Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 46

ENGELLİLİĞE KAVRAMSAL BAKIŞ

Engelli; doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal yaşamın gereklerine uymama durumunda olup; korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyacı olan kişidir. BM’nin yayınladığı “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi”nde engelli birey, “hayata eşit katılma fırsatları azalan ya da kısıtlanan kişi” olarak tanımlanmaktadır.

Sosyal hizmet uzmanları engellilerle çalışmalarını üç boyutta yürütür. Bunları;

• Engelli bireyler ve aileleri ile sosyal hizmet uygulamaları,
• Engelli grupları ve aileleri ile sosyal hizmet uygulamaları ve
• Engelli bireyler/gruplar ve ailelerine yönelik toplum düzeyinde sosyal hizmet uygulamaları şeklinde ifade etmek mümkündür

Birleşmiş Milletlerin (BM) yayınladığı “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde “özürlü”; “normal kişinin, kişisel ya da sosyal yaşantısında kendi kendine yapması gereken işleri, bedensel ve ruhsal kabiliyetlerindeki kalıtımsal ya da sonradan olma noksanlıklar sonucu yapamayan kişi” şeklinde tanımlanmakta iken engelli birey “hayata eşit katılma fırsatları azalan ya da kısıtlanan kişi” olarak tanımlanmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO) tarafından engelliliğe/özürlülüğe ilişkin ilk sınıflama 1980 yılında yapılmış olup bu sınıflamada yetersizlik/bozukluk, özürlülük ve engellilik olmak üzere üç temel bağlayıcı kavram üzerinde durulmaktadır.

• Yetersizlik/Bozukluk (Impairment): Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik (fiziksel) yapı ve fonksiyonlarındaki eksiklik ve anormallik,
• Özürlülük (Disabilitiy): Bir yetersizlik sonucu normal tarzda veya normal kabul edilen sınırlar içinde bir aktiviteyi gerçekleştirme becerisinde kısıtlılık veya yetersizlik,
• Engellilik (Handicap): Bozukluk veya özürlülük nedeniyle, kişinin yaş, cinsiyet, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak kişiden beklenen rollerin kısıtlanması veya yerine getirilememesi olarak sınıflamakta ve tanımlamaktadır.
• Yetersizlik/bozukluk; yapısal özürlülük; işlevsel engellilik ise toplumsal düzeyi ifade etmektedir.

Engellilik nedenleri;
-doğum öncesi,
-doğum anı,
-doğum sonrası nedenler olmak üzere en yaygın sınıflandırma şeklinde kullanılmaktadır.

Görme Engelli: Bir veya iki gözünde kısmi ya da tam görme bozukluğu veya kaybı olan kişilerdir. Görme kaybı oluşması nedeniyle göz protezi kullanan, renk körlüğü, gece körlüğü (tavuk karası) olan engelliler görme engelli olarak belirtilmektedir. Yasal tanımlaya göre; tüm düzeltmelerle birlikte gören gözün görme gücünün 1/10 görme keskinliğine ya da daha azına sahip olan veya görme açısı 20 dereceyi aşmayan kişilere görme engelli denilmektedir. Tüm düzeltmelerle birlikte görme keskinliği 20/70 olan kişiler “az gören” olarak tanımlanmaktadır.

Görme engelliler “az gören” ve “kör” olarak iki grupta toplanabilir. Bütün düzeltmelere rağmen iki gözü ile görmesi 1/10 ile 1/30 arasında yer alan, bir takım özel donanımlar kullanmadan normal yaşantısını sürdüremeyen kişiler “az gören” olarak nitelendirilmektedir. Ancak işitme ve dokunma yoluyla elde ettikleri bilgilere bağımlı olarak yaşayan, bütün düzeltmelere rağmen iki gözüyle görmesi 1/10’dan ve görüş açısı 20° den az olan, normal yaşantısında görme gücünden yararlanmasına olanak olmayan kişiler ise “kör” olarak tanımlanmaktadır

İşitme Engelli: Sesleri algılama veya fark etme yeteneğinin kısmen ya da tamamen azalması nedeniyle işitme durumunu kaybetmiş kişidir. Sesleri algılama ya da fark etme kabiliyeti kısmen veya tamamen zayıflamış olanlar ve işitme cihazı kullanan kişiler işitme engelli olarak belirtilmektedir.

