Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 27

AİLE MEVZUATI

Ailede ortaya çıkan durum ve sorunlarla ilgili oluşturulan yasal düzenlemelerin oluşturduğu mevzuat demetine, aile mevzuatı denilmektedir.

• 1926 Türk Medeni Kanunu
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
• 1998 Ailenin Korunmasına Dair Kanun
• 2001 Yeni Medeni Yasa
• 2003 Aile Mahkemeleri
• 2012 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun

1926 Türk Medeni Kanunu

Ülkemizde ilk medeni kanun 1926 tarihinde yapılmıştır. 1926 medeni yasası dönemin en ileri yasası olan İsviçre Medeni yasası örnek alınıp Türkiye’ye uygun hale getirilerek yapılmıştır. Bu kanun ilk defa olarak aşağıdaki unsurları hükmetmiştir:

• Evlilik ve boşanmayı yazılı akitle bağlaması,
• Erkeğin çok eşliliği ve tek taraflı boşanabilmesi durumu ortadan kaldırılması,
• Kadınlara boşanma hakkı verilmesi,
• Velayet hakkının düzenlenmesi ve anneye velayet hakkı verilmesi,
• Kadınlara malları üzerinde tasarruf hakkı tanınmışı

T.C. Anayasası

MADDE 41.– “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar”. Ülkemizde aile içinde bireylerin haklarının ve çocuğun korunması anayasanın ‘Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler’ başlıklı üçüncü bölümünün 41. maddesiyle düzenlenmiştir.

Anayasa, ailenin önemini vurgularken aşağıdaki noktaları vurgulamaktadır:
Eşler arasındaki eşitlik
Anne ve çocuğun korunması
Aile planlamasının öğretimi
Çocuğun en yüksek yararı.

1998 Ailenin Korunmasına Dair Kanunu (4320)

Ailenin korunmasına dair kanunun odak noktası aile içi şiddettir. Kanun ile aile için şiddete uğrayan kişilerin korunmasına ve şiddet uygulayanın evden uzaklaştırılmasına ve kararda belirtilen uzaklaştırma süresi için tedbir nafakası ödemesine ilişkin tedbirler hükme bağlanmıştır. 2012 yılında yürürlüğe giren ve 6284 Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile 4320 yürürlükten kaldırılmıştır.

2001 Türk Medeni Kanunu (5402)

Yeni Türk Medeni Kanun ile ailenin ikamet ettiği konut, çalışma ve meslek secimi ve ailenin oturduğu konut gibi konularda eslere eşit haklar tanımıştır. Yeni Türk Medeni Kanunu 2001 yılında mecliste kabul edilip ve 1 Ocak 2002 tarihinde yürüklüğe girmiştir. Yeni medeni kanunla gelen aileye yönelik değişiklikler şöyle özetlenebilir:

• Evlenme yaşı
• Boşanma koşulları
• Boşanma davasının açılabileceği yer
• Nafaka
• Boşanma davası devam ederken ölüm halinde miras
• Riyaset (reis)
• Çalışma ve meslek seçimi
• Aile konutu
• Mal rejimi
• Babalık soy bağı
• Çocuklu insanlara evlat edinme hakkı
• Bekar kişilere evlat edinme hakkı
• Boşanma durumunda velayet
• Miras

Yeni yasada dört çeşit mal rejimi mevcuttur:
Edinilmiş̧ Mallara Katılma Rejimi
Mal Ayrılığı Rejimi (eskide de var olan rejim)
Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
Mal Ortaklığı Rejimi

Mal rejimi sözleşmesini üç̧ şekilde yapmak mümkündür:
Noterde düzenleme şeklinde
Taraflar kendi aralarında yaparlar, noterde onaylatırlar.
Evlenme başvurusu ile birlikte yazılı istemde bulunurlar.

