Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 40

Sosyal güvenlik kavramı ilk olarak 1935 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde kabul edilen Sosyal Güvenlik Yasası (Social Security Act) ile ortaya çıkmış, 1942’de İngiltere’de refah devletinin kurucu unsuru sayılan ünlü Beveridge Raporu ile genel bir tanıma kavuşmuştur. Kısaca sosyal güvenlik tüm vatandaşların ve onların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yarınlarının güvence altına alınması demektir. Buradaki yarın güvencesi sadece karınların doyması değildir. Beveridge’in tanımladığı toplumdaki beş ana sorun kaynağının ortadan kaldırılmasıdır, yani herkesin “yokluk, hastalık, cehalet, sefalet ve işsizlikten” korunmasıdır.

Sosyal güvenlik, sosyal sigortalar, sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler olarak üç ana uygulama koluna sahiptir. Sosyal güvenlik sistemi içerisinde sosyal çalışmacının işlevleri: (a) vatandaşın sosyal sigorta sistemine dahil olmasına ve buradaki haklarını kullanmasına yardımcı olmak, (b) vatandaşın sosyal yardımlara ulaşmasına aracı olmak, (c) sosyal hizmetleri sunmaktır. Sosyal güvenliğin ana unsurlarından biri olan sosyal sigortalar, çalışanın sigortalanması, sağlık sigortası, emeklilik, eğitim hakkının güvence altına alınması, işsizlik sigortası gibi unsurları içerir.

Sosyal yardımların sosyal sigortalardan farkı, vatandaşa devlet tarafından karşılıksız olarak sağlanmasıdır. Sosyal yardımlar, hayır kurumları ve geleneksel yardımlaşmadan farklıdır. Sosyal yardımlar, bir sosyal haktır; kurumsaldır ve sistematiktir.

Evsizler “Genelde geceleri yatacak uygun ve düzenli yeri olmayan, terminal, metro, gar, köprüaltı ve parklarda toplumun marjinal bölgelerinde yaşayan kişi ve gruplardır”. Evsizlik sorununu fiziksel ve sosyal anlamda iki düzeyde değerlendirebilir: Fiziksel olarak evsizlik, konutsuzluk demektir, yani fiziksel bir barınaktan, ısınmadan ve güvenlikten yoksunluktur. Sosyal anlamda evsizlik ise Özdemir’in de (2010) belirttiği gibi evde olan sosyal ilişkilerden yoksunluk anlamına gelir.

Sel, kasırga, deprem ya da volkan patlaması gibi insan kontrolü dışında gerçeklesen doğal afetlerden ya da nükleer reaktör patlaması gibi insan yapısı mekanizmaların çökmesiyle oluşan felaketlerden zarar gören insanlara kısaca afetzede diyoruz.

Madde bağımlılığı, bireyin maddenin keyif verici etkilerini duyumsamak veya yoksunluğundan kaynaklanabilecek huzursuzluktan sakınmak için maddeyi devamlı ve periyodik olarak alma arzusu ve bununla birlikte davranışsal reaksiyonlarda kendini gösteren bir durum olarak tanımlanabilir.
(a) ilaca karşı tükenmez bir arzu,
(b) dozu yavaş yavaş artırma eğilimi,
(c) ilaca karşı ruhsal ve fiziksel bağlılık

Uyuşturucu maddeler doğal ve sentetik olarak ikiye ayrılır. Doğal maddeler: Afyon (ve afyonun kimyasal yollarla ayrıştırılmasından elde edilen uyuşturucular eroin, kodein, morfin, thebain, eukodal ve dicodid), koka yaprağı (kokain ve kokainden kimyasal yollarla değiştirilmesinden elde edilenler ecstasy, crack ve captagon), kannabis (ve ondan elde edilen marihuana ve haşhaş). Sentetik maddeler: pethidin, methadon, ketobemidon ve dextromoramid. İlaveten uyuşturucu ilaçlar da vardır. Bunlar, doğrudan beyne etki ederler, LSD, Psilocybin ve meskalin bunlara örnek olarak sayılabilir.

Göç, “Bir yerleşim biriminden, gruptan ya da belli bir siyasal sınırı olan toprak parçasından başka bir coğrafi birime doğru, kısmen sürekli birey veya kitle hareketidir. Bir ülke sınırlarının içinde kalmak şartı ile meydana gelen nüfus hareketine iç göç; nüfusun ülke sınırları dışına akmasına da dış göç denir.”

Göç konusundaki bilimsel yaklaşımlar üç grupta toplanabilir: Bunlardan ilki ve en yaygını itici ve çekici faktörler yaklaşımıdır, bu yaklaşım göç alan ve göç veren ülkeler/bölgeler arasında avantaj ve dezavantajları sırasıyla yeni nüfus gruplarını çeken -yani göçü çeken- ve insanların gitmesine neden olan yani göçü dışarıya iten etmenler olarak incelemektir.

Göçmen: Göçmen bir idari birimden diğerine yerleşmek amacıyla ‘uygun bir zaman dilimi’ için hareket eden kişidir. Göçmenler her zaman gittikleri yerde kalıcı olmayabilirler, bu durumda ‘geri-dönen göçmenler’, ‘sıçramalı göçmenler’, ‘transit göçmenler’ ve ‘döngüsel göçmenlerden’ bahsetmemiz gerekir.

