Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimleri sıralamak istediğimizde aşağıda verilen seçeneklerden hangisi doğru olur?

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimleri sıralamak istediğimizde aşağıda verilen seçeneklerden hangisi doğru olur?

A) Miladi Takvim – Rumi Takvim – Hicri Takvim – 12 Hayvanlı Türk Takvimi – Celali Takvim
B) 12 Hayvanlı Türk Takvimi – Hicri Takvim – Celali Takvim – Rumi Takvim – Miladi Takvim
C) Celali Takvim – 12 Hayvanlı Türk Takvimi – Miladi Takvim – Hicri Takvim – Rumi Takvim
D) 12 Hayvanlı Türk Takvimi – Hicri Takvim – Rumi Takvim – Celali Takvim – Miladi Takvim
E) Hicri Takvim – Miladi Takvim – 12 Hayvanlı Türk Takvimi – Rumi Takvim – Celali Takvim

• Doğru cevap: B) 12 Hayvanlı Türk Takvimi – Hicri Takvim – Celali Takvim – Rumi Takvim – Miladi Takvim

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimler, hem Orta Asya’daki göçebe ve yerleşik hayat dönemlerine hem de İslamiyet’in kabulünden sonraki Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine kadar uzanan geniş bir zaman dilimini kapsar. Doğru takvim sırasını belirlemek için önce bu takvimlerin ortaya çıkış tarihleri ve kullanım alanlarını incelemek gerekir.

1. 12 Hayvanlı Türk Takvimi:
Türklerin en eski takvimlerinden biri olarak kabul edilir. Orta Asya’da MÖ yaklaşık 2000-3000 yıllarından itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Bu takvimde her yıl bir hayvanla temsil edilir ve 12 yıllık bir döngü esasına dayanır. Göçebe toplumların ihtiyaçlarına uygun olarak mevsimsel olayları takip etmeye yarayan bir takvimdir.

2. Hicri Takvim:
İslamiyet’in kabulüyle birlikte Türkler, özellikle Anadolu ve Osmanlı topraklarında, Arapların kullandığı Hicri takvimi benimsediler. Hicri takvim, Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicret ettiği yılı başlangıç olarak kabul eder (MÖ 622). Ay yılı esasına dayanır ve dini olayların tarihlerini belirlemede kullanılır.

3. Celali Takvim:
Osmanlı padişahı II. Melikşah’ın veziri Nizamülmülk tarafından 11. yüzyılda İran’da düzenlenen Celali takvimi, güneş esaslı bir takvimdir. Osmanlılarda 16. yüzyıldan itibaren zaman zaman kullanılmıştır. Celali takvim, miladi takvime yakın ve astronomik hesaplamalara dayanır.

4. Rumi Takvim:
Osmanlılar tarafından 19. yüzyılın ikinci yarısında mali ve idari işler için kullanılan, güneş yılı esaslı takvimdir. Miladi takvimle aynı uzunlukta olmasına rağmen, başlangıç tarihi hicri takvimin 622 yılına dayandırılmıştır. 1926 yılında Türkiye Cumhuriyeti tarafından resmi olarak miladi takvime geçilene kadar kullanıldı.

5. Miladi Takvim:
Gregoriyen takvimi olarak da bilinen miladi takvim, Avrupa’da 1582’de Papa XIII. Gregory tarafından geliştirilmiş ve dünyada yaygınlaşmıştır. Türkiye’de 1926 yılında resmi takvim olarak kabul edilmiştir. Güneş yılı esaslıdır ve bugünkü modern takvim sistemimizin temelini oluşturur.

Bu bilgiler ışığında takvimlerin kronolojik kullanım sırası şu şekildedir: 12 Hayvanlı Türk Takvimi → Hicri Takvim → Celali Takvim → Rumi Takvim → Miladi Takvim

Bu sıraya uygun olan seçenek B şıkkıdır.

Neden diğer seçenekler yanlış?

• A şıkkı: Miladi takvimin en son kullanılmaya başlanmasına rağmen, başa konmuş. 12 Hayvanlı Türk Takvimi ise en eski takvimdir, sondan önce olmamalı.
• C şıkkı: Celali Takvim 12 Hayvanlı Takvimden önce kullanılmış gibi gösterilmiş, oysa Celali daha sonra ortaya çıkmıştır.
• D şıkkı: Rumi Takvim ile Celali Takvim’in sırası karışmış, Celali daha eski.
• E şıkkı: Hicri takvimden önce Miladi takvim kullanılmış gibi yanlış bir sıra verilmiş.

Sonuç olarak Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimlerin doğru kronolojik sıralaması, ilk olarak Orta Asya’dan gelen 12 Hayvanlı Türk Takvimi ile başlar. Sonra İslamiyet’in kabulüyle Hicri Takvim gelir. Daha sonra Osmanlı’nın resmi işlerinde kullanılan Celali Takvim, ardından 19. yüzyılda kullanılan Rumi Takvim gelir. Son olarak da modern Türkiye’de benimsenen Miladi Takvim kullanılır. Bu yüzden B seçeneği doğrudur.