• 10-15 dB (desibel); normal işitme türüdür.
• 16-25 dB düzeyi sesleri duyabilenlerin minimal derecede işitme kaybı vardır.
• 26-30 dB sesleri duyanların hafif düzeyde işitme kaybı vardır.
• 31-50 dB düzeyi sesleri duyabilenlerin orta derecede işitme kaybı vardır.
• 51-70 dB arası sesleri işitebilenlerin orta ileri düzeyde işitme kaybı vardır.
• 71-90 dB arası sesleri işitebilenlerin ileri derecede işitme kaybı vardır.
• 91 dB ve üzeri sesleri duyabilenlerin çok ileri derecede işitme kaybı vardır.

Ortopedik Engelli: İskelet ve kas sisteminde fonksiyon kaybı, eksiklik veya yetersizlik olan kişidir. El, parmak, ayak, kol, bacak ve omurgalarında eksiklik, fazlalık, kısalık, şekil bozukluğu, yokluk, hareket kısıtlılığı, kemik hastalığı olanlar, kas güçsüzlüğü olanlar, felçliler, spastik engeli olan kişiler ortopedik engelli olarak belirtilmektedir.

Zihinsel Engelli: Zekâ geriliği (mentalretardasyon) olan, zihinsel yetersizliği olan, fenilketonuri, otizm ve down sendromu olan kişidir. Zihinsel engel, ülkemizde yaygın olarak karşılaşılan engel gruplarındandır. Zihinsel engelliliğin 3 ana özelliği vardır: Birincisi genel zekâ fonksiyonlarının bariz derecede ortalamanın altında olması, ikincisi yaşamını sürdürdüğü toplumda bulunan kendi yaş grubu ile karşılaştırıldığında iletişim kurma, sorumluluk, toplumsal beceriler, günlük beceriler ve kendi kendine yetebilme gibi alanlarda geriliğin olması ve son olarak 16 yaşından önce başlaması gerekmektedir.

• 0-25 arası Ağır Zihinsel Engelli
• 25-35 arası Şiddetli Zihinsel Engelli
• 36-51 arası Orta Derecede Zihinsel Engelli
• 52-67 arası Hafif Derecede Zihinsel Engelli
• 67-70 arası Zihinsel Engelli
• 70-79 arası Sınırda
• 110 ve daha yüksek Özel Üstün Yetenekli
• 130- ve daha yüksek Üstün Zekalı

Dil ve Konuşma Engelli: Farklı nedenlerden dolayı konuşamayan veya konuşmanın akıcılığında, hızında ve ifadesinde bozukluk ya da ses bozukluğu olan kişidir. Gırtlağı alınanlar, işitmesine rağmen konuşamayanlar, konuşabilmek için alet kullananlar, afazi, kekemelik yaşayanlar, dudak-damak-çene ve dil yapısında bozukluk olan kişiler dil ve konuşma engelli olarak belirtilmektedir.

Konuşma ve Dil Bozuklukları

• Fizyolojik Konuşma Güçlüğü
• Gecikmiş Konuşma
• Telaffuz Bozuklukları
• Kekemelik
• Afazi: Beyinde meydana gelen hasar sonucu, dil ve konuşmanın bozulması ve anlaşılamamasıdır
• Apraksi: İstemli konuşmanın üretiminde sıralı konuşma hareketlerinin motor planlanmasında oluşan bozukluk sonucu ortaya çıkan motor konuşma bozukluğudur.
• Dizatri: Konuşma organlarının hareket ve kontrolünü sağlayan kasların çalışmasında yaşanan sorunlar ve konuşma organlarının birbiriyle koordinasyonunun bozulması nedeni ile ortaya çıkan bir dil ve konuşma bozukluğudur.

