapasitelerini güçlendirmek; insanları onlara kaynak, hizmet ve fırsat sağlayacak sistemlerle bağlantılandırmak, incinebilir ve ayrımcılığa uğrayan nüfusun yararına etkili müdahalede bulunmaktır.

Sosyal hizmet uzmanları insanlara kaynak, hizmet ve fırsat sağlayacak olan sistemlerin etkililiğini ve insani olarak işlev görmesini geliştirmek için çabalamaktadır. Sosyal hizmet uzmanı eşitlikçi, adil ve müracaatçılara karşı duyarlı olan hizmet, kaynak ve fırsat sistemlerine etkin olarak katılmak, bu sistemleri değiştirmek ve geliştirmek, adil olmayan sistemleri ortadan kaldırmak için başkalarıyla iş birliği halinde çalışmak durumundadır. Sosyal hizmet uzmanları, sosyal hizmet müdahalesini gerçekleştirdikten sonra, müdahaleyi değerlendirmeli, müdahale sürecindeki davranışlarını ve becerilerini gözden geçirmelidir. Sosyal hizmet uzmanı mesleki gelişimlerini ve ilerlemelerini sürekli olarak değerlendirmeli ve gelişmesi için çaba göstermelidir. Son olarak, sosyal hizmet uzmanları mesleğin standartlarına ve etik kurallarına uygun, bu standartları ve kuralları destekleyici bir şekilde ve akılda tutarak, mesleğin bilgi temeline katkı vermek suretiyle hizmet sunumunun gelişmesine yardımcı olmalıdır (Duyan, 2010). Sosyal hizmet uzmanı:

• demokratik toplumda, insanın ve toplumun gelişmesine yardımcı olan,
• haklar perspektifi doğrultusunda bireylerin yaşam kalitelerinin yükseltilmesini sağlayan,
• toplumsal etkileşim mekanizmalarını bilimsel ve mesleki olarak harekete geçirerek bilimsel yaklaşım, bilimsel yöntem ve tekniklerle yardımcı olan,
• insanın ve toplumun kendi yaşamı ve kaynakları üzerinde demokrasi ilkeleri doğrultusunda ve mesleki etiğe dayalı olarak denetim sahibi olmasını ve karar vermesini destekleyen,
• insanın ve toplumun üretkenliğini ve yaratıcılığını harekete geçirerek yaşam koşullarının gelişmesini sağlayan,
• üniversite düzeyinde uygulamalı bir bilim olan sosyal hizmet alanında dört yıllık lisans eğitimi görerek, bilimsel ve mesleki yeterlilik ve yetkinlik kazanarak yetişen,
• mesleki ve bilimsel etik ilke ve sorumluluklara göre uygulamalar gerçekleştiren nitelikli elemandır (Cılga, 2009).

Sosyal hizmet uzmanı müracaatçının hem kendisi hem de dünya ile ilişki kurmasına, korumasına, hizmet etmesine yardımcı olur ve sosyal hizmet uzmanı kendine yardım ile başkalarına yardımın birbirine bağlı olduğunu göz önünde bulundurmalıdır (Derezotes, 2000). Sosyal hizmet uzmanı müracaatçının kişisel gelişiminin sağlanması ve müracaatçının gelişimsel boyutlarının (fiziksel, duyuşsal, bilişsel, tinsel, psikososyal) her bir boyutunun gelişimine yardımcı olması gerekmektedir. Ama öncelikle bunu sağlayabilmesi için sosyal hizmet uzmanının kendi gelişimsel boyutlarının her birinde gelişmiş olması beklenmektedir. Sosyal hizmet uzmanının bu anlamdaki gelişmişliği aynı zamanda sosyal hizmet uzmanının sosyal hizmet yetkinliğine hizmet edecektir. Sosyal hizmet uzmanının kendi gelişimsel boyutlarından herhangi biri ile yaşayacağı sorun ya da eksiklik müracaatçısının o yönünü değerlendiremeyeceği anlamına gelir ki bu durumda ortaya çıkan yanlış bir müdahale olacaktır. Bu nedenle sosyal hizmet uzmanının yetkinliği öncelikle kendi gelişimsel boyutlarını gerçekleştirmesi ile mümkündür.