Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük ötekilerden farklı bir yolla yapılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük ötekilerden farklı bir yolla yapılmıştır?

A) Bunu yapıştırmak için tutkal kullanmalısın.
B) Yapboz, çocukların zekasını geliştiriyormuş.
C) Bu odaya iki çekyat sığmaz bence.
D) Bu oyuncu verkaç taktiğini iyi beceriyor.
E) Onun kadar çalçene birini görmedim.

• Cevap: E) Onun kadar çalçene birini görmedim.

Açıklama:

Birleşik sözcükler, iki veya daha fazla sözcüğün anlamlarını bir araya getirerek yeni bir anlam oluşturan kelimelerdir. Oluşum şekilleri farklılık gösterebilir. Bu sorudaki seçenekleri incelediğimizde:

• A) Bunu yapıştırmak için tutkal kullanmalısın.: “Tutkal” birleşik bir sözcük olmasına rağmen, bu seçenekteki vurgu diğer seçeneklerdeki gibi birleşik sözcüklerin oluşum şekli üzerinde değil, cümlenin yapısı üzerinde.
• B) Yapboz, çocukların zekasını geliştiriyormuş.: “Yapboz” birleşik bir isimdir ve isim + isim birleşmesiyle oluşmuştur.
• C) Bu odaya iki çekyat sığmaz bence.: “Çekyat” birleşik bir isimdir ve isim + isim birleşmesiyle oluşmuştur.
• D) Bu oyuncu verkaç taktiğini iyi beceriyor.: “Verkaç” birleşik bir fiildir ve fiil + fiil birleşmesiyle oluşmuştur.
• E) Onun kadar çalçene birini görmedim.: “Çalçene” kelimesi, diğer seçeneklerdeki gibi iki bilinen sözcüğün bir araya gelmesiyle değil, ses taklidi yoluyla oluşmuş bir birleşik sözcüktür. Bu nedenle diğerlerinden farklı bir yapıda olduğu söylenebilir.

Sonuç:

Verilen seçenekler arasında sadece E seçeneğindeki “çalçene” kelimesi ses taklidi yoluyla oluşmuş bir birleşik sözcüktür. Diğer seçeneklerdeki birleşik sözcükler ise isim + isim veya fiil + fiil birleşmelerinden oluşmuştur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Ek Bilgiler:

• Ses taklidi: Doğadaki seslerin, hayvanların çıkardığı seslerin veya bazı hareketlerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklerdir. Örneğin: miyav, hav hav, tıkırtı.
• Birleşik sözcüklerin diğer oluşum şekilleri:
  • İsim + sıfat: taş ev, demir kapı
  • Fiil + isim: uyku tulumu, yemek masası
  • Sıfat + sıfat: acı tatlı, kızıl sarı