3. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı (1. Kitap) Cevapları Meb Yayınları Sayfa 20

Deney Yapma

Bilimsel bir gerçeği göstermek veya bir tahminimizin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla kullanılan yönteme deney yapma denir. Bir şeyin nasıl olduğunu merak ederiz ve kendimiz denemek isteriz. Bunun için deney yapabiliriz.

Örneğin bir top dondurmayı buzluktan çıkardığımızda dondurmanın yavaş yavaş eridiğini görürüz. Bununla ilgili olarak “Dondurmanın erime hızı farklı ortamlarda değişir mi?” sorusuna deney yaparak cevap arayabiliriz.

Açıklama: Deney yapma, bir sorunun cevabını uygulama yoluyla araştırmamızı sağlar. Dondurmanın farklı ortamlarda ne kadar hızlı eridiğini araştırmak için eşit miktardaki dondurmalar farklı ortamlarda bekletilebilir. Belirli zaman aralıklarında dondurmalardaki değişimler gözlemlenir ve sonuçlar karşılaştırılır. Böylece tahminimizin doğru olup olmadığını elde ettiğimiz verilere göre değerlendirebiliriz.

İletişim Kurma

Araştırma yaparken sözlü veya yazılı olarak bilgi alışverişi yapmaya iletişim kurma denir. Bu yöntemde sorular sorar, soruların cevaplarını dinleriz.

İnsanların düşüncelerini, duygularını veya yaşadıklarını iletişim kurma yöntemiyle öğrenebiliriz. Bulgularımızı diğer araştırmacılarla paylaşabiliriz. Bu yöntem bilim insanlarının doğru bilgiye ulaşmak için iletişim içinde olmalarını sağlar.

Örneğin sağlık çalışanlarından dengeli ve sağlıklı beslenme ile ilgili bilgi alabiliriz. Böylece bilgi toplamış ve bildiklerimizin doğruluğunu değerlendirmiş oluruz.

Açıklama: Bilimsel araştırmalarda bilgi yalnızca deney ve gözlem yoluyla elde edilmez. Konuyla ilgili bilgisi bulunan kişilere soru sormak da araştırma yöntemlerinden biridir. Örneğin sağlıklı beslenmeyi araştıran bir öğrenci sağlık çalışanlarına sorular sorarak bilgi toplayabilir. Toplanan bilgiler başka güvenilir kaynaklarla karşılaştırılarak değerlendirilebilir.

İletişim kurmak aynı zamanda araştırma sonucunda öğrendiklerimizi başkalarıyla paylaşmamızı sağlar. Bir öğrenci yaptığı deneyin sonucunu öğretmenine ve arkadaşlarına anlatabilir veya sonuçlarını yazılı olarak sunabilir. Böylece elde edilen bilgiler başkaları tarafından da değerlendirilebilir.

Cevap Anahtarı

Bu sayfada cevaplanması gereken herhangi bir soru veya etkinlik yoktur.

Açıklama

Bilimsel araştırmalarda merak edilen bir sorunun cevabına ulaşmak için farklı yöntemler kullanılır. Deney yapma ve iletişim kurma, bu yöntemlerin önemli örnekleridir. Araştırılan konuya göre bu yöntemlerden biri kullanılabileceği gibi birden fazla yöntem birlikte de kullanılabilir.

Deney yapma, bir düşüncenin veya tahminin doğru olup olmadığını uygulama yoluyla araştırmaya yardımcı olur. Örneğin dondurmanın hangi ortamda daha hızlı eridiğini merak ettiğimizde bunu yalnızca düşünmek yerine deney yapabiliriz. Aynı miktardaki dondurmaları farklı sıcaklıklardaki ortamlarda bekletip değişimleri gözlemleyebiliriz.

Deney sırasında sonuçların doğru karşılaştırılabilmesi için mümkün olduğunca yalnızca araştırılan durum değiştirilmelidir. Dondurmanın bulunduğu ortamın etkisini araştırıyorsak dondurma miktarlarının aynı olması karşılaştırmayı kolaylaştırır. Gözlem sonuçlarının belirli aralıklarla kaydedilmesi de elde edilen verilerin düzenli biçimde değerlendirilmesine yardımcı olur.

İletişim kurma ise araştırma sırasında başka insanlardan bilgi edinmemizi ve kendi bulgularımızı paylaşmamızı sağlar. Bir konuda uzman veya bilgili kişilere soru sormak, onların cevaplarını dikkatle dinlemek ve elde edilen bilgileri not etmek araştırmanın bir parçasıdır.

Bilim insanları da araştırmalarını tek başlarına yürütmek zorunda değildir. Birbirleriyle konuşur, çalışmalarının sonuçlarını paylaşır ve diğer araştırmacıların elde ettiği bilgilerden yararlanırlar. Böylece bilgiler karşılaştırılır ve araştırmalar geliştirilebilir.

3. sınıf öğrencileri de günlük yaşamlarında bu iki yöntemi kullanabilir. Bir olay hakkında “Acaba ne olur?” diye düşünüp güvenli bir deney yapabilir; anlamadığı bir konuda öğretmenine, ailesine veya konuyla ilgili bilgili bir kişiye soru sorabilir. Deney sonuçlarını arkadaşlarıyla paylaşarak hem bilgi toplama hem de iletişim kurma becerilerini geliştirebilir.