Yukarıdaki aruzla yazılmış beyitlerin ait olduğu halk şiiri türü aşağıdakilerden hangisidir?

İkbale zeval erse ne var, sen de kemal var
Mağrur-ı kemal olma ki ardınca zeval var

Her bir kişinin talihi devlette bir olmaz
Bir lokması yoktur ki yesin bunca rical var

Yukarıdaki aruzla yazılmış beyitlerin ait olduğu halk şiiri türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Satranç
B) Semai
C) Divan
D) Kalenderi
E) Selis

Doğru cevap: D) Kalenderi

Verilen beyitler, Kalenderi halk şiiri türünün özelliklerini taşımaktadır. Bu özelliklerden bazılarını inceleyelim:

Aruz Vezni: Kalenderi türünde aruz vezni kullanılır ve bu beyitlerde de mef’ûlü mefâ’îlü kalıbı kullanılmıştır.

Konu ve İşleyiş: Kalenderi türünde genellikle tasavvuf, ölüm, ahlak gibi temalar işlenir. Beyitlerde de zeval, kemal, talih, rical gibi bu temalara ait kelimeler göze çarpmaktadır.

Dil: Kalenderi türünde sade bir dil kullanılır. Arapça ve Farsça kelimeler azdır. Beyitlerde de kullanılan dil sade ve akıcıdır.

Ezgi: Kalenderi türünde her şiirin kendine özgü bir ezgisi vardır. Bu beyitlerin de okunurken belli bir ezgiye sahip olduğu tahmin edilebilir.

Diğer Türlerden Ayrılışı: Kalenderi türü, diğer halk şiiri türlerinden ezgiye dayalı olması ve sade dili ile ayrılır.

Sonuç olarak, verilen beyitlerin aruz vezni, konusu, dili ve ezgiye dayalı olması gibi özellikleri Kalenderi türüne ait olduğunu göstermektedir.

Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• Satranç: Satranç, bir oyun türüdür ve halk şiiri türü değildir.
• Semai: Semai, hece vezniyle yazılan ve genellikle dini-tasavvufi temalar işleyen bir halk şiiri türüdür. Verilen beyitler hece vezniyle yazılmamış ve tasavvufi temalar barındırmıyor.
• Divan: Divan, Arapça ve Farsça kelimelerle süslü, sanatlı bir dil kullanan ve saray çevresiyle ilişkilendirilen bir edebiyat türüdür. Verilen beyitlerde sade bir dil kullanılmış ve saray çevresiyle ilgisi yok.
• Selis: Selis, akıcı ve anlaşılır bir dille yazılmış eserleri ifade eden bir terimdir. Herhangi bir halk şiiri türüne özel bir isim değildir.

Ek Bilgiler

• Kalenderi türünün en önemli temsilcileri arasında Aşık Emrah, Pir Sultan Abdal, Köroğlu gibi isimler yer alır.
• Kalenderi türü, Anadolu’da 13. yüzyıldan itibaren görülmeye başlamış ve 19. yüzyıla kadar canlılığını sürdürmüştür.