• geri-dönen göçmen: Adından da anlaşılacağı gibi geri dönen göçmenler hareketlerinin ilk çıkış noktasına geri dönen kişilerdir. Dönüşün göçmenlerin kendi inisiyatifinde değil de siyasi otoritelerin tasarrufunda olduğu durumlar ‘iade etme’ olarak adlandırılır.
• sıçramalı göçmen: Bir ülkeye hedefe göç ettikten ve bir süre kaldıktan sonra ikinci bir hedefe yönelen göçmendir.
• transit göçmen: Hedefine doğru göç ederken başka duraklardan geçmekte olan göçmendir.
• döngüsel göçmen: İki ya da daha çok birim arasında yinelenen ya da döngüsel bir biçimde hareket eden göçmendir. Örneğin Almanya Türkiye arasında değişebilen periyodlarda gidip gelen göçmenler.
• Düzensiz göç, en geniş anlamıyla, sınır ötesi insan hareketlerinin devletler tarafından kontrol edilemeyen ve gözetlenemeyen kısmıdır.

Mülteci; 1 Ocak 1951’den önce meydana gelen olaylar sonucunda ve ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi düşünceleri yüzünden, zulme uğrayacağından haklı sebeplerle korktuğu için vatandaşı olduğu ülkenin dışında bulunan ve bu ülkenin korumasından yararlanamayan, ya da söz konusu korku nedeniyle yararlanmak istemeyen; yahut tabiiyeti yoksa ve bu tür olaylar sonucu önceden yaşadığı ikamet ülkesinin dışında bulunan, oraya dönemeyen veya söz konusu korku nedeniyle dönmek istemeyen” kişi. Sığınmacı, mülteci olmak için başvuran ya da başvurabilecek olan ya da mülteci statüsü henüz karara bağlanmamış kişidir.

“İnsan ticareti, kuvvet kullanarak veya kuvvet kullanma tehdidi ile veya diğer bir biçimde zorlama, kaçırma, hile, aldatma, nüfuzu kötüye kullanma, kişinin çaresizliğinden yararlanma veya başkası üzerinde denetim yetkisi olan kişilerin rızasını kazanmak için o kişiye veya başkalarına kazanç veya çıkar sağlama yoluyla kişilerin istismar amaçlı temini, bir yerden bir yere taşınması, devredilmesi, barındırılması veya teslim alınması anlamına gelir

Kamudaki sosyal yardımların dört ana işlevi ve bir temel çalışma prensibi vardır. Bu dört ana işlev kısaca aşağıda listelenmiştir:
a. Gelir dağılımı adaleti,
b. Yoksullukla mücadele,
c. Üretim ve istihdamın artırılması,
d. İstihdam ile sosyal entegrasyonun pekiştirilmesi.

Temel çalışma prensibiyse şöyle özetlenebilir: Sosyal paydaşlar (kamu ve özel sektörler ve sivil toplum) arasında eşgüdüm ve işbirliği.

Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 73. maddesine göre Yardımlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şu şekilde sıralanabilir:

• a. Yoksullukla mücadele ve sosyal yardımlar alanında ulusal düzeyde uygulanacak politika ve stratejilerin oluşturulması çalışmalarını koordine etmek, belirlenen politika ve stratejileri uygulamak, uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek.
• b. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun amaçlarını gerçekleştirmek ve uygulanmasını sağlamak için gerekli idarî ve malî tedbirleri almak.
• c. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonunun gelirlerini zamanında toplamak, toplanan gelirlerin yerinde, zamanında ve ihtiyaçlara göre kullanılmasını sağlamak.
• d. 3294 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan vakıfların harcamalarını, iş ve işlemlerini araştırmak, incelemek, izlemek ve denetlemek, görülen aksaklıklarla ilgili gerekli tedbirleri almak, vakıfların çalışma usul ve esasları ile sosyal yardım programlarının ölçütlerini belirlemek.
• e. Mevzuatta kamu kaynaklarıyla yardım yapılması öngörülen kişilere aylık, tazminat, ücret, yardım veya başka bir ad altında yapılacak her türlü sosyal yardımın ödenmesi ve anılan yardım ve ödemelerin veri tabanına işlenerek izlenmesi ile ilgili işleri diğer birimler ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği içinde yerine getirmek, diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılmakta olan her türlü sosyal yardım ve ödemelerin veri tabanında izlenmesine ilişkin işlemleri yürütmek.
• f. Yoksullukla mücadeleye ve Genel Müdürlüğün görev alanına giren diğer konulara ilişkin olarak araştırma ve incelemeler yapmak, proje hazırlamak ve uygulamak.
• g. Yoksullukla mücadele alanında uluslararası gelişme ve uygulamaları izlemek, değerlendirmek, ülkemiz açısından yararlı görülen modelleri uygulamaya koymak.
• h. Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi ile ilgili işleri yürütmek
• i. Sosyal yardımlaşma ve dayanışma kültürünü kökleştirici çalışmalar yapmak, geniş kitleleri kapsayan yardım kampanyalarını koordine etmek ve desteklemek.
• j. Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.