Yeni yasa da açıktır ki; evlilik dışında doğan çocuğun annesi onu doğuran kadındır. Baba ile soy bağı ise dört şekilde kurulabilir:
Ana ile evlilik,
Tanıma
Yargıcın hükmü
Evlat edinme

2003 Aile Mahkemeleri (4787)

Yeni medeni kanunu takiben gelen en önemli gelişme bu yeni yasayı uygulayacak aile mahkemelerinin 2003 yılında 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev Ve Yargılama Usullerine Dair Kanunla kurulmasıdır. Aile mahkemeleri, Adalet Bakanlığınca, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü alınarak, her ilde ve nüfusu yüz binin üzerindeki her ilçede, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde olmak üzere kurulmuştur. Görevleri;

Yetişkinler hakkında;
– Evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri konusunda eşleri uyararak, gerektiğinde uzlaştırmaya,
– Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan malî yükümlülüklerin yerine getirilmesine ilişkin gerekli önlemleri almaya,
– Resmî veya özel sağlık veya sosyal hizmet kurumlarına, huzur evlerine veya benzeri yerlere yerleştirmeye,
Bir meslek edinme kursuna veya uygun görülecek bir eğitim kurumuna vermeye,
Küçükler hakkında;
– Bakım ve gözetime yönelik nafaka yükümlülüğü konusunda gerekli önlemleri almaya,
– Bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunan veya manen terk edilmiş halde kalan küçüğü, ana ve babadan alarak bir aile yanına veya resmî ya da özel sağlık kurumuna veya eğitimi güç çocuklara mahsus kuruma yerleştirmeye,
– Çocuk mallarının yönetimi ve korunmasına ilişkin önlemleri almaya,
– Genel ve katma bütçeli daireler, mahallî idareler, kamu iktisadî teşebbüsleri ve bankalar tarafından kurulmuş̧ teşekkül, müessese veya işletmelere veya benzeri işyerlerine yahut meslek sahibi birinin yanına yerleştirmeye, karar verebilir.

Aile mahkemeleri konusu itibariyle sosyal hizmetleri yakından ilgilendirmektedir, bu nedenle Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev Ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun 5. Maddesinde mahkemelerde görev yapmak üzere sosyal çalışmacı atanmaktadır. “Üzere Adalet Bakanlığınca, tercihen; evli ve çocuk sahibi, otuz yaşını doldurmuş̧ ve aile sorunları alanında lisansüstü eğitim yapmış̧ olanlar arasından, birer psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı atanır.

2012 AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN (6284)

Ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesi için hali hazırdaki temel yasal çerçeve iki belgeden oluşmaktadır: 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ve Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun Uygulama Yönetmeliğidir.

• Şiddet: “Kişinin, fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya özel alanda meydana gelen fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranıştır.
• Ev içi şiddet: Şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddettir.
• Kadına yönelik şiddet: Kadınlara, yalnızca kadın oldukları için uygulanan veya kadınları etkileyen cinsiyete dayalı bir ayrımcılık ile kadının insan hakları ihlaline yol açan ve bu Kanunda şiddet olarak tanımlanan her türlü tutum ve davranıştır.
• Şiddet uygulayan: Bu Kanunda şiddet olarak tanımlanan tutum ve davranışları uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişiler
• Şiddet mağduru: Bu Kanunda şiddet olarak tanımlanan tutum ve davranışlara doğrudan ya da dolaylı olarak maruz kalan veya kalma tehlikesi bulunan kişiyi ve şiddetten etkilenen veya etkilenme tehlikesi bulunan kişiler

Madde 8 kapsamında aile mahkemesi hâkimi kişinin talebi üzerine tedbir kararı verilebilir. Önleyici tedbir karar gerekiyorsa, acilen verilir. Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz.

6284 SAYILI AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUNA İLİŞKİN UYGULAMA YÖNETMELİĞİ

Yönetmelik, 6284 sayılı yasada belirtilen ihbar aşamasından başlayarak ilgili tüm mercilerin neler yapması gerektiğini açıklamaktadır. Yönetmelik, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin nasıl korunacağını, bu kişilere şiddet uygulayanlara yönelik tedbirlerin neler olduğunu bu tedbirlerin nasıl uygulanacağını açıklar.

