Aşağıdaki ayetlerden hangisinin konusu metnin konusundan farklıdır?

İnsan, yapısı itibariyle sorgulayan bir varlıktır. İçinde yaşadığı evreni de sorgular ve anlamaya çalışır. Güneşin doğuşu ve batışı, ayın hareketleri, gemilerin denizlerde seyretmesi, yağmurun yağması, bulutların yer değiştirmesi gibi olayların nasıl gerçekleştiğini düşünür. Çevresini gözlemleyen insan, her şeyin uyum ve denge içinde olduğunu fark eder. Hiç durmayan bir hareket ve aksamadan devam eden planlı bir sistem görür. Evrendeki bu mükemmel düzenin kaynağının ne olduğunu bilmek ister. Aklını kullanarak bu soruya cevap arar. Sonunda bu düzenin kendi kendine var olamayacağını anlar. Kâinatın bir yaratıcısı olduğu hakikatine ulaşır. Bu yaratıcı ise yüce Allah’tır. O, tüm varlıkları mükemmel bir düzende yoktan yaratmıştır. Konuyla ilgili Mülk suresinin 3. ayetinde “O, yedi göğü tabaka tabaka yaratandır. Rahman’ın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin. Bir kere daha bak! Hiçbir çatlak (ve düzensizlik) görüyor musun?” buyrulur.

Aşağıdaki ayetlerden hangisinin konusu metnin konusundan farklıdır?

A) “Biz her şeyi bir ölçüye (bir düzene, plana) göre yarattık.” (Kamer suresi, 49. ayet)
B) “Namazı kılın, zekâtı verin. Rükû edenlerle birlikte siz de rükû edin.” (Bakara suresi, 43. ayet)
C) “O, geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı yaratandır. Her biri bir yörüngede yüzmektedirler.” (Enbiya suresi, 33. ayet)
D) “Size varlığının delillerini göstermesi için, Allah’ın lütfuyla gemilerin denizde yüzdüğünü görmedin mi? Şüphesiz bunda; çok sabreden sabreden, çok şükreden herkes için ibretler vardır.” (Lokman suresi, 31. ayet)

Verilen metin, insanın evreni gözlemleyerek onun düzeni hakkında düşünmeye başlamasını ve sonunda bu düzenin tesadüfen oluşamayacağını fark ederek bir Yaratıcının varlığına ulaşmasını konu edinmektedir. Bu yaratıcı ise Allah’tır ve O, her şeyi mükemmel bir düzen içinde yaratmıştır. İnsan; güneşin doğuşu, ayın hareketleri, bulutların yer değiştirmesi gibi doğa olaylarını sorguladıkça evrende kusursuz bir sistemin işlediğini fark eder. Bu durum, insanı düşünmeye ve aklını kullanarak kâinatın yaratıcısını anlamaya sevk eder. Metinde Mülk suresinin 3. ayetinden de alıntı yapılarak bu düzenin Allah tarafından yaratıldığı ve onda hiçbir uyumsuzluk olmadığı vurgulanmaktadır. Dolayısıyla bu metinden çıkarılabilecek en kapsamlı sonuç, “Evrenin kusursuz düzeni Allah’ın varlığını ve kudretini gösterir.” şeklindedir.

Sorunun ikinci kısmı ise metnin temasına konu bakımından en uzak olan ayetin belirlenmesini istemektedir. Metnin ana teması “evrendeki düzen” ve “bu düzenin Yaratıcısı olan Allah”tır. Seçeneklere baktığımızda:

• A şıkkındaki ayet, her şeyin ölçüye ve düzene göre yaratıldığını söyler; bu, doğrudan metnin konusuyla ilgilidir.
• C şıkkı da gece, gündüz, güneş ve ay gibi gök cisimlerinin yaratılışından ve yörüngelerindeki düzenli hareketlerinden söz ederek metnin temasını destekler.
• D şıkkı, gemilerin denizde yüzmesi gibi bir olay üzerinden Allah’ın varlığına işaret eder, bu da metinle doğrudan ilişkilidir.
• B şıkkı ise, namaz, zekât ve ibadet gibi bireysel sorumlulukları konu edinmekte olup evrendeki düzen veya yaratılış temasıyla ilgili değildir.

Bu nedenle, “Namazı kılın, zekâtı verin. Rükû edenlerle birlikte siz de rükû edin.” (Bakara suresi, 43. ayet) ifadesi metnin ana temasından farklı bir konuyu, yani ibadet görevlerini konu almaktadır. Doğru cevap bu nedenle B şıkkıdır.