5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 122

Soğuk çay bardağına sıcak su konduğunda çay bardağı bazen çatlar. Bunun sebebi genleşmedir. Soğuk çay bardağı sıcak sudan ısı alınca hızla genleşir ve çatlar.
Kayaların toprağa dönüşmesi de genleşme ve büzülme olayları ile gerçekleşir. Gündüzleri ısının etkisiyle genleşen kayalar geceleri büzülerek ufalanır ve toprağa dönüşür.
ETKİNLİK ZAMANI 1: Genleşme ve Büzülme
Araç ve Gereçler
- Gravzant halkası
- İspirto
- İspirto ocağı
- Maşa
Amaç
Isı etkisiyle katılarda meydana gelen genleşme ve büzülme olaylarını gözlemlemek.
Hazırlayınız
- Gravzant halkası düzeneğinde metal kürenin halkadan geçtiğini gözlemleyiniz.
- Öğretmeninizin yardımıyla ispirto ocağını yakınız.
- Öğretmeninizin yardımıyla aynı küreyi maşa kullanarak ispirto ocağında bir süre ısıtınız. (İspirto ocağını kapatmayı unutmayınız.)
- Isıttığınız küreyi çemberden tekrar geçirmeye çalışınız.
- Kürenin soğuması için bir süre bekleyiniz.
- Soğuyan küreyi yeniden çemberden geçirmeyi deneyiniz.
- Yaptığınız gözlemlere göre aşağıdaki tablonun ilgili alanlarını “X” ile işaretleyiniz.
| X | Çemberden Geçti | Çemberden Geçmedi |
|---|---|---|
| Küreyi ısıtmadan önce | X | |
| Küreyi ısıtınca | X | |
| Küreyi soğuttuktan sonra | X |
Yorumlayınız
Yaptığınız gözlemlere göre kürenin çemberden geçmemesinin sebebi nedir? Yazınız.
Küre ısınınca genleştiği için hacmi artar ve çemberden geçmez.
Yaptığınız etkinlikten yola çıkarak genleşme ve büzülme olaylarının nasıl gerçekleştiğini arkadaşlarınızla paylaşınız.
Isı alan maddeler genleşir ve hacimleri artar. Bu nedenle daha fazla yer kaplarlar. Isı veren maddeler ise büzülür ve hacimleri azalır.






