5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 14

a. Aşağıda şiirde geçen bazı kelimeler verilmiştir. Bu kelimelerin anlamlarını yer aldığı dizeden hareketle tahmin ediniz. Ardından bu kelimelerle anlamlarını eşleştiriniz.

1. Güneş doğmadan az önce beliren aydınlık.

→ ŞAFAK

“Sabah, kalbinize örtsün şafakları.”
Burada “şafak”, sabahın ilk ışıkları anlamında kullanılmıştır.

2. Bitkilerde tohumları taşıyan, genellikle yenebilen organ, meyve.

→ YEMİŞ

“Sen dargınlık ağacı, barış ve yemiş ver.”
“Yemiş”, burada mecaz anlamda; barışın meyvesi, güzel sonuç anlamında kullanılmıştır.

3. Savaşın bittiğinin bir antlaşmayla belirtilmesinden sonraki durum.

→ BARIŞ

“Sen dargınlık ağacı, barış ve yemiş ver.”
Barış, dargınlığın karşıtı olarak istenen bir durumdur.

4. Dargın olma durumu.

→ DARGINLIK

“Sen dargınlık ağacı, barış ve yemiş ver.”
Dargınlık, insanlar arasındaki küskünlük durumudur.

5. Birlik, beraberlik.

→ KARDEŞLİK

“Dünyayı, kardeşlik dallarında uçan kuşlar doldursun.”
Kardeşlik, insanlar arasında sevgi, birlik ve dayanışmayı ifade eder.

6. KALP

→ Kalp (şiirde geçtiği şekliyle) sevgi, duygu, gönül anlamındadır.

“Kalp kırılmadıkça sürüp gider oyun.”
Burada kalp, insanların duygularını temsil eder. Kırılmaması gereken duyarlılığı anlatır.

b. Türkçe sözlüklerinizi inceleyiniz. Ardından orta kalınlıkta bir defter edininiz. Alfabemizdeki harflerin sayısını dikkate alarak defterinizin sayfalarını alfabetik sıraya göre harflere ayırınız. Bunu yaparken dilimizde bazı harflerle başlayan kelimelerin sayısının daha çok olduğunu göz önünde bulundurunuz. Örneğin, “A”, “E”, “M”, “S” gibi bazı harflerle başlayan kelimelerin sayısı oldukça fazladır. Bu nedenle bu harflere ayrılan sayfa sayısını diğerlerinden fazla tutunuz. Artık size ait özel bir sözlük defteriniz oldu. Anlamını yeni öğrendiğiniz kelimeleri sözlüğünüze yazarak sözlüğünüzü zenginleştiriniz. Bu çalışmayı bilgisayarınızda bir dosya açarak da yapabilirsiniz.

Okuduğunuz şiirden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.

Şair, yaşamın nasıl olmasını istiyor?

• Cevap: Şair, yaşamın bir çocuk oyunu kadar renkli olmasını istiyor. Bu, hayatın neşeli, sade, huzurlu ve mutluluk dolu olması gerektiğini anlatır. Şair, çocukların oyun oynarken hissettikleri sevinç ve özgürlüğün, tüm insanlara yayılmasını arzulamaktadır.

“Dünyayı, kardeşlik dallarında / Uçan kuşlar doldursun.” dizeleriyle ne anlatılmak istenmektedir?

• Cevap: “Dünyayı, kardeşlik dallarında / Uçan kuşlar doldursun.” dizeleriyle, şair dünyada kardeşlik, barış ve sevgi ortamının hâkim olmasını dilemektedir. Buradaki “kardeşlik dalları”, insanların birbirine dostça ve kardeşçe davranmasını simgeler. “Uçan kuşlar” ise özgürlüğü, mutluluğu ve barışı temsil eder. Yani şair, kardeşlik dolu bir dünyada özgürce ve mutlu bir yaşam sürülmesini hayal etmektedir.

Şair, çocuklardan ne istiyor?

Cevap: Şair, çocuklardan birleşmelerini, yani birlik ve beraberlik içinde olmalarını istiyor.

Ayrıca şair, çocukların:

• Kalp kırmadan oyun oynamalarını,
• Yorulunca dostça bir sesle dinlenmelerini,
• Birlikte kardeşlik bayramına gitmelerini ve
• Tüm dünya çocuklarının kucaklaşmasını diliyor.

Yani şair, çocukların barış içinde, sevgiyle, dostça ve birlik içinde yaşamasını istiyor.

Şair, dünya çocukları için Tanrı’dan ne diliyor?

• Cevap: Şair, dünya çocukları için Tanrı’dan, küçük ayaklarını yorgunluktan korumasını diliyor. Bu dilekle şair, çocukların zorluk çekmeden, mutlu ve sağlıklı bir şekilde yaşamalarını istiyor. Aynı zamanda onların hep birlikte kardeşlik ve barış dolu bir geleceğe yürümelerini temenni ediyor.

Siz, şairin yerinde olsaydınız dünyada yaşayan diğer çocuklar için neler dilerdiniz?

Cevap: Eğer ben şairin yerinde olsaydım, dünyada yaşayan tüm çocuklar için şunları dilerdim:

• Hiçbir çocuğun aç ve susuz kalmamasını,
• Savaşlardan, korkudan ve şiddetten uzak bir hayat sürmelerini,
• Sevgi dolu ailelerde, güvenli ortamlarda büyümelerini,
• Okula gidebilmelerini, hayallerini gerçekleştirebilmelerini,
• Oyun oynayabilecekleri, gülebilecekleri, mutlu olabilecekleri bir dünya,
• Her çocuğun kendini değerli ve özel hissetmesini dilerdim.

Çünkü her çocuk; dil, din, ırk ayrımı olmaksızın mutlu, sağlıklı ve sevgi dolu bir hayatı hak eder.