İlkel toplumlarda yaşlıların diri diri gömülmesine, açlığa terk edilmesine ya da boğularak öldürülmesine ne ad verilir?

İlkel toplumlarda yaşlıların diri diri gömülmesine, açlığa terk edilmesine ya da boğularak öldürülmesine ne ad verilir?

A) Çukşen
B) Diğerkam
C) Komitok
D) Turgor
E) Anomi

• Doğru cevap: C) Komitok.

Komitok Nedir?

Komitok, bazı ilkel topluluklarda görülen, yaşlı bireylerin toplum tarafından artık “yük” olarak görülmeleri sonucu, onların kendi rızalarıyla ya da toplumsal baskıyla, çoğunlukla ölüme terk edilmeleri ya da öldürülmeleri şeklinde uygulanan bir gelenektir. Bu uygulamalar arasında yaşlıların diri diri gömülmesi, açlığa bırakılması, boğulması veya uçurumdan atılması gibi yöntemler yer alabilir. Genellikle bu davranışlar, kaynakların kıt olduğu ve yaşamın zor koşullarda sürdürüldüğü topluluklarda ortaya çıkmıştır.

Diğer Seçenekler ve Anlamları

A) Çukşen: Bu kelime, genellikle Türk mitolojisi ya da Orta Asya kültürleriyle ilişkilendirilmiş ancak bilinen ve akademik kaynaklarda yaygın olmayan, uydurma ya da yanlış aktarılmış bir terim olabilir. Yaygın kabul gören bir sosyolojik ya da antropolojik kavram değildir.

B) Diğerkam: Bu kelime “altruist” kelimesinin Türkçesidir. Yani, başkalarını düşünmeyi, onların iyiliğini kendi iyiliğinden önde tutmayı ifade eder. Diğerkam kişiler özverili ve fedakârdır, tam anlamıyla Komitok’un tersi bir yaklaşımı temsil eder.

C) Komitok: Doğru cevaptır. Yaşlıların toplumdan dışlanarak ya da aktif şekilde öldürülerek toplumdan uzaklaştırılması uygulamasını anlatır. Birey-toplum ilişkilerinin en ilkel ve acımasız görünümlerinden biridir. Bu gelenek, sosyal dayanışmanın değil, bencilliğin ve hayatta kalma güdüsünün öne çıktığı bir anlayışı yansıtır.

D) Turgor: Bu kelime biyoloji kökenlidir. Hücre zarındaki su basıncını ifade eder; bitkilerde hücrelerin dik durmasını sağlayan bir kavramdır. Konuyla ilgisi yoktur.

E) Anomi: Fransız sosyolog Émile Durkheim tarafından ortaya atılan bu kavram, toplumda normların çözülmesi, bireyin toplumla bağının zayıflaması durumunu ifade eder. Yani “kuralsızlık” veya “normsuzluk” anlamına gelir. Toplumsal düzenin bozulduğu durumlarda ortaya çıkar. Komitok gibi spesifik bir uygulamayı değil, genel bir toplumsal yapıyı tanımlar.

Komitok’un Sosyolojik ve Antropolojik Önemi

Komitok, tarih boyunca birçok ilkel toplumda, özellikle hayatta kalmanın zor olduğu bölgelerde ortaya çıkmıştır. Yaşlı bireylerin, üretime katkı sağlayamadıkları, bakım yükü oluşturdukları düşünülerek toplum dışına itilmesi; günümüz insan hakları anlayışına aykırı olsa da, geçmişte bazı toplulukların hayatta kalma stratejisi olarak görülmüştür.

Bu uygulamalar, hem ahlaki hem de kültürel açıdan sorgulanmış ve zamanla terk edilmiştir. Günümüzde yaşlılara yönelik tutumlar, modern toplumlarda büyük oranda saygı ve koruma odaklıdır. Ancak bu örnek, geçmiş toplumların değerlerini ve yaşamsal önceliklerini anlamak için önemli bir antropolojik kanıttır.

Kısacası, soruda anlatılan uygulamanın doğru adı Komitoktur. Diğer şıklar ise ya konuyla alakasız ya da anlam olarak zıttıdır. Komitok, insanlık tarihinin karanlık ama öğretici yönlerinden biridir.