Neşet Ertaş Cevapları ve Cevap Anahtarı

NEŞET ERTAŞ (1938-2012)

1938 yılında Kırşehir’in Kırtıllar köyünde dünyaya geldim. İlkokul çağlarında önce keman, sonra da bağlama çalmasını öğrendim. Babam Muharrem Ertaş ile birlikte yörenin düğünlerinde saz çalıp türkü söylemeye başladım. Sesim ve sazım ile babam Muharrem Ertaş’ın yolundan gitmeye karar verdim.

Babam Muharrem Ertaş ile âdeta Anadolu’daki en olgun seviyesine erişen Türkmen/Abdal (gezgin derviş) müzik birikiminin yeni bir yorumcusu oldum. “Bozkır” diye de anılan, Orta ve Güney Anadolu bölgesine ait bir türkü ezgisini yani bozlakları kendime özgü yorumumla okumaya çalıştım. Yoğun yöresel özellikler ile donanmış müziğimizi yöremizin dışına çıkardım. Müziğimizin ülke genelinde hatta yurt dışında da tanınmasını ve dinlenmesini sağladım.

1957 yılının sonunda İstanbul’a gelerek bir plak firması aracılığıyla ilk plağımı “Neden Garip Garip Ötersin Bülbül?” adı ile çıkardım. Bu türkü babama aitti. Halk tarafından çok beğenilen bu plağımı diğer plaklarım, kasetlerim ve halk konserlerim takip etti. Albümlerimden bazıları “Hareli Gelin”, “Çoban”, “Yardan Tatlısı Bulunmaz”, “Ceylan”, “Vefasız Yar Aşkına”, “Hasta Düştüm”, “Uyma Sakın”dır.

Ankara’da TRT Radyoevinde “mahallî sanatçı” unvanıyla programlar yaptım. Bu arada yaşadığım sağlık sorunları nedeniyle Almanya’ya gittim. Çocuklarımın eğitimi ve sanat çalışmalarımdan dolayı uzun süre Almanya’da kaldım. 2000 yılında İstanbul’da verdiğim konserle sahne hayatıma geri döndüm. UNESCO UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında “Yaşayan İnsan Hazinesi” olarak kabul edildim. 25 Nisan 2011 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Devlet Konservatuvarı tarafından “Fahri Doktora Ödülü”ne layık görüldüm. Bağlama çalma tavrım ve türkülerim konservatuvarlarda ders olarak okutuldu.

Neşet Ertaş – Sorular ve Cevaplar

1. Neşet Ertaş’ın saz çalıp türkü söylemeye başlamasında babasının dışında ne etkili olmuş olabilir?

Cevap: Müziği çok sevmesi / Çocukken başlayan müzik sevgisi.
Çözüm: Küçük yaşta müziğe ilgi duyması onu etkilemiştir.
Açıklama: Babasının rolü dışında kişisel ilgisi de önemlidir.

2. “Yorumcu” kelimesiyle anlatılmak istenen hangisidir?

Seçenekler:
A) Eseri farklı anlamlarda anlaşılır kılmak
B) Bir müzik parçasını kendine özgü yöntemle söylemek ✅
C) Yazının anlaşılması zor kısımlarını açıklamak
D) Bir eseri benzerleri gibi düzenlemek

Cevap: B
Çözüm: Yorumculuk, kendine özgü tarzla söylemektir.
Açıklama: Metindeki “yorumcu” kavramı bu anlamda kullanılmıştır.

3. Neşet Ertaş kendisini neyin yeni bir yorumcusu olarak kabul etmektedir?

Cevap: Türkmen/Abdal müzik birikiminin yeni yorumcusu.
Çözüm: Anadolu’daki bu müzik geleneğini farklı yorumladığını belirtmiştir.
Açıklama: Kültürel köklerini modernleştirmiştir.

4. Neşet Ertaş’ın tanıttığı müziğin özelliği nedir?

Cevap: Yöresel/mahallî özellikler taşıması.
Çözüm: Bozlak türündeki eserleri yoğun yöresel izler taşır.
Açıklama: Yöreselliği ulusal ve uluslararası tanınırlık kazanmıştır.

