5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 87

FEN, MÜHENDİSLİK VE GİRİŞİMCİLİK UYGULAMALARI

Bazı canlılar, yaşadıkları ortamlarda hava ve su direncini azaltan doğal özelliklere sahiptir. Mühendisler, teknolojik araçların tasarımında hayvanların bu özelliklerinden ilham almışlardır. Örneğin büyük gemilerin tasarımı için yunus, hızlı tren tasarımı için yalıçapkını kuşu örnek alınmıştır. Böylece canlıların sahip olduğu doğal özellikler, teknolojik araçlara uyarlanmıştır.

Siz de mühendislerin hava ve su direncini azaltmaya yönelik tasarladığı bu araçlara benzer bir araç tasarlayınız. Tasarımınızı öncelikle çiziniz. Daha sonra gerekli araç ve gereçleri temin ederek çiziminizi üç boyutlu modele dönüştürebilirsiniz. Tasarımınızı, öğretmeniniz rehberliğinde ve sınıf ortamında; sayfa 13, 14, 15 ve 16’da verilen bilimsel süreç ve mühendislik tasarım basamaklarını kullanarak hazırlayınız. Hazırladığınız bu tasarımı yıl sonunda yapılacak bilim şenliğinde sergilemek için saklayınız. İsterseniz tasarımınızı genel ağda paylaşabilir veya sınıftaki arkadaşlarınıza tanıtabilirsiniz.

TASARIM FİKRİ: “Yalı-Fin Jet” – Kuş ve Balık Esinli Hızlı Araç

İlham Kaynağı:

• Yalıçapkını kuşu: Suda sıçramadan avlanabilir – hava-su geçişinde direnç çok az.
• Kılıç balığı: Vücudu sivri ve akıcıdır – suda yüksek hızla hareket eder.

Araç Amacı:

Su ve hava ortamında hızlı ve az dirençle hareket edebilen çevre dostu bir ulaşım aracı.

1. ÇİZİM (Fikir Aşaması)

Araç şekli aşağıdaki gibi olabilir:

• Ön kısmı: Yalıçapkını gagasına benzer sivri ve uzun.
• Gövde: Kılıç balığı gibi ince, uzun ve akıcı hatlara sahip.
• Kuyruk kısmı: Balık yüzgeci gibi, yön vermeyi kolaylaştıran yapıda.
• Kanat benzeri yüzeyler: Hem suda denge sağlar hem de havalanma etkisi verir.

(Sen istersen bir kâğıda bu özellikleri ekleyerek hayal ettiğin gibi çizebilirsin. Eğer istersen senin için örnek bir çizim de oluşturabilirim.)

2. GEREKLİ MALZEMELER (Model için)

• Mukavva veya köpük tabaka (gövde için)
• Pet şişe (gövde ya da kanatlar için)
• Renkli el işi kâğıtları veya boyalar
• Makas, yapıştırıcı, silikon tabancası
• Şeffaf plastik (kanat ya da yüzgeç olarak kullanılabilir)
• Plastik kaşıklar veya pipet (kanatçık veya destek parçası)

MÜHENDİSLİK TASARIM SÜRECİNE UYGUN AŞAMALAR

Adım 1: Sorunu Tanımlama
Hava ve su direnci araçların hızını ve verimliliğini azaltır. Direnci azaltarak daha hızlı, daha çevreci araçlar yapmak istiyoruz.

Adım 2: Araştırma Yapma
Yalıçapkını, kılıç balığı, yunus gibi canlıların vücut yapıları incelendi. Bu canlıların sivri, akıcı ve direnç azaltan yapıları örnek alındı.

Adım 3: Fikir Üretme
Yalıçapkını ve kılıç balığından ilhamla hem havada hem suda az dirençle gidecek bir araç tasarlandı.

Adım 4: Tasarım Yapma (Çizim)
Araç şekli kağıda çizildi. Özellikle sivri ön yapı ve akıcı hatlar tasarlandı.

Adım 5: Model Oluşturma
Çizilen plan doğrultusunda mukavva, pet şişe ve plastik malzemelerle bir model yapıldı.

Adım 6: Test Etme ve Geliştirme
Model suya bırakıldı veya rüzgarla test edildi. Gerekirse kanat açısı ya da ön kısım tasarımı geliştirildi.

SERGİ ve PAYLAŞIM

• Sınıfta veya okulda bilim şenliğinde sunum yapılır.
• Arkadaşlara aracın nasıl çalıştığı anlatılır.
• Genel ağda (internet) projenin hikayesi paylaşılabilir.