Ruhsal ve Duygusal Hastalıklı Engelli: İletişim ve sosyal gelişim ya da sosyal uyumu kısıtlı; düşünce, duygu ve davranışlarda meydana gelen normalden farklı örüntüler nedeni ile günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmede ve insanlarla ilişkilerini sürdürmede güçlük yaşayan, kaygı ve korkularını kontrol edemeyen ve yargıda bulunma ve gerçeği anlama yetileri sınırlılık veya sapma gösteren kişidir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, kaygı bozuklukları, bazı madde bağımlılıkları şizofreni, depresyon, demans hastalığı olan kişiler, ruhsal ve duygusal engelli olarak belirtilmektedirler.

Süreğen (Uzun Süreli) Hastalıklar: Doğuştan ya da farklı nedenlerle sonradan oluşan, kişinin sürekli tedavi ve bakımını gerektiren ve yaşadığı hastalık nedeniyle sosyal, eğitim ve mesleki durumu olumsuz şekilde etkilenen kişidir. Kan, kalp-damar, solunum sistemi, sindirim sistemi, Aids, Fibroz, cilt ve deri, endokrin idrar üreme yolları, metabolik ve sinir sistemi hastalıkları olanlar, kanser hastaları, osteroporozlular, HIV virüsü taşıyan kişiler süreğen hastalıklı engelli olarak belirtilmektedir.

Engellilik literatüründe, engelliliğin sosyal teorisi bağlamında tarihsel açıdan bir değerlendirme yapıldığında, tıbbi/bireyci model, sosyal model ve günümüzde insan hakları modelinin ön plana çıktığı görülmektedir. Tıbbi model, engelliye tıbbi tanımlar çerçevesinde yaklaşırken sosyal model, engellinin sahip olduğu sosyal haklar üzerinde yoğunlaşır. Tıbbi modelin ve sosyal modelin engelli bireye yaklaşımını değerlendirildiğinde; tıbbi model, bireyci model olarak ele almaktadır. Sosyal model yaklaşımında ise engelli tanımıyla, engelli bireyi toplumda ayırıcı durumuna düşürüldüğü savunulmaktadır.

Engelliliğin Tıbbi/Bireyci Model ile Sosyal Modelde Değerlendirilmesi: Tıbbi/bireyci model tanı, teşhis ve tedavi uygulamalarını içerirken sosyal model, tıbbi modelin yaklaşımlarına ek olarak engellilerin toplum içindeki kabulü ve yer edinmeleri üzerinde durmaktadır. Özellikle doğuştan engelli olan birey, çevre ve toplumda sevilmek, güvenilmek, ilgi görmek ve sahip olduğu engeliyle onaylanmak istemektedir.

• Moral Model: En eski model, moral modeldir. Bu modele göre engellilik, doğrudan günahkârlık ve kötülüğe bağlıdır.
• Medikal Model: Medikal modelin temelinde, engelli bireylerin sınırlı olduğu düşüncesi yatmaktadır. Bu modelde, kişinin güçlü yanları göz ardı edilir ve yalnızca “eksiklik, yetersizlik ya da patoloji” üzerinde durulur.
• Sosyal Model: Sosyal modelin temel iddiası engelliliğin, bireyler arasındaki fiziksel, zihinsel vb. farklılıkların bir yansıması olmaktan çok toplumdaki ayırımcılığın, önyargının ve dışlamanın bir ürünü olduğudur. Sosyal söylem, bireyin tıbbi konumunun göz ardı edilmemesini ve tıbbın verdiği bilgileri kullanarak bireyin sosyal bir varlık olmasının benimsenmesini savunur.

1. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO) tarafından engelliliğe ilişkin ilk sınıflama hangi yıl yapılmıştır?
a) 1972
b) 1977
c) 1980
d) 1990
e) 1996

2. “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” hangi tarihte kabul edilmiştir?
a) 10 Aralık 1948
b) 10 Şubat 1966
c) 10 Aralık 1972
d) 2 Ekim 1977
e) 1 Eylül 1990

3. Aşağıdaki durumlardan hangisi engel grupları arasına dâhil edilemez?
a) %50 görmeyen birey
b) Doğuştan işitemeyen birey
c) Ergenlik döneminde olan birey
d) Kalça çıkığı olan birey
e) Doğuştan diabetik birey

4. “Aile soyunda var olan kalıtımsal hastalıklar” engelliliğe neden olan faktörlerden hangi kategoride yer almaktadır?
a) Doğum Öncesi Nedenler
b) Doğum Anı ile İlgili Nedenler
c) Doğum Sonrası Nedenler
d) Doğa Olayları ile İlgili Nedenler
e) Yapay Müdahaleler

