3. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı (1. Kitap) Cevapları Meb Yayınları Sayfa 17

Meraklı Araştırmacı

1. Aşağıdaki konulardan merak ettiklerimizi seçelim ve yuvarlak içine alalım. Merak ettiğimiz farklı konular varsa boş alanlara yazalım.

Besinler – Bitkiler – Hayvanlar – Çevre – Beslenme – Ulaşım – Gök bilimi – Trafik – Matematik – Müzik – Sanat – Spor

Cevap: Bitkiler, hayvanlar, çevre ve gök bilimi.

Boş alanlara: Uzay, doğa olayları, teknoloji, deneyler.

Açıklama: Merak ettiğimiz konuları belirlemek, araştırmanın ilk adımını oluşturur. Bitkiler, hayvanlar, çevre ve gök bilimi doğayı ve çevremizi daha yakından tanımamıza yardımcı olan araştırma konularıdır. Uzay, doğa olayları, teknoloji ve deneyler de bilimsel araştırmaya uygun konulardır.

2. Merak ettiğimiz konulardan araştırmak istediğimizi belirleyerek tanımlayalım.

Cevap: Bitkilerin büyümesinde su ve güneş ışığının etkisini araştırmak istiyorum.

Açıklama: Araştırma yaparken konuyu açık ve anlaşılır şekilde belirlemek gerekir. “Bitkiler” çok geniş bir başlıktır. “Bitkilerin büyümesinde su ve güneş ışığının etkisi” ise neyi araştıracağımızı açıkça gösterir.

TÜBİTAK Bilim Çocuk Yayınları arşivinden daha fazla konuya ulaşabiliriz.

3. Belirlediğimiz konuyla ilgili sorularımızı yazalım.

Cevap:

• Bitkiler büyümek için neden suya ihtiyaç duyar?
• Güneş ışığı bitkilerin büyümesini nasıl etkiler?
• Güneş ışığı almayan bir bitkide ne gibi değişiklikler görülür?
• Çok fazla su verilen bir bitki nasıl etkilenir?

Açıklama: Araştırma soruları, seçtiğimiz konu hakkında hangi bilgileri öğrenmek istediğimizi gösterir. Sorularımızı açık şekilde belirlediğimizde hangi bilgileri araştıracağımızı, neleri gözlemleyeceğimizi ve hangi sonuçları karşılaştıracağımızı daha kolay anlarız.

Haydi, Bulalım

Asya ve Barış baloncuk yapan bir oyuncakla oynuyor, arkadaşları da çıkan baloncukları neşeyle patlatıyordu. Oyuncaktan çıkan baloncuklar bazen küçük bazen büyük oluyordu. Bazı balonlar çabuk patlarken bazıları daha geç patlıyordu. Acaba bunun nedeni neydi? Çocuklar sorunun cevabına yönelik fikirlerini söylediler:

“Konuyla ilgili kitap okuyalım.”

“Daha önce bunu deneyen var mı?” diye soralım.

“Sabun yerine şampuan kullanıp deneyelim.”

“Daha az su kullanıp deneyelim.”

Ben olsam ne yapardım?

Cevap: Önce konuyla ilgili güvenilir kaynaklardan bilgi toplardım. Daha sonra su ve sabun miktarını ayrı ayrı değiştirerek deney yapardım. Oluşan baloncukların büyüklüğünü ve ne kadar süre patlamadan kaldığını gözlemler, sonuçları not ederdim.

Açıklama: Baloncukların neden farklı büyüklüklerde oluştuğunu ve bazılarının neden daha geç patladığını öğrenmek için araştırma ve deney yapmamız gerekir. Önce konu hakkında bilgi ediniriz. Daha sonra deney sırasında değiştirmek istediğimiz özelliği belirleriz.

Su miktarını araştırıyorsak sabun miktarını aynı tutar, yalnızca su miktarını değiştiririz. Böylece baloncuklardaki değişikliğin su miktarıyla bağlantısını daha kolay anlarız. Her denemenin sonucunu kaydetmek de karşılaştırma yapmamızı sağlar.

Cevap Anahtarı

Merak ettiğimiz konular:
Bitkiler, hayvanlar, çevre ve gök bilimi.

Boş alanlar:
Uzay, doğa olayları, teknoloji, deneyler.

Araştırmak istediğimiz konu:
Bitkilerin büyümesinde su ve güneş ışığının etkisi.

Belirlediğimiz konuyla ilgili sorular:
Bitkiler büyümek için neden suya ihtiyaç duyar? Güneş ışığı bitkilerin büyümesini nasıl etkiler? Güneş ışığı almayan bir bitkide ne gibi değişiklikler görülür? Çok fazla su verilen bir bitki nasıl etkilenir?

Ben olsam ne yapardım?
Önce güvenilir kaynaklardan bilgi toplar, ardından su ve sabun miktarını kontrollü şekilde değiştirerek deney yapar, baloncukları gözlemler ve sonuçları kaydederdim.

Açıklama

Bilimsel araştırmanın başlangıcında merak etmek ve soru sormak vardır. Bir konuyu merak ettiğimizde önce neyi öğrenmek istediğimizi belirleriz. Daha sonra bu konu hakkında cevap arayacağımız sorular oluştururuz. Böylece araştırmamızın amacı daha açık hâle gelir.

Araştırma konusu çok geniş olduğunda bilgi toplamak zorlaşır. Bu nedenle konuyu sınırlandırmak önemlidir. Örneğin yalnızca “bitkiler” demek yerine “Bitkilerin büyümesinde su ve güneş ışığının etkisi” şeklinde daha belirli bir konu seçmek araştırmayı kolaylaştırır.

Bir sorunun cevabına ulaşmak için kitaplardan, öğretmenlerden, güvenilir bilim kaynaklarından, gözlemlerden ve deneylerden yararlanırız. Topladığımız bilgileri karşılaştırır ve ortak sonuçlara dikkat ederiz. Bilimsel bilgiye ulaşırken kaynağın güvenilir olması da önem taşır.

Baloncuk etkinliğinde çocuklar aynı sorunun cevabını bulmak için farklı yollar önermektedir. Kitap okumak ve daha önce deney yapan birine sormak bilgi toplama, sabun yerine şampuan kullanmak veya su miktarını değiştirmek ise deney yapma yöntemidir.

Deney yaparken her şeyi aynı anda değiştirmek doğru sonucu anlamayı zorlaştırır. Örneğin su miktarının etkisini araştırırken yalnızca su miktarı değiştirilir, diğer koşullar aynı tutulur. Daha sonra ortaya çıkan baloncukların büyüklüğü ve dayanma süresi karşılaştırılır.

Bilimsel araştırmalarda gözlem yapmak, veri toplamak ve sonuçları kaydetmek önemlidir. Öğrenciler yaptıkları her denemenin sonucunu not ederek hangi koşulda nasıl bir değişiklik meydana geldiğini görebilir. Böylece merak edilen bir soruya yalnızca düşünerek değil, araştırma ve gözlem sonuçlarından yararlanarak cevap verilir.