5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 53

3. Etkinlik: Metnin konusunu yazınız.

Metnin konusu, I. Dünya Savaşı sırasında Gelibolu Yarımadası’nda, özellikle Alçıtepe ve Seddülbahir çevresinde yaşanan çatışmalar sırasında Türk askerlerinin kahramanlıkları ve fedakârlıklarıdır. Özellikle Elâzığlı Hasan Onbaşı’nın ve arkadaşlarının cesur direnişi, yaralı asker Mustafa’nın yardımına koşması ve düşmana karşı büyük bir mücadele vermeleri anlatılmaktadır. Metin, savaşın zorluklarını, kahramanlık duygusunu ve vatan savunmasındaki fedakârlığı vurgular.

4. Etkinlik: Aşağıdaki başlıkları okuyunuz. Metne uygun olduğunu düşündüğünüz başlıkları işaretleyiniz. Bu başlıklardan en çok hangisini beğendiğinizi nedenleriyle yazınız.

Metne uygun olduğunu düşündüğüm başlıklar:

• Millî Mücadele’nin İsimsiz Kahramanı
• Vatan Savunması
• Siperden Sipere
• Çanakkale’de Bir Elâzığlı
• Hasan Onbaşı’nın Fedekârlığı

En beğendiğim başlık: Hasan Onbaşı’nın Fedekârlığı

Bu başlığı beğenme nedenlerim: Metinde özellikle Elâzığlı Hasan Onbaşı’nın cesareti, vatan savunmasındaki özverisi ve arkadaşlarına olan bağlılığı ön plandadır. Onun kahramanlıkları ve fedakârlığı metnin merkezinde yer almakta, bu yüzden “Hasan Onbaşı’nın Fedekârlığı” başlığı metni en iyi yansıtan ve dikkat çekici başlık olarak öne çıkıyor. Okuyucuya hemen kahramanın kim olduğunu ve metnin ana temasını net şekilde aktarıyor.

5. Etkinlik: Okuduğunuz metinle ilgili üç soru yazınız. Sorularınızın anlaşılır ve kesin cevaplarının olmasına dikkat ediniz. Sorularınızı arkadaşlarınıza sorup cevaplarını tartışınız.

1. Elâzığlı Hasan Onbaşı, yaralı Mustafa’yı nereye götürdü?
2. Hasan Onbaşı siperlerde düşmana karşı nasıl bir mücadele verdi?
3. Mustafa, yaralandığını nasıl fark etti ve yanındaki arkadaşı kimdi?

6. Etkinlik

a. Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeleri inceleyiniz. Bu kelimelerin cümleye nasıl bir anlam kattığını düşününüz.

Bu sırada göğsünden göbeğine doğru bir şeylerin aktığını hissetti. Fakat aldırmadı.
Konuşmak istiyordu ama konuşamıyordu.
Yaklaşanlar anında yere düşüyordu. Elâzığlı Hasan Onbaşı hiç boşa mermi atmıyordu. Ama düşman o kadar çoktu ki…

“Fakat” ve “ama” kelimeleri cümlelerde zıtlık veya beklenmeyen durum ifade eder. Bu kelimeler cümlede şu anlamları katar:

• Fakat: Önce bir durum anlatılır, ardından bunun tam tersini veya beklenmeyeni belirtir. Örneğin, Mustafa göğsünden kan aktığını hissetti ama bu duruma önem vermedi. Burada “fakat” kelimesi, onun kanamasına rağmen aldırmadığını vurgular.
• Ama: Benzer şekilde, bir durumdan sonra zıt veya beklenmeyen başka bir durum ortaya çıkar. Örneğin, konuşmak istiyor fakat konuşamıyordu. Burada “ama” kelimesi, konuşma isteği ile konuşamama arasındaki zıtlığı gösterir.

Her iki kelime de cümlelerde karşıtlık ve çatışma duygusunu pekiştirerek metnin anlamını güçlendirir.

1. satırda “fakat” ifadesi bir düşünceden başka bir düşünceye geçmek için kullanılmıştır. 2. satırda “ama” kelimesi, biri olumlu diğeri olumsuz anlamda olan iki cümleyi birbirine bağlamıştır. 3. satırdaki “ama” ifadesi “fakat” ifadesinde olduğu gibi başka bir düşünceye geçmek için kullanılmıştır. “Ama” ve “fakat” ifadeleri gibi “ancak” ve “lakin” ifadeleri de bu amaçla kullanılabilmektedir.