5. “Kanser hastaları” hangi engel grubu içinde yer alır?
a) Ruhsal ve Duygusal Hastalıklı Engelli
b) Süreğen (Uzun süreli) Hastalıklar
c) Ortopedik Engelli
d) Zihinsel Engelli
e) İşitme Engelli

6. Aşağıdakilerden hangisi doğum sonrası engel nedenlerinden değildir?
a) Ağır Doğum Sarılığı
b) Kızamık
c) Çocuk Felci
d) Kromozomla ilgili nedenler
e) Ev kazaları

7. ”Türkiye Özürlülük Araştırmasına” (2002) göre ülkemizde toplam nüfusun % kaçı engellidir?
a) %10.46
b) %11.36
c) %12.29
d) %13.50
e) %15.30

8. Ülkemizde hangi nüfus sayımlarında engelli nüfusu dikkate alınmıştır?
a) 1966-1993
b) 1972-1990
c) 1967-1990
d) 1980-1990
e) 1985-2000

9. Aşağıdakilerden hangisi tıbbi model yaklaşımına ait bir özellik değildir?
a) Kişisel problem
b) Kolektif kimlik
c) Bireysel tedavi
d) Kişisel uyum
e) Uzmanlık

10. Aşağıdakilerden hangisi sosyal modele ait bir çözüm önerisi örneğidir?
a) İş vermeme
b) Merdiven çıkmada başarısızlık
c) Uzun süre ayakta kalmada zorluk
d) Açılması zor kavanoz kapakları
e) Otomatik kapı, asansör ve rampa varlığı

11. Aşağıdakilerden hangisi engelliliğin tanımında sosyal faktörler içerisinde yer almaz?
a. Bakıma muhtaçlık
b. Çalışabilirlik
c. Sosyal hayata uyumun sağlanabilmesi
d. Ulaşılabilirlik
e. Engel türü

12. 01.07.2005 tarihli 5378 Sayılı Engelliler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun’a göre engelliğin tanımında yer almaz?
a. Toplumsal yaşama uyum sağlama güçlükleri olan
b. Günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan
c. Psikiyatrik desteğe ihtiyaç duyan
d. Korunma ve bakıma ihtiyaç duyan
e. Rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan

13. Bireyler hangi nedenden dolayı engelli hale gelmez?
a. Ebeveynlerin eğitim düzeyinin yükselmesi
b. Kalıtım
c. Hastalık
d. Kazalar
e. Sakıncalı Çevre-Ortam

14. Aşağıdakilerden hangisi engellilik türleri arasında yer almaz?
a. Ortopedik engelli
b. Görme engelli
c. İşitme engelli
d. Zihinsel engelli
e. Psikolojik engelli

15. Aşağıdakilerden hangisi bireyi engelli kılan tutumlar arasında yer almaz?
a. Toplumun kısıtlayıcı tutumları
b. Damgalayıcı tutumlar
c. Destekleyici tutumlar
d. Ayrımcı tutumlar
e. Engelleyici tutumlar

16. Aşağıdakilerden hangisi engelliğe ilişkin modeller arasında yer almaz?
a. Moral model
b. Medikal model
c. Sosyal model
d. İnsan hakları modeli
e. Katılımcı model

17. Sosyal model hangi modele tepki olarak doğmuştur?
a. Moral model
b. Medikal model
c. Sosyal model
d. İnsan hakları modeli
e. Katılımcı model

18. Aşağıdakilerden hangisi engellilik konusunda tıbbi modelin gelişmesinde etkili olan nedenlerden değildir?
a) Giderek artan engelli nüfusu
b) Toplumda hâkim olan “normal”in devamlılığı hedefi
c) Engeli olan insanların “hasta” olarak görülmesi
d) Engeli olan insanların sosyal sorunlarının önemsenmesi
e) Engeli olan insanların “normal” yaşama uyumu için rehabilite edilmesi hedefi

19. Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Model’in temel kabulleri arasında yer almaz?
a) Engel durumunun bireye indirgenmesi
b) Engeli olan bireylerin yaşamsal sorunlarını tespit etmek
c) Engeli olan bireylerin önündeki sosyal bariyerleri kaldırmak
d) Engeli olan bireylerin etiketlenmeleriyle ilgilenmek
e) Engeli olan bireylerin haklarıyla ilgilenmek

20. Aşağıdakilerden hangisi bir sosyal bakış açısını yansıtır?
a) “Engel durumu”nun probleminin belirlenmesi
b) “Engel durumu”nun verilerinin toplanması
c) “Engel durumu”na çözümler üretilmesi
d) “Engel durumu”nun sosyal yaşamdaki sonuçlarının belirlenmesi
e) “Engel durumu”nun kategorileştirilmesi

21. Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Model çerçevesinde engellilik konusunda yaşanan İngiltere’deki gelişimlerden biri değildir?
a) Giderek artan engelli nüfusun varlığının dikkat çekmesi
b) 1981 yılında kurulan BCODP gibi organizasyonlar
c) 1960’larda kurulan topluluklar
d) Ülkede engellilik hareketlerinin başlaması
e) Engellilik haklarına yönelik çabaların başlaması

22. Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Model çerçevesinde engeli olan bireyin sosyal sorunlar yaşamasına neden olabilecek sosyal faktörler arasındadır?
a) Yoksulluk ve “engel durumu” arasındaki politik zinciri
b) Hem engelli bireyleri hem de engeli olmayan bireyleri aynı organizasyon çatısı altına almak
c) Çeşitli politik kampanyalar ve gösterilerin olması
d) Sağlık kurumlarının yetersiz hizmeti
e) Tıbbi gelişmelerin yetersizliği

23. Aşağıdakilerden hangisi engellilik tartışmalarının sosyal bilimler odaklı kollarından biridir?
a) İngiltere odaklı tartışmalar
b) Türkiye odaklı tartışmalar
c) Amerikan odaklı tartışmalar
d) Batı odaklı tartışmalar
e) Kır-Kent odaklı tartışmalar

24. Aşağıdakilerden hangisi engellilik konusunda Türkiye ile ilgili gelişmeler arasında yer alır?
a) Ülkede yeterli şekilde engelli bireylere ilişkin bilimsel araştırmalar bulunmaktadır.
b) Ülkede engellilik konusundaki hukuksal ve sosyal düzenlemeler Batı’daki gelişim tarihlerine paralel olarak şekillenmiştir.
c) Ülkede engellilik tartışmalarında engeli olan bireylerin örgütlü mücadelesi gecikmeli olarak gelişme göstermiştir.
d) Ülkede engellilik konusunun hızlanması 1970’li yıllarda olmuştur.
e) Ülkede engellilik hareketleri oldukça canlı biçimde kendini göstermektedir.

25. Aşağıdakilerden hangisi “Yürümeye ilişkin engeli temsil eden birey yürüyemeyendir.” vurgusunu benimseyen modeldir?
a) Sosyal Model
b) Geleneksel-Bireyci-Tıbbi Model
c) Sosyo-Tıbbi Model
d) Sosyal Etkileşimci Model
e) Sosyopolitik Model

26. Aşağıdakilerden hangisi “Sosyal tutum ve kurumlar beden gerçekliğinin belirlenmesinde biyolojik olgulardan çok daha fazla etkilidir.’ kabulünü benimseyen yaklaşımdır?
a) Sosyopolitik Yaklaşım
b) Sosyal Etkileşimci Yaklaşım
c) Ayrımcı Yaklaşım
d) Tıbbi Yaklaşım
e) Sosyal İnşacı Yaklaşım

27. Aşağıdakilerden hangisi “Engellilik toplumun ‘başarısızlık’ problemi ile ilgilidir.” görüşünü benimseyen engellilik sosyoloğudur?
a) Morris
b) Oliver
c) Finkelstein
d) Dowling ve Dolan
e) Shakespeare

Engellilik Modelleri

Geleneksel-bireyci-tıbbi model: “sakatlık” (impairment); biyolojik olarak vücudun mekanizmasında ve kol-bacak aksamının tamamında ya da bir kısmındaki eksikliksınırlılık-kayıptır olarak tanımlanırken “engellilik” Sosyal Model temelinde aktivite sınırlılığının yarattığı avantajsız durumu yaşayan bireylerin çağdaş sosyal organizasyonlar tarafından göz ardı edilmesi ya da çok az dikkate değer görülmesiyle, bu insanların sosyal hayatın içine girmelerinde, sosyal aktivitelerini sürdürmelerinde gerekli katılımlardan uzak tutulması durumu olarak tanımlanmıştır.

