Tarihe yardımcı olan bilimlerden hangileri tarihi olayların zaman, mekan veya konuya göre sınıflandırılmasında tarihe yardımcı olur?

Tarihe yardımcı olan;

I. Coğrafya
II. Kronoloji
III. Epigrafya

bilimlerinden hangileri tarihi olayların zaman, mekan veya konuya göre sınıflandırılmasında tarihe yardımcı olur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I, II ve III

• Doğru cevap: D) I ve II

Tarih bilimi, geçmişte yaşanmış olayları neden-sonuç ilişkisi içerisinde, yer ve zaman göstererek, belgelere dayalı olarak inceleyen bir disiplindir. Ancak tarihçi, olayları doğru ve kapsamlı şekilde anlayabilmek için çeşitli yardımcı bilim dallarından yararlanır. Bu yardımcı bilimler tarih araştırmalarını kolaylaştırır, derinleştirir ve destekler. Soruda verilen Coğrafya, Kronoloji ve Epigrafya bu bilim dallarındandır.

Coğrafya, yeryüzünün fiziki ve beşerî özelliklerini inceler. Tarih bilimi açısından özellikle olayların mekân boyutunu anlamada önemlidir. Örneğin, bir savaşın nerede yapıldığı, bir göçün hangi coğrafi engelleri aştığı veya bir uygarlığın neden belirli bir bölgede kurulduğu gibi sorulara cevap ararken coğrafyadan yararlanılır. Coğrafya, olayların yer unsurunun açıklanmasına yardımcı olur, bu da tarihî olayların mekâna göre sınıflandırılmasını sağlar.

Kronoloji, olayların meydana geliş sırasını yani zaman dizinini inceler. Tarihî olayların hangi tarihte, hangi olaydan önce veya sonra gerçekleştiğini bilmek, olayları zaman bakımından sınıflandırmak ve yorumlamak için temel bir gerekliliktir. Bu nedenle kronoloji, tarih biliminin vazgeçilmez yardımcılarından biridir. Kronolojik sırayla olayların düzenlenmesi, neden-sonuç ilişkilerinin kurulmasını ve olaylar arasında bağlantılar oluşturulmasını sağlar.

Epigrafya, taş, metal, kil tablet gibi kalıcı malzemeler üzerine yazılmış yazıtları (kitabeleri) inceler. Yazıtlar sayesinde tarihçiler, dönemle ilgili bilgi edinir. Ancak epigrafya daha çok belge ve bilgi sağlama yönüyle tarihe yardımcı olur. Olayların zaman, mekân veya konuya göre sınıflandırılmasında doğrudan etkili bir bilim değildir.

Tarihi olayların zaman ve mekan boyutuna göre sınıflandırılmasında Kronoloji ve Coğrafya doğrudan etkili olurken, Epigrafya daha çok içerik sağlayıcı bir yardımcı bilimdir. Bu nedenle doğru cevap: D) I ve II şıkkıdır.