Sosyal Hizmetler İl müdürlüğü ya da ŞÖNİM’e yapılan şikâyet ve ihbarlar, bunlar tarafından acilen olayın özelliğine göre, kolluğa, mülki amire, Cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesine bildirilir. İhbar ya da şikayet kolluk güçlerine gelir ise, hemen ŞÖNİM’e haber verir. Sonra olay Cumhuriyet savcılığına intikal eder. Savcı hızla vakayı olayın niteliğine göre uygulanabilecek olan koruyucu veya önleyici tedbir hakkında karar verilmek üzere hâkime veya mülki amire gönderir. Aile mahkemesi hakimi ya da mülki idareye yönlendirir. İhbar veya şikâyet mülki amire yapılmış ise, mülki amir koruyucu tedbirlerden birine ya da bir kaçına karar verilebilir. İlaveten, mülki amir olayın niteliğine göre şikâyet veya ihbarı, kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirir. Hâkim veya mülki amir tarafından verilen kararlar ivedilikle ŞÖNİM’e bildirilir.

• Toplumsal cinsiyette eşitlik (gender equality); “fırsatları kullanma, kaynakların ayrılması ve kullanımında, hizmetleri elde etmede bireyin cinsiyeti nedeniyle herhangi bir ayrımcılığa uğramaması demektir.
• Toplumsal cinsiyette hakkaniyet (gender equity) ise; kadın ve erkeğin farklı gereksinimi ve güçlerinin olduğu, bu farklılıkların belirlenerek iki cinsiyet arasındaki dengeyi düzeltecek şekilde gerekenlerin yapılması anlamına gelmektedir.
• CEDAW yani Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi, 6. Beş Yıllık Kalkınma Planı ve Nairobi İleriye Yönelik Stratejileri kadınla ilgili koordinatör veya icracı bir birim kurulmasını gerekli kılmıştır. 2003
• Cinsel dokunulmazlık: Yeni TCK, “Cinsel dokunulmazlığı”, kişilerin vücudu üzerinde, rızaları dışında cinsel davranışlarda bulunularak beden bütünlüklerinin ihlali olarak tanımlamakta ve “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar”ı, 102,103,104 ve 105. maddelerinde düzenlemektedir.
• Cinsel taciz, bir kimsenin, vücut dokunulmazlığının ihlali niteliği taşımayan cinsel davranışlarla gerçekleştirilir.
• Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi, kadına yönelik şiddet, özellikle de ev içi şiddet konusunda, uluslararası alanda bölgesel olarak hazırlanmış ilk Avrupa Konseyi Sözleşmesidir. (İstanbul Sözleşmesi)
• 6284’e göre, aile içi şiddete karşı sadece aile mahkemesinin değil, mülki amirin doğrudan tedbir kararı verebilmedir.
• Yönetmeliğe göre, ŞÖNİM’ler şiddet mağduru hakkında verilecek koruyucu tedbirler ile şiddet uygulayan hakkında verilecek önleyici tedbirlerin etkin bir biçimde uygulanmasına yönelik güçlendirici ve destekleyici danışmanlık, rehberlik, yönlendirme ve izleme hizmetlerinin verildiği, yeterli ve gerekli uzman personelin görev yaptığı ve tercihen kadın personelin istihdam edildiği, çalışmaların yedi gün yirmi dört saat esasına göre yapıldığı merkezlerdir.

İstanbul sözleşmesine göre kadına yönelik şiddetle mücadelede 4 ilke vardır:
• Önleme (şiddeti önleme),
• Koruma (şiddet mağdurunu koruma),
• Kovuşturma (şiddet uygulayanı soruşturma),
• Politikalar (kadına karşı şiddetin sonlandırılmasına yönelik politikalar).

1. Ülkemizde ilk medeni yasa ne zaman yapılmıştır?
a) 1299
b) 1815
c) 1926
d) 2001
e) 2010

2. Aşağıdakilerden hangisi 1926 Türk Medeni Kanunu ile gelen bir düzenleme değildir?
a) Evlilik ve boşanmayı yazılı akite bağlaması,
b) Velayet hakkının düzenlenmesi
c) Erkeğin tek taraflı boşanabilmesi durumunun ortadan kaldırılması
d) Kadının çok eşliliği durumunun düzenlenmesi
e) Erkeğin çok eşliliği durumunun ortadan kaldırılması

3. Aşağıdakilerden hangisi Yeni Türk Medeni Kanunu 2001 ile gelen bir değişiklik değildir?
a) “Onur kırıcı davranış”ın boşanma nedeni haline gelmesi
b) Erkeklere de nafaka hakkı verilmesi
c) Boşanma davası devam ederken davacı ölür ise sağ kalan mirasçıların davaya devam etme hakkı
d) Aile konutu düzenlemesi
e) Kadının çalışmasını kocanın iznine tabii olması

