Ahlak ve Vatandaşlık Eğitimi 1 Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 16

Sokakta üşüyen bir hayvan görüp onu ısıtacak bir yer aramak, onu beslemek ve ona merhamet etmek vicdanlı davranışlardır. Hiçbir karşılık beklemeden hasta bir yakınımızı ziyaret etmek, onun ihtiyaçlarını karşılamak da vicdanlı davranışlara örnektir.

“Korumak, ıslah etmek, gözetmek, yükseltmek” anlamındaki “rabv” kökünden türeyen terbiye kelimesi “çocuğu veya ekini besleyip büyütmek, geliştirmek” anlamındadır.

Bireyin yaşadığı toplumun kurallarına uygun davranışlar sergilemesi olarak ifade edilen terbiye, eğitim ve görgü anlamına da gelir. Bireyden yaşadığı toplumun değerlerine ve kurallarına uygun davranışlar sergilemesi beklenir. Örneğin bir büyüğümüz bulunduğumuz yere geldiğinde ayağa kalkmak, onu içeri buyur etmek, onunla bulunduğumuz ortamda bacak bacak üstüne atarak oturmamak terbiyeli davranışlar olarak değerlendirilir. Bir ortama girdiğimizde ortamdaki insanları selamlamak, onlara hâl hatır sormak da terbiyeli davranışlardan bazılarıdır.

Ahlakın övdüğü iyi olma, alçak gönüllülük, yiğitlik, doğruluk vb. niteliklere erdem denir. Verilen sözü yerine getirmek, işini yaparken vatan ve milletin geleceğini düşünmek erdemli davranışlardır. Yalan söylemekten ve insanları kandırmaktan uzak durmak da erdemli davranışlara örnektir.

Akla, mantığa ve kurallara uygunluk olarak tanımlanan doğru; ahlaki açıdan en kısa ve yalın şekilde “gerçek olan” şeklinde ifade edilebilir. Dürüst olmak, yalandan kaçınmak doğru ile örtüşür. Hakkı olmadığı hâlde bir şeyi elde etmeye çalışmamak, doğru davranışa örnektir.

Bir kurala, bir ilkeye, bir gerçeğe uymayan; aykırı olan durumlara yanlış denir. Yalan söylemek yanlış bir davranıştır. Başkalarına zarar vermek, onları hor görmek veya insanlar arasında ayrımcılık yapmak yanlış davranışlardır.

Etik, bir davranışın iyi ya da kötü olduğu yargısına nasıl varıldığını, insan eylemlerindeki istek ve arzuların arkasındaki niyet ve amaçları sorgulayan felsefe biliminin alt dalıdır.