Aile Yardımları Daire Başkanlığı
Aile yardımları daire başkanlığı aile ve bu bağlamda kadın, çocuk, genç gibi çeşitli hedef gruplara verilecek yardımların sosyal politika düzeyinde belirlenmesine katkı vermekle, ve çeşitli sosyal yardımların dağıtılmasını koordine etmekle yükümlüdür.

• a) Vakıflarca yürütülen süreklilik arz etmeyen aile yardımlarının usul ve esaslarını belirlemeye yönelik çalışmalar yapmak.
• b) Muhtaç ailelerin gıda ve giyim gereksinimlerinin sağlanmasına yönelik olarak vakıflardan gelen talepleri değerlendirmek.
• c) Muhtaç hanelerde yaşayan öğrencilere eğitim ve öğrenim imkânı sağlanmasına yönelik vakıflardan gelen talepleri değerlendirmek.
• ç) Yakacak yardımları ile ilgili iş ve işlemleri ilgili kurumlarla işbirliği içinde yürütmek ve vakıflardan bu kapsamda gelen talepleri değerlendirmek.
• d) Her ne suretle olursa olsun Türkiye’ye kabul edilmiş veya gelmiş olan muhtaç yabancılara yapılacak sosyal yardımların usul ve esaslarını belirlemeye yönelik çalışmalar yapmak ve vakıflardan bu kapsamda gelen talepleri değerlendirmek.
• e) Afet ve benzeri olağanüstü sebeplerle muhtaç duruma düşen kişilerin gıda, giyim, ve benzeri ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik vakıflardan gelen talepleri değerlendirmek.
• f) Dairenin görev alanına ilişkin vakıflardan gelen talepleri değerlendirmek ve Fon Kurulunun onayına sunmak.
• g) Fon Kurulu kararlarına uygun olarak kaynak aktarım talimatlarını düzenlemek ve kararları vakıflara bildirmek.
• ğ) Daire tarafından uygulanan sosyal yardım programlarının takibini yaparak izleme ve değerlendirme faaliyetleri yürütmek, istatistik ve rapor hazırlamak.
• h) Vakıfların ve diğer kamu kurumlarının görüş taleplerini içeren, dairenin görev alanına giren hususlara ilişkin yazıları cevaplamak.

Engelli ve Yaşlı Yardımları Daire Başkanlığı
Engelli ve Yaşlı Yardımları Dairesinin görevleri şu şekilde sıralanabilir:

• a) 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Vatandaşlara Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındaki yardımlara ilişkin mevzuat altyapısını oluşturmak ve geliştirmek.
• b) 2022 sayılı Kanun kapsamındaki yardımların uygulanmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri almak, ödeme ve otomasyon işlemlerini yapmak.
• c) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek 7 nci maddesi kapsamında evde bakıma destek sağlamak için verilen sosyal yardımlara ilişkin iş ve işlemleri yürütmek.
• ç) Dairenin görev alanına ilişkin yargı kararlarını yerine getirmek veya vakıflar vasıtasıyla yerine getirilmesini sağlamak.
• d) Yargı mercilerince veya muhakemat müdürlüklerince talep edilen bilgi ve belgeleri temin etmek.
• e) Engelli ve yaşlı yardımlarına ilişkin doğrudan veya kurumlar aracılığıyla dolaylı şekilde vatandaşlardan gelen talepleri, ilgili vakıflara yönlendirmek ve bu taleplerin takibini yapmak.
• f) Daire tarafından uygulanan sosyal yardım programlarının takibini yaparak izleme ve değerlendirme faaliyetleri yürütmek, istatistik ve rapor hazırlamak.
• g) Vakıfların ve diğer kamu kurumlarının görüş taleplerini içeren, dairenin görev alanına giren hususlara ilişkin yazıları cevaplamak.

Sağlık ve Düzenli Yardımlar Daire Başkanlığı
Sağlık ve Düzenli Yardımlar Daire Başkanlığının görevlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

• a) Asgari gelir desteği ve hak temelli sosyal yardımlar konusunda çalışmalar yapmak, programlar geliştirmek ve uygulamak.
• b) GSS gelir testi iş ve işlemleri ve düzenli sosyal yardımlar ile ilgili olarak mevzuat çalışmaları yapmak, objektif kriterler geliştirmek, bu konuda gerekli koordinasyonu gerçekleştirmek ve bu görevleri ilgili mevzuat ve Fon Kurulu kararları doğrultusunda vakıflar ile işbirliği içerisinde yürütmek.
• c) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında primi devlet tarafından karşılanacak kişilere ilişkin iş ve işlemleri yürütmek.
• ç) GSS kapsamında yapılacak olan gelir testine yönelik iş ve işlemleri vakıflar ile işbirliği içinde yürütmek.
• d) Gerekli devir işlemlerini müteakip 4109 sayılı Asker Ailelerinden Muhtaç Olanlara Yardım Yapılması Hakkında Kanun ile Fona verilen görevler kapsamındaki iş ve işlemleri yürütmek.
• e) SGK mevzuatı çerçevesinde muhtaç ailelerin sağlık hizmetlerine erişimini sağlamaya yönelik gerekli çalışmaları yapmak ve yönetmek.
• f) Fon Kurulunca uygun görülmesi halinde Vakıfların ödeme gücünü aşan ve sosyal güvenlik kurumlarınca karşılanmayan sağlık giderlerine ilişkin standartları belirlemek ve vakıflardan gelen talepleri değerlendirmek ve Fon Kurulunun onayına sunmak.
• g) Fon Kurulu kararlarına uygun olarak kaynak aktarım talimatlarını düzenlemek ve kararları vakıflara bildirmek.
• ğ) Daire tarafından uygulanan sosyal yardım programlarının ve GSS gelir testi işlemlerinin takibini yaparak izleme ve değerlendirme faaliyetleri yürütmek, istatistik ve rapor hazırlamak.
• h) Vakıfların ve diğer kamu kurumlarının görüş taleplerini içeren, dairenin görev alanına giren hususlara ilişkin yazıları cevaplamak.