4. Aşağıdakilerden hangisi yeni medeni yasa öngörülen mal rejimlerinden birisi değildir?
a) Edinilmiş̧Mallara Katılma Rejimi
b) Mal Ayrılığı Rejimi
c) Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
d) Mal Kazanımı Rejimi
e) Mal Ortaklığı Rejimi

5. Mal rejimi sözleşmesini hangi şekilde yapmak mümkün değildir?
a) Noterde düzenleme ile.
b) Taraflar kendi aralarında yaparlar, noterde onaylatırlar.
c) Evlenme başvurusu ile birlikte yazılı istemde bulunurlar.
d) Evlenecek tarafların anne ve babalarının mal rejimine karar vermesiyle.
e) Taraflar avukattan görüş alıp kendi aralarında yaparlar, noterde onaylatırlar.

6. Aşağıdakilerden hangisi aile mahkemelerinin çocuklara yönelik verebileceği bir karar değildir?
a) Bakım ve gözetime yönelik nafaka yükümlülüğü konusunda gerekli önlemleri almak,
b) Bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunan veya manen terk edilmiş̧halde kalan küçüğü, ana ve babadan alarak bir aile yanına veya resmî ya da özel sağlık kurumuna veya eğitimi güç çocuklara mahsus kuruma yerleştirmek,
c) Çocuk mallarının yönetimi ve korunmasına ilişkin önlemleri almak,
d) Genel ve katma bütçeli daireler, mahallî idareler, kamu iktisadî teşebbüsleri ve bankalar tarafından kurulmuş̧ teşekkül, müessese veya işletmelere veya benzeri işyerlerine yahut meslek sahibi birinin yanına yerleştirmek,
e) Çocukların yurtdışında eğitim görmelerine yardımcı olmak

7. Aşağıdakilerden hangisi İş Kanunu’nda çocuk işçiliği ile ilgili yer alan maddelerden değildir?
a) Boşanma durumunda velayet konusunda babanın isteklerine öncelik tanımak
b) Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan malî yükümlülüklerin yerine getirilmesine ilişkin gerekli önlemleri almak,
c) Resmî veya özel sağlık veya sosyal hizmet kurumlarına, huzur evlerine veya benzeri yerlere yerleştirmek,
d) Bir meslek edinme kursuna veya uygun görülecek bir eğitim kurumuna vermek,
e) Evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri konusunda eşleri uyarmak

8. 1998 Ailenin korunmasına dair Kanunda aileyi korumak amacıyla aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmez?
a) Aile içinde şiddet gören bireylerin korunması
b) Dayağın çocuğun eğitimi amaçlı kullanımı
c) Çocuğun haklarının güvence altına alınması
d) Çocuğun en yüksek yararı
e) Ailenin ekonomik varlığının korunması ve tedbir nafakası

9. Aşağıdakilerden hangisi 1998 Ailenin Korunmasına Dair Kanun’a göre uygulanabilecek tedbirlerden değildir?
a) Aile içi şiddete uğrayan kişilerin korunması
b) Şiddet uygulayanın evden uzaklaştırılması
c) Yasaya bağlı olarak kararda belirtilen uzaklaştırma süresi için tedbir nafakası verilmesi
d) Çocuğun yararın gözetilmemesi
e) Aile için şiddete uğrayan çocukların korunması

10. Aşağıdakilerden hangisi aile mahkemelerinin kurulma amaçlarından biridir?
a) Toplumdaki tüm ailelerin yargılanması
b) Yeni medeni yasanın uygulanması
c) Hakimler ve savcılara yeni is alanlarının açılması
d) Aile içi şiddetin artırılması
e) Mahkemelerin yükünün artırılması

11. Hangi kavram toplumun kadınlığa ve erkekliğe atfettiği anlamlar demektir?
a. Ataerkillik
b. Toplum merkezi
c. Kadınların insan hakları
d. Toplumsal cinsiyet
e. Toplumsal cinsiyette hakkaniyet

12. Hangisi kadının insan haklarının geliştirip uygulanmasıyla doğrudan ilgili değildir?
a. Devlet
b. Yerel yönetimler
c. Özel sektör
d. Sivil toplum kuruluşları
e. Süpermarketler

