Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 24

AİLE DANIŞMANLIĞI

Aile terapisi veya aile danışmanlığı, bir ailenin sağlığını ve işleyişini etkileyen belirli konuları ele almak için tasarlanmış bir tedavi şeklidir. Amaç; aile üyelerinde zor bir dönem, büyük bir geçiş, zihinsel ya da davranışsal sağlık sorunları nedeniyle ortaya çıkabilecek krizlerle ailelerin başa çıkabilmesi için destek sağlamaktır.

• Aile Rehberliği: Aile rehberliği; ebeveynlere bireysel ya da gruplar halinde çocuk eğitimi, ana-baba tutumları ve sağlıklı iletişim gibi konularda bilgi verme hizmetidir.
• Aile Terapisi: Sağlıklı bir aile ortamının yaratılması için gerektiğinde ruhsal hastalık tanısı koyma ve tedavi etme işlevlerini de içeren biyopsikososyal bir tedavi hizmetidir.

Aile danışmanlığı çalışmaları yürütülürken sistem yaklaşımında aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulmalıdır.

• Aile diğer sistemlerde olduğu gibi, kendinden daha geniş bir sistemin içinde yer alır, aynı zamanda kendisinin de alt sistemleri vardır.
• Aile, kendisini oluşturan parçaların toplamından daha büyüktür.
• Aile üyelerinin birisinde meydana gelen değişim tüm aile üyeleri üzerinde etkili olur.
• Aile her şekilde durum ve koşullar karşısında bir dengeye sahiptir.
• Aile üyelerinin davranışları doğrusal olmaktan daha fazla döngüsel olması ilişkilerin geliştirilmesinde daha çok fayda sağlar.

Bireysel danışmalık yerine aile danışmanlığının avantajlarını şu şekilde sıralayabiliriz;

• Aile üyeleri ile birlikte görüşmek, bireylerle tek tek görüşmeye göre daha az zaman alır.
• Aile danışmanlığı ile bireylerin hayatında öneme sahip olan diğer aile üyelerinin de sürece aktif katılımını sağlar.
• Aile danışmanlığı ile bütün aile üyelerine aynı mesaj aynı anda verilir.
• Aile danışmanlarının, aile üyeleri arasında ortaya çıkan kriz ve çatışmalara hem döngüsel hem de doğrusal şekilde bakmalarını sağlar.

Aile danışmanlığının gelişmesinde etkili olan nedenler:

• Her iki eşin de çalışması
• Evlilikte bozulma
• Tek ebeveynli aileler
• İlaç, alkol, madde bağımlılığı
• Çocukların okul yaşamı ile ilgili sorunları
• Çocuğun yönlendirmesi ile ilgili sorunlar
• Ergen depresyonu ve intihar
• Evden ayrılan yetişkin çocuklarla ilgili sorunlar
• Yaşlı anne-babaya bakma

Aile danışmanlığının odak noktası birey değil, bireyin içinde yer aldığı ilişkiler ağıdır. Aile dinamikleri hakkında ilk çalışmaları gerçekleştiren kişi, Sigmund Freud olmuştur.

Aile Danışmanlığının Temel Aşamaları

• Telefon görüşmesi
• Hipotez oluşturma
• Aileyle ilk görüşme/görüşmeler
• Tedavinin İlk Aşaması
• Tedavinin Orta Aşaması
• Sonlandırma

Aile Danışmanlığı Kuramları

Bowen Aile Terapisi: Bu yaklaşımı geliştiren kişi Murray Bowen’dir. İnsan davranışları ve problemlerine çok yönlü bakan bir terapidir. Aile bağlarını ve sınırlarını daha geniş bir şekilde ele alır. İnsanlar, bağlamların ürünü olduklarını kabul eder ve çekirdek aile üzerine odaklanır. Bowen ailelerdeki ve toplumdaki sürekli kaygı ve duygusal süreçleri betimlemek için birbirleriyle ilgili ve mantıksal açıdan bağlantılı olan; benliğin farklılaşması, çekirdek ailenin duygusal süreci, çok kuşaklı aktarım süreci, aile projeksiyonu, üçgenler, duygusal ilişkiyi kesme, kardeş konumu, toplumdaki duygusal süreç olarak sekiz temel kavramı vurgulamıştır. Bowen tedavi teknikleri arasında; genogramlar (aile üyelerini ve birbirleriyle ilişkilerini içeren şematik çizelgedir), eve geri gidiş, üçgen bozma, bireyden-bireye ilişkiler, benliğin farklılaşması ve sorular sorma yer almaktadır.

