5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 93

Ç. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Özdeş üç cisim, birbirinden farklı K, L ve M dinamometrelerinde ölçülmüş ve dinamometrelerin yaylarındaki uzama miktarlarının farklı olduğu görülmüştür. Yaylardaki uzama miktarları aşağıdaki görselde gösterilmiştir. Buna göre yaylardaki uzama miktarlarının farklı olmasının nedeni nedir? Yazınız.

Özdeş üç cisim aynı büyüklükte kuvvet uygulanmasına rağmen, farklı dinamometrelerde yayların uzama miktarlarının farklı olmasının nedeni, dinamometrelerin yaylarının sertlik (yay sabiti, k) değerlerinin farklı olmasıdır.

Yaylı dinamometrelerde uzama miktarı (x), uygulanan kuvvet (F) ile yay sabiti (k) arasındaki ilişki F = k * x şeklindedir. Burada;

• F: Uygulanan kuvvet (aynı cisim ve ağırlık olduğu için eşittir)
• k: Yay sabiti (yayın sertliği, dinamometreden dinamometreye farklılık gösterebilir)
• x: Yaydaki uzama miktarıdır.

Eğer kuvvet aynı ve cisimler özdeş ise, uzama miktarının farklı olması ancak yay sabitlerinin farklı olmasından kaynaklanabilir. Daha sert bir yay (büyük k) daha az uzar, daha esnek bir yay (küçük k) ise daha çok uzar.

4. Tekerlekli patenle pürüzlü bir zemine göre düz zeminde daha kolay hareket edilir. Bu durumun nedeni nedir? Yazınız.

Tekerlekli patenle pürüzlü bir zemine göre düz zeminde daha kolay hareket edilmesinin nedeni, pürüzlü zeminde sürtünme kuvvetinin daha fazla olmasıdır.

5. Karlı veya buzlu yolların neden olduğu trafik kazalarını önlemek için araçlarda ne gibi önlemler alınabilir? Düşüncelerinizi aşağıya yazınız.

Karlı veya buzlu yolların neden olduğu trafik kazalarını önlemek için araçlarda alınabilecek önlemler şunlardır:

1. Kış Lastikleri Kullanmak:
   Özel kış lastikleri, buzlu ve karlı zeminde daha iyi tutunma sağlar, kaymayı önler.
2. Zincir Takmak:
   Özellikle çok kaygan yollarda araç lastiklerine zincir takmak yol tutuşunu artırır.
3. ABS (Anti Blokaj Fren Sistemi):
   Frenleme sırasında tekerleklerin kilitlenmesini önleyerek aracın kontrolünü sağlar.
4. ESP (Elektronik Denge Programı):
   Aracın kaymasını engellemek ve dengeyi sağlamak için elektronik destek sağlar.
5. Araç Bakımının Düzenli Yapılması:
   Fren sistemi, lastik basıncı ve diğer önemli parçaların kış koşullarına uygun şekilde kontrol edilmesi.
6. Isıtmalı Camlar ve Silecekler:
   Camların buzulamasını önleyerek görüşü artırır.
7. Yavaş ve Kontrollü Sürüş Destek Sistemleri:
   Hız sabitleyici veya çekiş kontrol sistemleri, kaygan zeminlerde sürücüyü destekler.
8. Yakıt Sistemi ve Akü Kontrolü:
   Soğuk havalarda aracın çalışmasını kolaylaştırmak için akü ve yakıt sistemlerinin iyi durumda olması önemlidir.