Faydacılık ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Faydacılık ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

a. Temel kavramı erdemdir.
b. Kadınların ve erkeklerin dünyayı anlama çabalarını tanımlayan farklı bir temellendirme ölçütünün bulunup bulunmadığını araştırır.
c. Carol Gilligan’ın düşünceleri üzerinde temellendirilmektedir.
d. Toplumun genelinin faydasına olsa bile azınlık haklarını gözden çıkarmaz.
e. Bir eylemi ahlâken iyi kılan şeyin o eylemin en yüksek sayıda insanı mutlu etmesi olduğunu iddia eder.

• Doğru cevap: e. Bir eylemi ahlâken iyi kılan şeyin o eylemin en yüksek sayıda insanı mutlu etmesi olduğunu iddia eder.

Faydacılık (Utilitarianism) Nedir?

Faydacılık, sonuç odaklı bir etik teorisidir ve temel amacı, maksimum mutluluğu sağlamak ya da başka bir deyişle en çok sayıda insan için en yüksek faydayı elde etmektir. Bu yaklaşımın en bilinen temsilcileri Jeremy Bentham ve John Stuart Mill‘dir. Bentham, eylemlerin doğruluğunu ya da yanlışlığını yalnızca onların sonuçlarına göre değerlendirir. Ona göre bir eylem, eğer mutluluk (haz) üretme potansiyeline sahipse ahlâken doğrudur. Mill ise faydayı yalnızca niceliksel değil, niteliksel olarak da değerlendirerek bu görüşü geliştirmiştir.

Seçenek (e), faydacılığın temel ilkesini doğrudan ifade eder:

“Bir eylemi ahlâken iyi kılan şeyin o eylemin en yüksek sayıda insanı mutlu etmesi olduğunu iddia eder.”
Bu tanım, faydacılığın özünü yansıtır. Ahlaki doğruluk, bireysel niyetlerden veya kurallardan değil, eylemin sonucunda üretilen toplam fayda üzerinden değerlendirilir. Örneğin, bir karar bazı bireyleri mutsuz edebilir ama eğer genel olarak toplumun çoğu bu karardan memnun kalıyorsa, faydacılığa göre bu karar ahlaken doğrudur.

a. Temel kavramı erdemdir.
→ Yanlış. Bu ifade Erdem etiğine aittir. Aristoteles gibi filozoflar tarafından savunulan bu görüş, eylemlerin değil, kişinin karakterinin ve erdemlerinin ahlaki değerlendirmede merkez alınması gerektiğini savunur.

b. Kadınların ve erkeklerin dünyayı anlama çabalarını tanımlayan farklı bir temellendirme ölçütünün bulunup bulunmadığını araştırır.
→ Yanlış. Bu yaklaşım feminist etik ile ilişkilidir. Feminist etik, ahlaki düşüncede cinsiyet farklılıklarının etkisini analiz eder.

c. Carol Gilligan’ın düşünceleri üzerinde temellendirilmektedir.
→ Yanlış. Carol Gilligan, bakım etiğinin savunucusudur. Onun çalışmaları, özellikle kadınların ahlaki karar alma süreçlerinde farklı yaklaşımlar benimseyebileceğini vurgular, faydacılıkla doğrudan bağlantılı değildir.

d. Toplumun genelinin faydasına olsa bile azınlık haklarını gözden çıkarmaz.
→ Yanlış. Bu ifade liberal veya insan hakları temelli yaklaşımlara daha yakındır. Faydacılık, çoğunluğun mutluluğunu esas aldığı için azınlık hakları göz ardı edilebilir. Bu da faydacılığın en çok eleştirilen yönlerinden biridir.

Faydacılık, sonuçları esas alan bir etik teorisi olarak, bir eylemin ahlaki değerini o eylemin ürettiği toplam mutluluk ile değerlendirir. Bu nedenle doğru cevap (e) seçeneğidir. Diğer seçenekler ise farklı etik teorilere ya da feminist etik gibi özgül alanlara aittir.