Hangi antlaşma ile Kafkas Cephesi kapanmıştır?

Hangi antlaşma ile Kafkas Cephesi kapanmıştır?

A) Trianon
B) Brest-Litovsk
C) Versay
D) Saint-Germain

• Doğru cevap B) Brest-Litovsk.

Kafkas Cephesi’nin Açılması ve Önemi

I. Dünya Savaşı başladığında Osmanlı Devleti, Almanya’nın yanında savaşa girerek doğuda Kafkas Cephesini açtı. Bu cephe, Osmanlı ile Çarlık Rusyası arasında Doğu Anadolu ve Kafkasya topraklarında cereyan etti. Osmanlı açısından bu cephenin amacı, kaybedilmiş toprakları geri almak, Kafkaslar üzerinden Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurmak ve stratejik üstünlük sağlamaktı. Rusya ise Osmanlı’yı doğudan baskı altına alarak İtilaf Devletleri lehine savaşı sürdürmeyi hedefliyordu.

Kafkas Cephesi, Osmanlı için çok zorlu geçti. Özellikle Sarıkamış Harekâtı büyük bir felaketle sonuçlandı; on binlerce Osmanlı askeri soğuktan, açlıktan ve hastalıktan hayatını kaybetti. Daha sonraki yıllarda Erzurum, Trabzon gibi şehirler Rus işgaline uğradı. Dolayısıyla Osmanlı açısından bu cephe, hem insan gücü hem de toprak kaybı açısından çok ağır oldu.

1917 Bolşevik Devrimi ve Rusya’nın Savaştan Çekilme Süreci

Kafkas Cephesi’nin kaderini değiştiren en önemli olay 1917’de Rusya’da gerçekleşen Bolşevik (Ekim) Devrimidir. Lenin önderliğinde kurulan yeni Sovyet yönetimi, “barış, ekmek, toprak” sloganıyla halkı savaştan çekmeyi vaat etti. Çünkü yıllardır süren savaş, Rusya’yı ekonomik ve sosyal açıdan yıkıma sürüklemişti. Halkın büyük bir kesimi artık savaşın bitmesini istiyordu.

Bolşevikler iktidara geldikten sonra ilk iş olarak İttifak Devletleriyle barış görüşmelerine başladı. Bu görüşmeler sonucunda 3 Mart 1918’de Brest-Litovsk Antlaşması imzalandı. Antlaşmaya Rusya ile Almanya, Osmanlı Devleti, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan taraf oldu. Bu anlaşma ile Rusya fiilen I. Dünya Savaşı’ndan çekildi.

Brest-Litovsk Antlaşması’nın Maddeleri

Brest-Litovsk Antlaşması’nın maddeleri özellikle Osmanlı Devleti açısından son derece önemliydi. Öne çıkan hükümler şunlardı:

• Kars, Ardahan ve Batum Osmanlı’ya bırakıldı. Böylece 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda kaybedilen bu topraklar geri alındı.
• Rus orduları işgal ettikleri Doğu Anadolu topraklarından çekilecekti.
• Rusya, İttifak Devletleriyle savaş halinde olan hiçbir devleti desteklemeyecekti.
• Rusya, savaştan çekildiğini resmen ilan etti.

Bu maddeler sayesinde Osmanlı doğuda kaybettiği önemli bölgeleri geri aldı ve Kafkas Cephesi fiilen kapandı.

Antlaşmanın Osmanlı’ya Katkıları

Brest-Litovsk Antlaşması Osmanlı Devleti için büyük bir moral kaynağı oldu. Çünkü:

• Uzun süredir ağır kayıplar verilen Kafkas Cephesi kapanmış oldu.
• Osmanlı, kaybettiği stratejik öneme sahip Kars, Ardahan ve Batum’u geri kazandı.
• Doğu sınırında güvenlik sağlandığı için Osmanlı, askerî birliklerini başka cephelere kaydırma imkânı buldu.

Ayrıca bu durum, Osmanlı’nın Pan-Türkizm (Turan) ideallerini canlandırdı. Enver Paşa önderliğinde Kafkasya’ya doğru ilerleme hayalleri yeniden gündeme geldi. Ancak bu girişimler daha sonra Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan üzerine yürüyüşlerle devam etti.

Antlaşmanın Rusya Açısından Önemi

Brest-Litovsk, Rusya için ağır şartlar taşıyordu. Çarlık döneminde kazanılmış birçok toprak elden çıktı. Ancak Bolşeviklerin amacı savaşın yükünü halkın sırtından almak, içteki devrimci iktidarı sağlamlaştırmaktı. Bu nedenle Rusya toprak kayıplarına razı oldu. Lenin ve ekibi, savaşın sona ermesinin Sovyetler için uzun vadede daha faydalı olacağını düşündü.

Nitekim Sovyetler kısa süre sonra bu toprakların bir kısmını yeniden ele geçirmek için çalışmalar yürüttü. 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması ile Kars ve Ardahan Türkiye’de kalırken, Batum Gürcistan’a bırakıldı.

Brest-Litovsk’un Dünya Savaşı’na Etkisi

Brest-Litovsk Antlaşması yalnızca Osmanlı ve Rusya açısından değil, savaşın genel seyri açısından da önemli bir dönüm noktasıydı. Rusya’nın çekilmesiyle İttifak Devletleri özellikle Almanya, batı cephesine daha fazla asker kaydırma fırsatı buldu. Bu durum başta Fransa olmak üzere Batı Cephesi’ni zorladı. Ancak ABD’nin savaşa girmesiyle İtilaf Devletleri yeniden güçlendi.

Osmanlı açısından ise doğuda rahatlama sağlanmasına rağmen, savaşın genel gidişatı İtilaf lehine gelişmeye devam etti. Yani Brest-Litovsk Antlaşması Osmanlı’ya kısa süreli bir kazanç sağlasa da savaşın sonucunu değiştirmedi.

Kafkas Cephesi’nin kapanmasını sağlayan antlaşma Brest-Litovsk Antlaşmasıdır. 3 Mart 1918’de imzalanan bu antlaşma ile Rusya savaştan çekilmiş, Osmanlı ise kaybettiği bazı toprakları geri almıştır. Bu durum Osmanlı açısından büyük bir sevinç yaratmış olsa da, savaşın genel seyrinde belirleyici olmamış, Osmanlı Devleti birkaç yıl sonra Mondros Mütarekesi ile savaştan mağlup ayrılmıştır.

Brest-Litovsk Antlaşması Kafkas Cephesi’nin kapanmasına yol açarak Osmanlı’ya geçici bir avantaj sağlamış, fakat savaşın kaderini kökten değiştirememiştir.