5. Babasının sanat hayatındaki etkisi nedir?

Cevap: Babası Muharrem Ertaş ona örnek olmuş, düğünlerde türkü söylemeyi ve saz çalmayı öğretmiştir.
Çözüm: Çocuk yaşta babasıyla birlikte sahne almıştır.
Açıklama: Babası onun ustası ve rol modelidir.

6. İlk albümünü babasına ait “Neden Garip Garip Ötersin Bülbül?” türküsüyle çıkarmasının nedeni nedir?

Seçenekler:
A) İyi bir türkü yorumcusu olması
B) Türkülere olan yoğun ilgisi
C) Babasına vefa borcunu ödeme isteği ✅
D) Telli çalgılara ilgisi

Cevap: C
Çözüm: İlk plağını babasının türküsüyle çıkararak ona vefa göstermiştir.
Açıklama: Babasına bağlılığının kanıtıdır.

7. Neşet Ertaş’ı Almanya’da uzun süre kalmaya iten nedenler nelerdir?

Seçenekler:

• Sanatıyla ilgili çalışmaları ✅
• TRT Radyoevi görevi ❌
• Çocuklarının eğitimi ✅
• Yeni albüm çıkarma isteği ❌
• Türkülerini özgün söylemesi ❌

Cevap: Sanat çalışmaları, çocuklarının eğitimi.
Çözüm: İki sebep doğru kabul edilir.
Açıklama: Almanya’da kalış süresi bu iki gerekçeye bağlıdır.

8. İTÜ ve UNESCO’nun ödülleri hangisinin ifadesi olamaz?

Seçenekler:
A) Yaşayan insan hazinelerinin korunması
B) Türkülerinin kültürel mirasımızın seçkin örnekleri olması
C) Farklı müzik aletleri kullanması ✅
D) Sanatına yurt içi ve dışında değer verilmesi

Cevap: C
Çözüm: Neşet Ertaş farklı aletler kullanmamış, bağlama tavrıyla tanınmıştır.
Açıklama: Diğer seçenekler doğrudur.

9. Ona “Bozkırın Tezenesi” unvanı verilmesinin nedeni nedir?

Cevap: Orta ve Güney Anadolu’nun bozlak türkülerini kendine özgü yorumuyla söylediği için.
Çözüm: Bölgesel türkülerdeki başarısı ona bu unvanı kazandırmıştır.
Açıklama: “Bozkır” müziğinin simgesi hâline gelmiştir.

10. Metinden Neşet Ertaş ile ilgili neler öğrenilmiştir?

Seçenekler:

• Doğduğu yeri ✅
• Sanatıyla ilgili faaliyetleri ✅
• Annesi ve kardeşleri ❌
• Başarı ve ödülleri ✅
• Albümlerinin sayısı ❌

Cevap: Doğru işaretlemeler: 1, 2, 4.
Çözüm: Metinde bunlar verilmiştir.
Açıklama: Annesi, kardeşleri ve kesin albüm sayısı yoktur.

11. Muzaffer Sarısözen’in düşünceleri ve şiirden hareketle çıkarımlar

Seçenekler:

• Daha çok bozlak türünde türküler söylemiştir ✅
• Halk hikâyelerinden esinlenmiştir ❌
• “Garip” mahlası acılarını temsil eder ✅
• Şiirlerinde hüzün dile getirmiştir ✅
• Duyguları tanıdık geldiği için halk beğenmiştir ✅

Cevap: 1, 3, 4, 5 doğru.
Çözüm: Tabloya uygun işaretlemeler yapılmalıdır.
Açıklama: Halkın beğenisini kazanmasının sebebi, eserlerinde işlediği duygulardır.

12. “Garip” mahlasını kullanması kişiliğiyle nasıl ilişkilidir?

Cevap: Alçak gönüllü, gösterişten uzak bir kişiliğe sahiptir.
Çözüm: Garip mahlasını seçmesi tevazu göstergesidir.
Açıklama: Sanatçı kimliği kadar mütevazılığıyla da tanınır.