Sosyal model: Geleneksel-bireyci-tıbbi modele gelen tepkiler çerçevesinde engelliliğin Sosyal Model’i şekillenmeye başlamıştır. Engelliliğin Sosyal Model’i, engelli bireylerin sosyal organizasyonlar tarafından nasıl engellendiğini göstermeye çalışır. Sosyal Model’i üç temel sosyolojik yaklaşımla açıklamak mümkündür. Bunlar; Sosyopolitik, sosyal inşacı ve sosyal etiketleme yaklaşımları olarak ifade edilebilir

Genel olarak engelli olmayan bireylerle kıyaslandığında, engelli bireyler yaşamlarını olumsuz yönde etkileyen ve yaşadıkları dezavantajları artıran daha kötü sağlık durumlarına, daha düşük eğitim başarısına, daha düşük ekonomik katılıma, artan bağımlılık ile kısıtlanan katılıma ve daha yüksek yoksulluk oranlarına sahiptir.

ENGELLİ BİREYLERİ TOPLUMSAL YAŞAMDA ENGELLEYEN FAKTÖRLER

• Olumsuz Tutumlar, İnançlar ve Ön yargılar
• Yetersiz Politikalar ve Standartlar
• Yetersiz Hizmet İletimi
• Yetersiz Veri ve Bulgu
• Yetersiz Danışma ve Katılım
• Yetersiz Erişilebilirlik
• Yetersiz Finansman

Dünya Engellilik Raporu’nda, engellilik alanında var olan sorunların çözümüne yönelik dünya ülkelerine sunulan öneriler 9 başlık altında verilmektedir.

• Bütün Kurumlara Erişim Sağlanması
• Özel Programların ve Hizmetlerin Geliştirilmesi
• Ulusal Engellilik Stratejisinin ve Eylem Planının Benimsenmesi
• Engelli Bireylerin Sisteme Dâhil Edilmesi
• İnsan Kaynağı Kapasitesinin Geliştirilmesi
• Yeterli Finansman Sağlanması ve Hizmetlerin Engellilerin Bütçesine Uygunluğunun Sağlanması
• Toplumsal Farkındalığın Arttırılması ve Anlayışın Geliştirilmesi
• Engellilik ile İlgili Veri Toplama Sisteminin Geliştirilmesi
• Engellilik Araştırmalarının Desteklenmesi ve Geliştirilmesi

1. Aşağıdakilerden hangisi Özel Sektör’ün engellilere yönelik sorumlulukları arasında yer almaz?
a) İstihdamı kolaylaştırmak ve işe alımlarda adil davranmak
b) Mikrofinans erişimin önündeki engelleri ortadan kaldırmak
c) Yerel hizmet sağlayıcılar karşısında engellilerin haklarını savunmak
d) Engelli birey ve aileleri için kalite destek hizmetleri geliştirmek
e) Bilgi ve iletişim teknolojisi ürün ve hizmetlerine erişim sağlamak

2. Aşağıdakilerden hangisi engelli birey ve ailelerin ulusal ve yerel forumlara katılım amaçları arasında yer almaz?
a) İhtiyaç ve önceliklerin belirlenmesine katkı sağlamak
b) Kampanyalara dâhil olmak
c) Hizmetlerin iletim şekline katkı sunmak
d) Politikaları ve uygulayıcıları etkilemek
e) Maddi kazanç temin etmek

3. “Farklı sektörlerin sorumluluklarını ve birbirleri arasındaki koordinasyon, denetim ve raporlama mekanizmalarını açıkça ortaya koyan ulusal bir engellilik stratejisi ve eylem planı geliştirmek” hangi paydaşın görevidir?
a) Engelli Dernekleri Federasyonu
b) Akademik Kurumlar
c) Uluslararası Engelliler Federasyonu
d) Hükûmetler
e) Dünya Sağlık Örgütü