Sağlık ve Düzenli Yardımlar Daire Başkanlığı beş birimden oluşur. Bu birimler şunlardır:

• Sağlık Yardımları Birimi
• Şartlı Yardımlar Birimi
• Düzenli Yardımlar Birimi
• Mevzuat Birimi
• Ödeme ve İstatistik Birimi’dir.

Kaynak Yönetimi ve Vakıf Hizmetleri Daire Başkanlıkları: Kaynak Yönetimi Daire Başkanlığı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonunun gelirlerini takip, tahsil ve muhafaza etmekle ve aynı zamanda toplanan fonda toplanan kaynakların tahsisindeki mali işlemlerin kontrol, takip ve raporlanmasıyla yükümlüdür. Vakıf Hizmetleri Daire Başkanlığı, Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakıflarının kadrolarını belirlemek, personelin işe alınma ve işten ayrılma işlemlerini ve hizmet içi eğitimlerini yürütmek, vakıfların kaynaklarının ve mekânlarının zenginleştirilmesine yönelik taleplerini değerlendirmek gibi işlemlerden mesuldür.

Barınma Yardımları Daire Başkanlığı
Barınma Yardımları Daire Başkanlığının görevleri şunlardır:

• a) Muhtaç ailelerin barınma gereksinimlerinin karşılanmasına yönelik yardımların usul ve esaslarının belirlenmesine yönelik çalışmalar yürütmek.
• b) Vakıflardan gelen öğrenci yurdu proje taleplerini değerlendirmek, buna ilişkin iş ve işlemleri diğer kamu kurum ve kuruluşları ile koordinasyon içerisinde yürütmek.
• c) Afet ve benzeri olağanüstü sebeplerle muhtaç duruma düşen kişilerin hasar gören evlerinin yapımı, onarımı ve tefrişatına ilişkin ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik vakıflardan gelen talepleri değerlendirmek.
• ç) Sosyal konut projesi ile ilgili iş ve işlemleri diğer kamu kurum ve kuruluşları ile koordinasyon içerisinde yürütmek, projenin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapmak.
• d) Dairenin görev alanına ilişkin vakıflardan gelen talepleri değerlendirmek ve Fon Kurulunun onayına sunmak.
• e) Fon Kurulu kararlarına uygun olarak kaynak aktarım talimatlarını düzenlemek ve kararları vakıflara bildirmek.
• f) Daire başkanlığı tarafından uygulanan program ve projelerin takibini yaparak izleme ve değerlendirme faaliyetleri yürütmek, istatistik ve rapor hazırlamak.
• g) Vakıfların ve diğer kamu kurumlarının görüş taleplerini içeren, dairenin görev alanına giren hususlara ilişkin yazıları cevaplamak.

Barınma Yardımları Daire Başkanlığı; Barınma yardımları Birimi, Sosyal Konut Birimi, Öğrenci Yurdu Birimi ve İzleme Birimi olmak üzere dört birimden oluşur.

Proje Değerlendirme Daire Başkanlığı
Proje Değerlendirme Daire Başkanlığı ana konusu yoksullukla mücadelede gelir getirici ve sürdürülebilir aktivitelerin projelendirilmesi ve kamu aktörleri tarafından bu tür projelerin oluşturup uygulanmasıdır. Daire Başkanlığı, daha önceki genel müdürlük zamanında oluşturulan proje destek programı çerçevesinde, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından, muhtaç kişilerin sürdürülebilir gelire kavuşturulması amacıyla geliştirilen projelerin incelenmesi, değerlendirilmesi ve izlenmesini yürütür. Proje destekleri aşağıdaki altı tema içinde toplanmıştır.