13. Hangi toplumsal yapıda kadınların biyolojik farklılıkları, toplumsal, kültürel ve politik baskı araçlarına dönüşür?
a. Anaerkil
b. Ataerkil
c. Çocukerkil
d. Demokratik
e. Çok parçalı

14. Hangisi Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde yaşanan kadın hakları açısından önemli bir yasal değişimdir?
a. Kadınların köle ve cariye olarak alınıp satılmalarının yasaklanması
b. Kız çocuklarına erkeklerle eşit eğitim hakkının verilmesi
c. Kadın ve erkeklere eşit miras ve mülkiyet haklarının verilmesi
d. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi
e. Çokeşli evliliğin yasaklanması

15. Kadın erkek eşitliğin sağlanması için sadece fırsat eşitliğinin yeterli olmadığını, önemli olanın sonuçta bir eşitlik durumu yaratılması olduğunu anlamamızda ve uygulamamızda aşağıdakilerden hangisi önemlidir?
a. Ayrımcılık
b. Olumlu ayrımcılık
c. Olumsuz ayrımcılık
d. Nötr ayrımcılık
e. Eşitlik

16. Evlenme ve boşanmayı düzenleyen ilk Osmanlı kanunu aşağıdakilerden hangisidir?
a. Hukuk-ı Aile Kararnamesi
b. Terakki-i Muhadderat
c. Cemiyet-i İslamiyye
d. Osmanlı Medeni Yasası
e. Hukuk-i Umumiyye

17. Ülkemizde kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı hangi yıl tanınmıştır?
a. 1299
b. 1711
c. 1900
d. 1934
e. 1998

18. Ülkemizde Ailenin Korunmasına Dair Kanun hangi yıl kabul edilmiştir?
a. 1299
b. 1711
c. 1900
d. 1934
e. 1998

19. Hangisi hakkında tedbir karar alınmış vakalarda ŞÖNİM’lerin sunması gereken hizmetlerden değildir?
a) Tedbir hizmetini koordine etmek
b) Vakayı ve tedbir kararını izlemek
c) Tedbir süreci dolduktan sonra kadın ve beraberindeki çocukların durumunun incelenmesi
d) Gerekiyorsa tedbir kararının yenilenmesine yönelik süreçler
e) Tedbir kararına itiraz etmek kaldırılmasını istemek

20. Aşağıdakilerden hangisi 2012 yılında Ailenin Korunması Ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun yürürlüğe girmeyesiyle yürürlükten kalkmış bir yasadır?
a) 2004 Türk Ceza Kanunu
b) 1926 Türk Medeni Kanunu
c) 1982 Anayasası
d) 1998 Ailenin Korunmasına Dair Kanun
e) 1924 Tevhid-i Tedrisat

21. Aşağıdakilerden hangisi CEDAW’in ilkelerinden birisi değildir?
a) Kadınların çalışmasının yasaklanması
b) Fırsat ve uygulama eşitliği hedeflerine ulaşana kadar olumlu ayrımcılık
c) Geleneksel kadın erkek davranış kalıplarını değiştirmek
d) Kadınlara karşı ayrımcılığı önleyici yasal düzenlemelerin yapılması
e) Kadın ticareti ve fahişeliğin önlenmesi

22. Aşağıdakilerden hangisi yeni Türk Medeni Kanunuyla gelen kadınlara yönelik bir hak değildir?
a) Çalışma ve meslek seçiminin tamamen eşlerin kendilerine bırakılması
b) Boşanmada velayet konusunda tarafların eşit sayılması
c) Ana-baba evli değilse çocuğun velisinin babası olması
d) Mal rejimleri
e) Ana-baba evli değilse çocuğun velisinin annesi olması

23. Aşağıdakilerden hangisi yeni Türk Ceza Kanununda çocuğa yönelik yapılan rızası dışındaki cinsel eylemleri niteler?
a) Cinsel istismar
b) Cinsel tavır
c) Musallat olma
d) Taciz
e) Saldırı

24. Aşağıdakilerden hangisi şiddet uğramış olan ya da uğrama riski olan kişilerin öncelikle yönlendirilmesi gereken yerdir?
a) ŞÖNİM
b) Komşu
c) Arkadaşlar
d) Aile
e) Akrabalar

Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 28