Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı’nda Savaştığı Cepheler Tarih Kodlaması ve Şifresi (ÇOKSA / ÇAKeS)

Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı’nda görev yaptığı cepheler, özellikle LGS, KPSS, TYT-AYT Tarih ve T.C. İnkılap Tarihi çalışmalarında sık karşılaşılan konulardan biridir. Mustafa Kemal’in bu savaşta görev yaptığı üç temel cephe Çanakkale, Kafkas ve Suriye-Filistin Cepheleridir. Bu üç cepheyi karıştırmadan hatırlamak için ÇOKSA ve ÇAKeS kodlamaları kullanılabilir. MEB kaynaklarında da Mustafa Kemal’in görev yaptığı cepheler bu üç cephe üzerinden sorulmaktadır.

ÇOKSA Kodlamasının Açılımı Nedir?

ÇOKSA kodlamasında akılda tutulması gereken temel harfler Ç – K – S harfleridir.

Mustafa Kemal, Çanakkale’de 20 Ocak 1915’te 19. Tümen Komutanlığına atanmış ve özellikle 25 Nisan’daki Arıburnu çıkarması ile Ağustos ayındaki Anafartalar-Conkbayırı mücadelelerinde önemli görevler üstlenmiştir.

Kafkas Cephesi’nde ise 1916’da Diyarbakır-Bitlis-Muş bölgesinde görev yapan Mustafa Kemal’in komutasındaki kuvvetler Muş ve Bitlis’i Rus işgalinden kurtarmıştır. MEB’in Atatürk’ün askerî hayatına ilişkin kaynağında Muş ve Bitlis’in 8 Ağustos 1916’da kurtarıldığı belirtilmektedir.

Suriye-Filistin Cephesi’nde Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanlığı görevinde bulunmuş; 1918’de yeniden bu göreve getirildikten sonra Nablus’taki karargâhta komutayı devralmıştır.

İpucu: ÇoKSa şeklinde düşünün. Büyük harflerle öne çıkan Ç – K – S, size doğrudan Çanakkale – Kafkas – Suriye-Filistin cephelerini verir. O ve A ise kelimeyi oluşturmayı kolaylaştıran yardımcı harflerdir.

ÇOKSA Şifresini Akılda Tutma Hikâyesi

Bir öğrenci Mustafa Kemal’in görev yaptığı cepheleri görünce:

“Bu cepheler ÇOKSA ben hepsini nasıl hatırlayacağım?” diye düşünür.

Cevabı yine sorunun içindedir:

ÇOKSA → Çanakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

Yani Mustafa Kemal’in cepheleri “ÇOKSA”, aklına hemen Çanakkale, Kafkas ve Suriye gelsin.

Kısaca:

Cepheler ÇOKSA → Çanakkale, Kafkas, Suriye’yi say!

ÇAKeS Kodlamasının Açılımı Nedir?

Aynı cepheleri hatırlamanın ikinci yolu ÇAKeS kodlamasıdır. Bu şifre özellikle Çanakkale kelimesinin ilk iki harfini kullandığı için bazı öğrenciler açısından daha kolay hatırlanabilir.

İpucu: ÇAKeS = ÇAnakkale – Kafkas – Suriye-Filistin şeklinde okunabilir. Küçük yazılan “e” harfi yalnızca kodlamanın daha kolay okunmasını ve hatırlanmasını sağlayan yardımcı harftir.

ÇAKeS Şifresini Akılda Tutma Hikâyesi

Mustafa Kemal’in savaş yolculuğunu zihninizde şöyle canlandırabilirsiniz:

“ÇAnakkale’den çıktı, Kafkas’a geçti, Suriye-Filistin’e indi.”

Böylece:

ÇA + K + e + S = ÇAKeS

Şifrenin sırası aynı zamanda cephelerin Mustafa Kemal’in askerî hayatındaki kronolojik sırasını da hatırlatır:

Çanakkale → Kafkas → Suriye-Filistin

Mustafa Kemal’in Savaştığı Cephelerin Kronolojik Sırası

Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı sırasında görev yaptığı bu cephelerin sıralaması şöyledir:

Çanakkale Cephesi → Kafkas Cephesi → Suriye-Filistin Cephesi

Çanakkale Cephesi – 1915

Mustafa Kemal, Çanakkale Cephesi’nde 19. Tümen Komutanı olarak görev yaptı. Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar’daki mücadelelerde önemli rol oynadı. Çanakkale’deki askerî başarıları onun kamuoyunda daha geniş ölçüde tanınmasına katkı sağladı.

Kafkas Cephesi – 1916-1917

Mustafa Kemal, Çanakkale’den sonra Doğu Anadolu’daki görevi kapsamında Diyarbakır-Bitlis-Muş Cephesi’ne atandı. Komutasındaki birliklerin harekâtıyla Muş ve Bitlis Rus işgalinden kurtarıldı.