• Gelir Getirici Proje Destekleri
• Kırsal Alanda Sosyal Destek Projesi (KASDEP) Destekleri
• Sosyal Hizmet Proje Destekleri
• İstihdam Eğitimi Proje Destekleri
• Geçici İstihdam Proje Destekleri
• Toplum Kalkınması Proje Destekleri

İstihdam Dairesi Başkanlığı
İstihdam Dairesi Başkanlığının görevi şu şekilde sıralanabilir:

• a) Çalışabilir durumdaki işsiz sosyal yardım yararlanıcılarının istihdam edilmesini sağlamak için çalışmalar yapmak, programlar geliştirmek, bunları uygulamak ve konuya ilişkin usul ve esasların belirlenmesine yönelik çalışmalar yürütmek.
• b) İstihdam ve sosyal yardım arasındaki bağlantının etkinleştirilmesi için gerekli iş ve işlemleri başta İŞKUR olmak üzere ilgili kurumlarla işbirliği içinde yürüterek sosyal yardımların istihdamı teşvik edecek şekilde kurgulanmasının sağlanmasına yönelik tedbirleri almak.
• c) Sosyal yardım yararlanıcılarına yönelik istihdam teşvikini artıracak ulusal ve uluslararası hibe programlarını izlemek ve imkân olduğu takdirde vakıflar aracılığıyla uygulamak.
• ç) Daire başkanlığı tarafından uygulanan program ve projelerin takibini yaparak izleme ve değerlendirme faaliyetleri yürütmek.
• d) Vakıfların ve diğer kamu kurumlarının görüş taleplerini içeren, dairenin görev alanına giren hususlara ilişkin yazıları cevaplamak.

Yönetim Hizmetleri Daire Başkanlığı, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün bürokratik işlemlerin yürütüldüğü ana birimdir. Bu daire başkanlığı, genel müdürlüğün personel işlemlerini, hizmet içi eğitimlerini, her türlü alım, satım ve mali işlemlerini, evrak düzenlemesini ve arşivini yürütmekle ve bilgi edinme kanunu çerçevesinde bilgilenme taleplerini karşılamakla yükümlüdür.

Araştırma-Geliştirme ve Tanıtım Daire Başkanlığı, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün AR-GE (araştırma – geliştirme) ve bilişim faaliyetlerinden yükümlüdür. Genel Müdürlüğün bilimsel ve teknolojik yönünü belirler ve uygular. Yoksullukla mücadelede bilimsel bilgi üretimini ve teknolojinin kullanımı sağlamakla yükümlüdür. Bilimsel bilgi, sosyal yardıma ilişkin sosyal politikaları değerlendirmek, uygulamadaki etkinlik ve verimliliğin düzeyini anlamak, yeni politikalar geliştirmek için gereklidir. Teknolojinin kullanımı, Sosyal Yardım ve Dayanışma Vakıflarının Genel Müdürlükle olan iletişimini hızlandırmak ve genel olarak performansı arttırmak için gereklidir. İlaveten, konuyla ilgi istatistik toplamak, bilimsel yayınlar yapmak ve mevzuata yönelik hukuki görüş oluşturmak da bu birimin görevleri arasındadır.

Uluslararası ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği Daire Başkanlığı, sosyal yardımlar sunan sivil toplum kuruluşları ve yerel yönetimleri izlemek ve incelemek ve yine bunlarla iş birliği ve eş güdümü düzenlemek amacıyla faaliyet gösterir. Ayrıca uluslararası kuruluşlarla iş birliğini geliştirmekten sorumludur.

Evsizlere Yönelik Hizmet Sunan Kuruluşlar

• Beyoğlu Kaymakamlığı Evsizler Evi
• Bursa Büyükşehir Belediyesi Barınma Evi

Afetzedelere Yönelik Yardım ve Sosyal Hizmet Sunan Kuruluşlar

• Türkiye Kızılay Derneği
• Türkiye Deprem Vakfı
• Arama Kurtarma Derneği (AKUT)
• Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK), Genel Maden İşçileri Sendikası ve Jandarma Arama Kurtarma

Madde Bağımlılığı ile Mücadelede Hizmet Veren Kuruluşlar

• Ankara Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezi (AMATEM)
• Ege Üniversitesi, Çocuk ve Ergen Alkol Madde Bağımlılığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (EGEBAM)
• UMUD Madde Bağımlılığı ile Mücadele Derneği
• Türkiye Yeşilay Cemiyeti (Yeşilay)

Mültecilik Sığınma Başvurusu
Avrupa ülkelerinden gelenler Türkiye’ye mültecilik başvurusunda bulunabilirler. Avrupa dışından iltica etmek amacıyla Türkiye’ye gelmiş olanlar, üçüncü bir ülkeye mülteci olarak kabul edilmek için BMMYK ofisine başvururlar.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK)
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) bürosu, 14 Aralık 1950’de Birleşmiş Milletler Genel Meclisi tarafından mültecilere yardım ve koruma sağlamak amacı ile yapılan farklı girişimlerden biri olarak kurulmuştur. “Birleşmiş Milletler mülteci örgütü olan BMMYK, BM tarafından dünya çapındaki mültecileri korumak için yapılan uluslararası hareketleri düzenlemek, liderlik etmek ve mülteci sorunlarını çözmekle yetkilendirilmiştir.

BMMYK’nın asıl amacı, mültecilerin haklarını ve refahını savunmaktır. BMMYK, herkesin sığınma talebi, diğer bir devlette güvenli bir şekilde barınma ve gönüllü olarak eve dönebilme haklarını korumak için mücadele verir.