4. Engellilere yönelik bir araştırmada veri / bilgi toplarken aşağıdaki alt başlıklardan hangisiyle ilgili kapsamlı bilgi edinilmesi gerekli değildir?
a) Rehabilitasyon gereksinimi
b) Mevcut hizmetleri kullanma durumu
c) Engelliliğe bağlı gelişen sağlık sorunları
d) Kullandığı toplu taşıma araçlarının koordinat bilgisi
e) Eğitim gereksinimi

5. Engelliler için erişilebilirlik kavramı üzerine ilk yasal düzenleme kaç yılında hangi yasa ile yapılmıştır?
a) 1997 İmar yasası
b) 2000 Milli Eğitim kanunu
c) 2005 Sağlık Hizmetleri kanunu
d) 2007 YÖK kanunu
e) 2010 Vergi kanunu

6. Aşağıdakilerden hangisi engelli bireylerle ilgili politika ve programların etkin şekilde yürütülebilmesi için araştırma becerisinin güçlendirilmesi gereken disipliner alanlardan biri sayılmaz?
a) Özel eğitim
b) Rehabilitasyon
c) Epidemiyoloji
d) Kamu politikası
e) Nüfus planlama

7. Kamu tarafından sağlanan hizmetlerin hedeflenen düzeyde ulaşabilir olmasını teminat altına almanın en temel şartı aşağıdakilerden hangisidir?
a) Disiplinler arası çalışma ve iş birliği
b) Yeterli ve sürdürülebilir finansman desteği
c) Uzman kadro
d) Sağlık sigortası ve sosyal güvenlik programları
e) Hizmet sunumunda iyileştirici tedbirler

8. Engelli bireylerin yaşamları üzerinde kontrol sahibi olma hakkı gereğince aşağıdaki konu başlıklarından hangisinde kendilerine danışmak gerekli değildir?
a) Savunuculuk
b) Eğitim
c) Sağlık
d) Rehabilitasyon
e) İstihdam

9. Aşağıdakilerden hangisi sosyal pazarlama kampanyalarının temel amaçlarından biri sayılamaz?
a) Engelliliğe karşı anlayış geliştirmek
b) Finansal açıdan güç kazanmak
c) Olumsuz algı ve tavırlara karşı koymak
d) Engelliliği adil şekilde anlatmak
e) Bütünleştirici topluma katkıda bulunmak

10. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesine göre çalışma iş gücünü hangi oranda kaybetmiş olanlar birinci derecede engelli sayılmaktadır?
a) %20
b) %40
c) %60
d) %70
e) %80

Engelli İstihdam Sorunları

• Sistemli İş Analizi ve Meslek Tanımlamasının Yapılmaması
• Eğitim ve Rehabilitasyon Hizmetlerinin Yetersizliği
• İktisadi Yapının Uygun Olmayışı
• İşverenin Beklentileri
• Toplumun Bilinçsizliği
• İş Bulmada Yaşanan Sorunlar: Ülkemizde hem kamu hem de özel sektör için %3 oranında engelli personel istihdam etmek zorunluluğu bulunmaktadır
• İşsizlik ve Çalışma Yaşamındaki Sorunlar

Rehabilitasyon; doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle oluşan engeli ortadan kaldırmak veya engelliliğin etkilerini mümkün olan en az düzeye indirmek, engelliye yeniden fiziksel, zihinsel, psikolojik, ruhsal, sosyal, mesleki ve ekonomik yararlılık alanlarında başarabileceği en üst düzeyde yetenekler kazandırarak; evinde, işinde ve sosyal yaşamında kendine ve topluma yeterli olabilmesi ve engellinin toplum ile bütünleşmesi, ayrımcılığa karşı tüm tedbirlerin alınması amacıyla verilen koruyucu, tıbbi, mesleki, eğitsel, rekreasyonal ve psiko-sosyal hizmetler bütünüdür.

Özel eğitim; özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri, bu bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerine dayalı olarak uygun ortamlarda sürdürülen eğitim olarak tanımlanmaktadır.

