Adiğece (1. Modül) Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 7

KİTAP HAKKINDA GENEL BİLGİ

Ortaokulda okutulan 5-8. Sınıflar Yaşayan Diller ve Lehçeler seçmeli dersi kapsamında Adığe dili (Batı ve Doğu Lehçeleri) için hazırlanan öğretim programına uygun olarak yazılmıştır. Seçmeli dersler yönetmeliğine göre, öğrenciler herhangi bir seçmeli dersi istedikleri sınıfta seçebildikleri için, bu kitap da modüler sisteme uygun olarak, 5-8. sınıf öğrencilerinden bu dersi ilk defa seçecek olanlar için hazırlanmıştır. Modül 1 kitabı, Avrupa Birliği Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni’nde belirtilen dile ilişkin yeterlilik düzeylerinden, A1.1 temel düzeyinin dil becerileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Kitapta, Batı lehçesi için Rusya Federasyonu’na bağlı Adigey Cumhuriyeti’nde, Doğu lehçesi için de Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’nde kullanılan yazı ve edebiyat dili esas alınmıştır. Türkiye’de yaşayan Adığelerin ağız özellikleri ayrıca dikkate alınmıştır. Bazı seslerin kullanılışları açısından ise bu kitap Batı ve Doğu ağızlarını göstermektedir. Örneğin, Türkiye’de konuşulan Kabardey lehçesinde sözcük başındaki /s/ sesi (sc’ac (-as), Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’nde /ş/ olarak kullanılmaktadır. Bu tür ayrıntılara dikkat edilmiştir. Ayrıca Batı ve Doğu lehçeleri arasındaki ses ve kelime farklılıkları, öğretmen ders anlatımı esnasında öğrencilerin dikkatine sunulmuş, bu farklılıklar aracılığıyla öğrencilerin farklı ağız özelliklerini ayırt etme becerileri kazanmaları sağlanmıştır.

Adığece Kiril alfabesiyle yazılmaktadır. Bu alfabenin öncelikle öğretilmesi, birinci amaç olarak düşünülmüştür. Çünkü dil öğretiminde, özellikle de öğrencinin yaş grubu dikkate alındığında, bu dilde çok bilinmeyen karşıtlıklar, yeni sesler, vurgu ve tonlamalar, kelimeler, dilbilgisi yapıları, alfabe sembolleri, vs. Bu kadar çok bilinmez bir anda öğrencinin karşısına çıkarmak, doğru bir yaklaşım olmaz. Bu sebeple bu kitapta, öncelik, Adığece’de olup Türkçede olmayan seslere ağırlık verilerek, bu sesler ve bu seslerin kullanıldığı kelimeleri sürekli dinleterek ve söyleterek, dilin ritmine alışmaları istenmektedir. Bu sesleri temsil eden semboller olan alfabenin harfleriyse, öğrenciye her ünitede farklı sayıda sunulmaktadır. Yazma becerisi olarak, öğrencilerin bu harfleri ve kelimeleri önce noktalı şekillerinin üzerinden geçerek, daha sonra bağımsız olarak yazarak pratiklerini geliştirmeleri beklenmektedir.

Bu modülde, öğrencilerin alfabedeki harfleri ve öğrendikleri kelimelerin nasıl yazıldıklarını sadece ‘tanımaları’ beklenmektedir. İlerleyen modüllerde öğrencilerin yazma becerilerinin geliştirilmesine yönelik farklı etkinlikler devreye girecektir.

Modül 1’de dört temel dil becerisi (dinleme, okuma, yazma, konuşma) içinde en çok dinleme ve konuşma becerilerine vurgu yapılmıştır. Adığece’de yer alan sesler, Türkçede yer alan seslere göre çok farklı olduğu için, özellikle bu seviyede öğrencilerin bu sesleri alışmaları, bu sesleri ayırt etmeleri ve benzer sesler arasındaki farkları ayırt etmeye başlaması ve yıl sonundan itibaren bu sesleri üretmeleri beklenmektedir.

Konuşma becerisinin geliştirilmesi için öğrencilerin öğrendikleri sesleri doğru telaffuz etmeleri; vurgu, tonlama, beden dili, jest, mimik gibi iletişim unsurlarını da bilmeleri gerekmektedir. Doğal iletişim kısa yanıtlarla ilerler. Bu nedenle ders içinde öğrencilere kısa cevaplı sorular sorulmalı ve öğrencilerin Adığece olarak yanıtlamaları sağlanmalıdır. Ayrıca öğretmen öğrencilere hitap ederken olabildiğince hedef dili (Adığece’yi) kullanmalı, sınıfta günlük konuşmalarda Türkçe’den uzak durulmalıdır.

Konuşma becerilerinin gelişmesi için, metin içinde diyalog canlandırmaları, rol yapma, doğaçlama, drama gibi yöntemlerle tekrar edilmeleri önerilmektedir.