Bu uluslararası kurumun Türkiye Misyonun verdiği hizmet ve yardımlarsa aşağıdaki başlıklar altında incelenebilir:

• Mülteci Statüsünün Belirlenmesi
• Sağlık Yardımı
• Eğitime Yönlendirme
• Mali Yardım
• Psiko-Sosyal Destek
• Soysal Danışmanlık
• Barınma Yardımı

Sığınmacılar ve Göçmenlerle Dayanışma Derneği (SGDD): Sığınmacılar ve Göçmenlerle Dayanışma Derneği (SGDD), din, dil, ırk ve politik görüş farklılığı ayırt etmeksizin sığınmacı ve göçmenlerin insan haklarını gözetmek amacıyla 22 Aralık 1995’te kurulmuştur. “SGDD’nin temel amacı, mültecilerin, göçmenlerin ve geçici sığınma hakkı arayan insanların sorunlarıyle ilgilenmek ve bu sorunlara çözümler getirerek bu insanlara yardım etmektir.

İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı (İKGV) 1988 yılında kurulan vakıf “nüfus ve kalkınma alanlarında, savunuculuk, eğitim ve hizmet sunumu yoluyla insan kaynağının, özellikle kadın, genç ve çocukların yetkinleştirilmesi için çalışmalar yapmaktadır”

Helsinki Yurttaşlar Derneği: Helsinki Yurttaşlar Derneği, “temel hak ve özgürlükler, barış, demokrasi, çoğulculuk alanlarında çalışmalar yapan bir sivil toplum kuruluşudur. Siyasi partiler, hükümet ve devletlerden bağımsız olarak çalışan Helsinki Yurttaşlar Derneği (hYd) uluslararası sözleşmelerle belirlenen barış, insan hakları, çevreyi tahrip etmeyen bir ekonomi, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi evrensel değerlerin hayata geçirilmesini ve sivil tabanda yaygınlaştırılmasını hedefler.

Kadın Dayanışma Vakfı
Kadın Dayanışma Vakfı, Mayıs 1993’te kurulmuş olan bir sivil toplum örgütüdür. Vakfın kökeni 1987 yılında bir grup aktivist kadın tarafından oluşturulmuş olan “Kadın Tartışma Grubu”na dayanmaktadır. Vakfın insan ticaretiyle mücadele faaliyetlerini iki grupta toplanabilir.:

• Sığınak
• Farkındalık yaratmak

İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı: “İKGV’nin 2003 yılında geliştirdiği programın genel amacı; insan ticareti ile mücadele konusunda süre giden uluslararası çabalara katkıda bulunmak ve Türkiye’nin konuyla ilgili ulusal kapasitesini geliştirmenin yanısıra, Türkiye’de yaşayanların insan ticareti hakkında farkındalığını artırmak ve mağdurlara destek sağlamaktır. Bu çerçevede İKGV: İnsan ticareti mağdurlarına destek programı kapsamında Emniyet güçleri ile işbirliği içerisinde mağdurların ülkelerine güvenli geri dönüşleri öncesi konaklamalarını sağlamış, bu süreçte her türlü sağlık ve sosyal gereksinimlerini karşılamış; çeşitli uluslararası toplantılara katılarak hem Türkiye’de yapılan çalışmaları aktarmış, hem de yeni iş birlikleri kurmuş, yurt içinde düzenlediği toplantılarla, insan ticareti ile mücadelede görev alması beklenen tarafların farkındalığını artırmış ve bilgilendirmiştir”

Çokkültürcülük, modernist akımın sonuçlarından biri olan tekkültürcü yaklaşımlara karşı geliştirilen ve son dönemde “farklılıkların tanınması” olarak ele alınan politik bir duruştur. Postmodernizmin etkisiyle güçlenen bu duruş, ekonomiden siyasete, eğitimden sanata kadar birçok alanı derinden etkilemeye devam etmektedir. Sosyal çalışmacıların, içinde bulundukları toplumun farklı kültürlerini bilen, tanıyan ve bu kültürlere ilişkin yetkinliği olan meslek elemanları olmaları beklenmektedir.

Almanya’nın Berlin kentinde aşağıdaki sivil toplum örgütleri çokkültürcü sosyal hizmetlerin en iyi örneklerini oluşturmaktadır:

• Türk Alman Merkezi (Türkisch-Deutches Zentrum e.V.)
• Diyanet İşleri Türk İslam Birliği (DİTİB) (Türkisch-Islamische Union der Anstalt für Religion e.V.)
• Türk Veliler Birliği (Türkischer Elternverein in Berlin und Brandenburg e.V.)
• Berlin Türk Cemaati (Türkische Gemeinde zu Berlin e.V.)
• Berlin Türk Toplumu (Türkische Bund Berlin-Brandenburg)
• Kreuzberg Türk Bakımevi
• AWO (Arbeiter Wohlfahrt Bundesverband e.V.)