Engelli Eğitim Sorunları

• Yetişmiş Uzman Personelin Yetersizliği
• Engelli Çocukların Eğitimi
• Özel Eğitim Hizmetlerinin Yaygınlaştırılamaması
• Engelli Çocuklara Okul Öncesi Verilen Eğitim Hizmetlerinin Yetersizliği

1. Aşağıdaki olaylardan hangisi gelişmekte olan ülkelerde engelli sayısını artıran olaylardan biri değildir?
a. Savaşlar
b. Depremler
c. Göçler
d. Terör olayları
e. İş kazaları

2. Aşağıdakilerden hangisi engellilerin karşılaştığı önemli sorunlar arasında yer almaz?
a. Yoksulluk
b. Sosyo Kültürel Etkinlikler
c. İstihdam
d. Rehabilitasyon
e. Eğitim

3. Birleşmiş Milletlerin açıklamalarına göre engelliliğin yüzde kaçı önlenebilir sebepler arasındadır?
a. %25’i
b. %42’si
c. %50’si
d. %78’i
e. %98’si

4. Aşağıdakilerden hangisi engelli çocuğa sahip ailelerin gösterdiği ilk tepkiler arasında yer almaz?
a. Kırgınlık
b. Kızgınlık
c. Yalnızlık
d. Çaresizlik
e. Yabancılaşma

5. Aşağıdakilerden hangisi engelliler için ulaşılabilirlik ile öne çıkan hedeflerden biridir?
a. Engellilerin toplumdan uzak yaşamalarını sağlamak
b. Engellilerin bağımsız olarak yaşamlarını sürdürebilecekleri sosyal ortamı oluşturmak
c. Engellilerin istihdamdaki paylarını azaltmak
d. Engellilerin ayrımcılığa uğramalarına olanak veren yasal düzenlemeler yapmak
e. Engellilerin izolasyonunu sağlamak

6. Aşağıdakilerden hangisi engellilerin istihdamı ile ilgili sorunlar arasında yer almaz?
a. Engellilere yönelik sistemli iş analizi ve meslek tanımının yapılmaması
b. Toplumun engelli bireye yönelik olumlu tutum ve davranışları
c. Eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinin yetersizliği
d. İşverenenin beklentileri
e. İş bulma aşamasında yaşanan sorunlar

7. I. Tıbbi Rehabilitasyon
II. Mesleki Rehabilitasyon
III. Sosyal Rehabilitasyon
IV. Engellinin gereksinim duyduğu araç ve gerecin sağlanması
Yukarıdaki bilgilere göre engellilere yönelik rehabilitasyon hizmetlerinde hangisi önem taşımaktadır?
a. Yanlız I
b. Yanlız II
c. Yanlız III
d. I ve II
e. I, II, III ve IV

8. Aşağıdakilerden hangisi engellilerin eğitim alanında yaşadığı sorunlar arasında yer almaz?
a. Engelli çocuklara okul öncesi verilen eğitim hizmetlerinin yetersiz olması
b. Özel eğitim hizmetlerinin yeterince yaygınlaşmış olması
c. Engelli çocuklara yönelik sunulan eğitim hizmetlerinin yetersiz olması
d. Engellinin eğitim sistemi dışında kalması
e. Yetişmiş uzman personelin yetersizliği

9. Bir engellinin 2000 yılında Amerika’daki Duke Üniversitesine, kampüs içersindeki binalara tekerlekli sandalye ile rahat erişim sağlayamadığı için açtığı dava sonunda üniversiteye nasıl bir ceza verilmiştir?
a. Engelliler için farklı hizmet modelleri geliştirmesi istenmiştir.
b. Ulaşılabilir hizmetleri geliştirmesi için 4 aylık bir süre verilmiştir.
c. Üniversiteye 25 bin dolar ceza kesilmiştir.
d. Öğrencinin üniversitede bir birimde istihdamı sağlanmıştır.
e. Üniversiteye ayrılan engelli kontenjanı artırılmıştır.

10. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) gelişmekte olan ülkelerde yaşayan engelli çocukların yüzde kaçının okula gitmediğini saptamıştır?
a. %12’si
b. %25’i
c. %40’ı
d. %67’si
e. %90’ı

Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 47