Suriye-Filistin Cephesi – 1917-1918

Mustafa Kemal bu cephede 7. Ordu Komutanlığı yaptı. 1918’de yeniden göreve getirildikten sonra Nablus’taki 7. Ordu’nun komutasını devraldı ve daha sonra birlikleriyle Halep yönündeki mücadelelerde bulundu.

Sınavda Çıkabilecek Çeldiriciler ve Kritik Detaylar

• Galiçya Cephesi, Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı’nda görev yaptığı cephelerden biri değildir. MEB sınavlarında bu bilgi doğrudan çeldirici olarak kullanılmıştır.
• Kanal Cephesi de Mustafa Kemal’in görev yaptığı üç temel cephe arasında bulunmaz.
• Irak Cephesi, Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı’nda görev yaptığı cephelerden biri değildir.
• Çanakkale Cephesi denildiğinde 19. Tümen, Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar kavramları hatırlanmalıdır.
• Kafkas Cephesi denildiğinde Muş ve Bitlis bilgisi özellikle önemlidir.
• Suriye-Filistin Cephesi denildiğinde 7. Ordu Komutanlığı akla gelmelidir.
• Mustafa Kemal’in bu üç cephedeki görev sırası Çanakkale → Kafkas → Suriye-Filistin şeklindedir.

Sınav İçin En Kısa Kodlama

ÇOKSA → Çanakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

veya

ÇAKeS → ÇAnakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

İki şifre de aynı üç cepheyi hatırlatır.

Örnek Soru ve Çözümü

Soru: Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı sırasında görev yaptığı cephelerden biri değildir?

A) Çanakkale Cephesi
B) Kafkas Cephesi
C) Galiçya Cephesi
D) Suriye-Filistin Cephesi

Cevap: C) Galiçya Cephesi

Çözüm: Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı sırasında görev yaptığı cepheler Çanakkale, Kafkas ve Suriye-Filistin Cepheleridir. Bunları ÇOKSA veya ÇAKeS şifreleriyle hatırlayabiliriz. Galiçya Cephesi bu üç cephe arasında bulunmaz. Nitekim MEB tarafından yayımlanan sınav sorularında da Galiçya, bu konuda yanlış seçenek olarak kullanılmıştır.

Mustafa Kemal’in Savaştığı Cepheler Hakkında Akılda Kalıcı Sorular ve Cevaplar

Mustafa Kemal I. Dünya Savaşı’nda hangi cephelerde savaştı?

Mustafa Kemal I. Dünya Savaşı’nda Çanakkale, Kafkas ve Suriye-Filistin Cephelerinde görev yaptı.

Mustafa Kemal’in savaştığı cephelerin şifresi nedir?

Mustafa Kemal’in görev yaptığı cepheler ÇOKSA veya ÇAKeS şifreleriyle hatırlanabilir.

ÇOKSA → Çanakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

ÇAKeS → ÇAnakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

ÇOKSA şifresinin açılımı nedir?

ÇOKSA şifresindeki Ç, K ve S harfleri:

Ç → Çanakkale
K → Kafkas
S → Suriye-Filistin

cephelerini gösterir.

ÇAKeS kodlaması ne anlama gelir?

ÇAKeS = ÇAnakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

şeklinde açılır. Küçük “e” harfinin herhangi bir cephe karşılığı yoktur; yardımcı harftir.

Mustafa Kemal’in görev yaptığı cephelerin kronolojik sırası nedir?

Çanakkale → Kafkas → Suriye-Filistin

şeklindedir.

Mustafa Kemal Galiçya Cephesi’nde savaştı mı?

Hayır. Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı’nda görev yaptığı üç temel cephe Çanakkale, Kafkas ve Suriye-Filistin cepheleridir. Galiçya bunlardan biri değildir.

Mustafa Kemal Kafkas Cephesi’nde hangi şehirleri kurtardı?

Mustafa Kemal’in komutasındaki birlikler Muş ve Bitlis’i Rus işgalinden kurtardı.

Mustafa Kemal Çanakkale Cephesi’nde hangi görevdeydi?

Mustafa Kemal, Çanakkale Cephesi’nde 19. Tümen Komutanı olarak görev yaptı ve daha sonra Anafartalar Grup Komutanlığı görevini üstlendi.

Mustafa Kemal Suriye-Filistin Cephesi’nde hangi ordunun komutanıydı?

Mustafa Kemal, Suriye-Filistin Cephesi’nde 7. Ordu Komutanı olarak görev yaptı.

Çanakkale Cephesi denildiğinde hangi yerler hatırlanmalıdır?

Mustafa Kemal açısından özellikle Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar önemlidir.

Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı’nda görev yaptığı cepheleri hatırlamanın en kolay yollarından biri ÇOKSA / ÇAKeS kodlamasıdır.

ÇOKSA → Çanakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

ÇAKeS → ÇAnakkale – Kafkas – Suriye-Filistin

Sınavda cepheler birbirine karışırsa yalnızca şu cümleyi hatırlamak yeterlidir:

“Cepheler ÇOKSA; Çanakkale, Kafkas, Suriye’yi say!”