LGBT bireylerle çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki çalışma sırasında dikkat etmeleri gereken birtakım ilkeler bulunmaktadır:

• Sosyal hizmet uzmanları bu gruba karşı kendi davranış, tutum, inanç sistemi, ahlaki değerlerinin yanısıra önyargı ve ayrımcılık potansiyelini fark etmelidir.
• Anlayış ve bilginin eksik olmasından korkmamak gereklidir. LGBT konusunda profesyoneller arasında bile büyük bir inkâr yaşanmaktadır. LGBT bireylerin algı, ilgi ve deneyimlerini öğrenmek için çok çalışmak gereklidir.
• Cinsel yönelimini tanımak ve kabul etmek, karmaşa ve belirsizlikle geçen yıllardan sonra kolay değildir. Heteroseksüel olduklarını kanıtlamak için farklı yolları deneyebilirler. Böyle içsel çatışmaların özellikle adölesanlar için zor olduğunu ve bazen intihara yol açabileceğini bilmek gereklidir.
• Bazı LGBT’lerin cinsel yönelimlerini açıklamakta zorlanacaklarını, toplum tarafından kimliklerini saklamaya zorlandıklarını, toplumda reddedilme durumunu da dikkate alarak, müracaatçıya acı, kızgınlık ve adaletsizlik duygularını açıklaması için yardım edilmelidir.
• Yardım ilişkisine girmede, ayrımcılık ve önyargı deneyimleri nedeniyle çok incindikleri için tedbirli ve korkulu olabilirler. Sosyal hizmet uzmanının önyargısız olduğunu anlayana kadar cinsel yönelimlerini açıklayamayabilirler.
• Açılma (coming out) müracaatçıyla çalışmanın bir hedefi olmamalıdır. Açılma, özgürleştirici ve politik olarak teşvik edilen bir şey olsa da kişi, ailesine yabancılaşma, işini kaybetme gibi büyük bedeller ödeyebilir.
• Eşcinsel bir çiftle çalışırken heteroseksüel çiftlerdeki uzun dönemli sorunlar karşımıza çıkabilir. Parasal, ev/iş sorumlulukları dengesi, çocuk bakımı, başarısız cinsel ilişki, umutsuzluk, şiddet gibi. Bununla birlikte eşcinsel çiftlerin ilişkisi daha farklıdır çünkü yasal bir evliliğin getirdiği statü, koruma ve haklardan yoksundurlar. Bu çiftlere özel, yasal düzenlemeler gerekebilir. Bu yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi konusunda sosyal hizmet uzmanları sosyo-politik bağlamda savunuculuk yapmak durumundadırlar.

Okul ortamında çalışan sosyal çalışmacıların yürüttükleri görev ve çalışmalar ile ilgili bilgiler farklı biçimlerde sınıflandırılabilir:

• Öğrencinin gereksinimlerini değerlendirme
• Program planlama ve değerlendirme
• Direkt hizmet etme
• Savunuculuk
• Konsültasyon / liyezon
• Koordinasyon ve iş birliği
• Yönetim / organizasyon

1. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetler açısından yeni hedef kitlelerin ortaya çıkmasının nedenlerinden bir değildir?
a. Kırdan kente göç
b. Küreselleşme
c. Küresel ısınma
d. Endüstrileşme
e. Uluslararası göç

2. Sosyal güvenlik ve sosyal yardım arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
a. Sosyal yardım ve sosyal güvelik aynı şeydir.
b. Sosyal yardım sosyal güvenliği içerir.
c. Sosyal yardım sosyal güvenliğin bir parçasıdır.
d. Sosyal hizmet hem sosyal güvenliği hem de sosyal yardımı kapsar.
e. Sosyal güvenlik ve sosyal yardım birbiriyle ilgisiz kavramlardır.

3. Aşağıdakilerden hangisi Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bağlı olup sosyal yardıma en uzaktır?
a. Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü
b. Proje Değerlendirme Daire Başkanlığı
c. Aile Yardımları ve Süreli Yardımlar Daire Başkanlığı
d. Yaşlı Yardımları Birimi
e. Özel Kalem Müdürlüğü

4. Aşağıdakilerden hangisi afetlerde yardım ve hizmet sunan bir kuruluşlardan biri değildir?
a. AKUT
b. JAK
c. Kızılay
d. Yeşilay
e. TTK

5. Aşağıdakilerden hangisi madde bağımlılığı ile mücadele konusuna en uzaktır?
a. AMATEM
b. EGEBAM
c. Kızılay
d. Yeşilay
e. UMUD Derneği

6. Aşağıdakilerden hangisi mevcut durumda evsizlere sağlanan hizmetlerden biri değildir?
a. Barınak sağlama
b. Temizlik imkânı sağlama
c. Yiyecek sağlama
d. Nüfusa kayıt yapma
e. Yakacak yardımı yapma

7. Ülkemiz mevzuatı açısından mülteci ve sığınmacı arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?
a. Sığınma talebinde bulunanların geldikleri ülkede bir can güvenliği sorunu yaşayıp yaşamamaları
b. Sığınma talebinde bulunanların 18 yaşından büyük ya da küçük olmaları
c. Sığınma talebinde bulunanların Avrupa ülkelerinden gelip gelmemeleri
d. Sığınma talebinde bulunanların Asya ülkelerinden gelip gelmemeleri
e. Sığınma talebinde bulunup bulunmamaları

