Dünyanın en büyük ekosistemlerinden biri de hidrosferdir. Bu durum üzerinde hangileri etkili olmuştur?

Dünyanın en büyük ekosistemlerinden biri de hidrosferdir. Hidrosferi oluşturan deniz ve okyanuslarda derinlik arttıkça canlı çeşidi azalır. Bu durum üzerinde;

I. suyun sıcaklığının artması
II. sudaki oksijen miktarının azalması
III. güneş ışınlarının etkisinin azalması
IV. suyun hareketinin artması

faktörlerinden hangileri etkili olmuştur?

A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV

• Doğru cevap: C) II ve III

Hidrosfer, dünyadaki tüm su kütlelerini kapsayan büyük bir ekosistemdir. Bu sistem; okyanuslar, denizler, göller, nehirler, yer altı suları ve kutuplardaki buzulları içerir. Özellikle denizler ve okyanuslar, canlı çeşitliliği açısından oldukça zengindir. Ancak bu çeşitlilik her yerde aynı değildir. Okyanusların yüzeyinde canlı türü çeşitliliği fazla iken, derinlik arttıkça bu çeşitlilik azalır. Bu durum bazı fiziksel ve kimyasal faktörlere bağlıdır.

I. Suyun sıcaklığının artması
Okyanus derinliklerinde sıcaklık artmaz, aksine azalır. Yüzeye yakın yerler güneş ışınlarından doğrudan etkilenir ve sıcaklığı daha yüksektir. Ancak derinlere indikçe güneş ışınları ulaşamaz ve su sıcaklığı düşer. Dolayısıyla derinlerde canlı çeşitliliğinin azalması suyun sıcaklığının artmasıyla değil, azalmasıyla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle I. madde etkili değildir.

II. Sudaki oksijen miktarının azalması
Oksijen, çoğunlukla su yüzeyinde çözünmüş hâlde bulunur. Çünkü su yüzeyi atmosferle temas hâlindedir ve hava ile su arasında gaz alışverişi gerçekleşir. Ayrıca, fotosentez yapan fitoplankton gibi canlılar da genellikle yüzeye yakın yerlerde yaşar ve oksijen üretirler. Derinlere indikçe oksijen miktarı azalır, bu da derinlerde yaşayan canlılar için yaşam koşullarını zorlaştırır. Bu nedenle II. madde doğrudan etkilidir.

III. Güneş ışınlarının etkisinin azalması
Güneş ışınları okyanusların sadece ilk birkaç yüz metresine ulaşabilir. Derinlik arttıkça ışık miktarı azalır ve bir noktadan sonra tamamen karanlık olur. Işık, fotosentez yapan organizmalar için hayati öneme sahiptir. Bu organizmalar, besin zincirinin en altında yer alır. Işık olmadığında bu canlılar yaşayamaz, bu da ekosistemin genel canlı çeşitliliğini azaltır. Dolayısıyla III. madde de etkilidir.

IV. Suyun hareketinin artması
Okyanusların yüzey kısmında dalgalar ve akıntılar daha yoğundur. Derinlere inildikçe su hareketi azalır. Bu nedenle derinlik arttıkça canlı çeşitliliğinin azalmasını suyun hareketinin artmasıyla açıklamak mümkün değildir. Aksine su hareketi azaldığı için besin ve oksijen dağılımı zorlaşır. Bu yüzden IV. madde etkili değildir.