8. Aşağıdakilerden hangisi AKUT’un sunduğu eğitim programlarından biri değildir?
a. Afetlere Giriş ve Afet Hazırlık Organizasyonu
b. Enkaza ilk müdahale ve tahkimat
c. Acil durum yönetici eğitimi
d. Yangın güvenliği eğitimi
e. Enkaza son müdahale eğitimi

9. Afetler sonrasında etkilenen bireylerin, normal yaşantılarına geçiş sürecini hızlandırmaya ve toplumun var olan gereksinimlerini tespit ederek; gelecekte ortaya çıkması olası afetlerle başa çıkma, müdahale edebilme kapasitesinin ve iyileşme/toparlanma becerilerinin arttırılmasına ve yardım çalışanlarının desteklenmesine yönelik etkinlik ve hizmetler bütününe ne ad verilir?
a. Afetler ve acil durumlarda psikososyal müdahale
b. Krize müdahale
c. Sosyal müdahale
d. Sosyal güvenlik
e. Sosyal hizmet

10. Aşağıdakilerden hangisi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü bünyesindeki Aile Yardımları ve Süreli Yardımlar Daire Başkanlığı’nın altındaki birimlerden biri değildir?
a. Barınma Yardımları Birimi
b. Şartlı Yardımlar Birimi
c. Pozitif Ayrımcılık Yardımları Birimi
d. Hak Temelli Yardımlar Birimi
e. Yakacak Yardımları Birimi

11. Aşağıdakilerden hangisi çokkültürcü sosyal hizmet yaklaşımını ortaya çıkaran gelişmelerden biri değildir?
a. Feodalite
b. Küreselleşme
c. Uluslararası göç
d. Kültürel dönemeç
e. Uyum sorunu

12. Geylere yönelik önyargı, korku ve düşmanlık aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmemiştir?
a. Homoerotikfobi
b. Homonegavitizm
c. Homopozitivizm
d. Heteroseksizm
e. Homoseksizm

13. Geylere yönelik pozitif tutumları olanların tersine negatif tutumları olanlar aşağıdakilerden hangisine yatkın değildir?
a. Toplumsal cinsiyet rolleri hakkında katı ve geleneksel tutumlar sergilemeye
b. Negatif tutumlar sergileyen akranlarına
c. İnancı güçlü ve geleneksel dini bir ideolojiyi onaylamaya
d. Muhtemelen yaşlı ve az eğitimli olmaya
e. Gey erkeklerle ya da lezbiyenlerle kişisel iliskiler kurmaya

14. Aşağıdakilerden hangisi bireylerle çalışan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki çalışma sırasında dikkat etmeleri gereken ilkelerden biri değildir?
a. Sosyal hizmet uzmanları bu gruba karşı kendi davranış, tutum, inanç sistemi, ahlaki değerlerinin yanısıra önyargı ve ayrımcılık potansiyelini fark etmelidir.
b. Müracaatçıya acı, kızgınlık ve adaletsizlik duygularını açıklaması için yardım edilmelidir.
c. Bazı LGBTT’lerin cinsel yönelimlerini açıklamakta zorlanacaklarını, toplum tarafından kimliklerini saklamaya zorlandıklarını, toplumda reddedilme durumunu da dikkate almalıdır.
d. Bu bireyleri toplumun genel kabullerine uyuma sağlamaları yönünde ikna etmelidir.
e. Heteroseksüel olduklarını kanıtlamak için farklı yolları deneyebilirler. Böyle içsel çatışmaların özellikle adölesanlar için zor olduğunu ve bazen intihara yol açabileceğini bilmek gereklidir.

15. Günümüzde çokkültürcü sosyal hizmet uygulamaları büyük oranda kim tarafından gerçekleştirilmektedir?
a. Sivil toplum örgütleri
b. Yerel yönetimler
c. Kamu kuruluşları
d. Belediyeler
e. Özel sektöre ait kuruluşlar

16. Çok kültürcü sosyal hizmet uygulamasını sosyal hizmet sunumunu gettolaştırmakla suçlayan kimdir?
a. Goldberg
b. Willett
c. Favell
d. Gutmann
e. Reisch

17. Homofobi terimi hangi yıllarda ortaya çıkmıştır?
a. 1960’larda
b. 1940’larda
c. 1980’lerde
d. 1950’lerde
e. 1970’lerde

18. İngiliz Hayatı ve Boş Zaman Anlayışı adlı toplumsal inceleme kim tarafından yazılmıştır?
a. Gutmann ve Willett
b. Favell
c. Goldberg ve Gilberd
d. Seebohm ve Lavers
e. Spencer ve Hooper

19. Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’nın pek çok ülkesinde faaliyet gösteren ve sosyal hizmet sunumunda en güçlü aktörler olmaya devam eden dini sosyal hizmet kuruluşlarıdır?
a. Diyanet İşleri Türk İslam Birliği
b. Alman Katedrali
c. Diakonie ve Caritas
d. Psikoposluklar
e. Bazilikalar

20. Aşağıdakilerden hangisi okul ortamında çalışan sosyal çalışmacıların yürüttükleri görev ve çalışmalar ile ilgili bilgiler sınıflandırmasında yer almaz?
a. Psikolojik terapi
b. Savunuculuk
c. Program planlama ve değerlendirme
d. Direkt hizmet verme
e. Konsültasyon

Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 41