Yapısal Aile Terapisi: Yapısal aile terapisinin ortaya çıkmasında ve gelişmesindeki en önemli isim Salvador Munchin’dir. Bu kuram Munchin ve meslektaşlarının New York’ta bir okulda, yatılı olarak devam eden çocuklar ve aileleri ile yürüttüğü bir dizi çalışma sonucu ortaya çıkmıştır. Yapısal aile terapisinin temeli bireydeki semptomların en iyi aile örüntülerinin detaylandırılması ortaya konulacağına dayanmaktadır. Bu kurama göre her ailenin, aile bireylerinin etkileşimini düzenleyen ve işlevsel gereklilikleri barındıran bir yapısı olduğu kabul edilmektedir. Yapısal yaklaşım, ailenin bütünlüğünün yanı sıra aile üyelerinin oluşturduğu alt sistemler (ebeveyn alt sistemi, eş alt sistemi, kardeş alt sistemi) arasındaki etkileşimi de vurgular.

Yaşantısal/İnsancıl Aile Terapisi: Yaşantısal aile terapisi geçmiş bilgilerden çok, şimdi ve burada olmaya odaklanmıştır. En önemli temsilcisi Virginia Satir’dir. Aile içi iletişimin önemi üzerinde duran Satir özellikle aile iletişim kalıpları üzerinde durmuştur. Bu terapinin temelini aile üyelerinin duyguları oluşturmaktadır. Sağlıklı ailelerde, aile üyelerinin birbirleriyle canlı, sıcak ve açık bir etkileşimleri vardır; ancak sağlıksız ailelerde, aile üyelerinin birbirleriyle etkileşimleri sınırlı ve katıdır. Bu ailelerde aile üyeleri, ya duygularının farkında değillerdir ya da duygularının farkında olsalar bile duygularını bastırma eğilimindedirler.

Yaşantısal aile terapisinde, yaygın olarak kullanılan yapılandırılmış teknikler şunlardır:
Aile potresi; – Tabloyu oluşturma – Rol oynayanları seçme – Bir potre yaşatma- Potre süreci
Aile resmi; – Katılımlı aile karalaması, – Birleşmiş aileyi resmetme, – Ailenin yaşam alanını sembolik resmetme,
Aile kuklası,
Geştalt teknikleri

Bilişsel-Davranışçı Aile Terapisi: Bilişsel-davranışçı aile terapisi genellikle gözlemlenebilir davranışları göz önünde bulundurarak bireylerin etkin olmayan davranışlarının değiştirilmesine vurgu yapmaktadır. Bilişsel-davranışçı aile terapisinde farklı tedavi teknikleri kullanılmaktadır. Genel bilişsel-davranışçı yaklaşımları; eğitim, iletişim ve problem çözme becerileri, edimsel koşullanma, anlaşma yapma gibi teknikleri kapsar. Bilişsel-davranışçı aile terapisi, kısaca aile bireylerinin birbirlerine karşı olan anlayışlarını geliştirmeyi hedef almasından dolayı tüm aile üyeleri ile görüşme yapmak ön plana çıkmaktadır. Bilişsel-Davranışçı aile terapisi kuramı problem çözmeye dayanmaktadır.

Stratejik Aile Terapisi: Stratejik aile terapisi yaklaşımının temeli problem çözmeye dayanmaktadır. Ailelerin değişime yönelik dirençlerini kırmaya ve aile üyeleri arasında işbirliği olsa da olmasa da değişime yönelik stratejiler geliştirmeyi amaçlamaktadır. En önemli temsilcileri Milton Erickson, Jay Haley, Cloe Madanes, Paul Watzwawick, John Weakland’dır. Stratejik aile terapisi diğer yaklaşımlara göre teknik odaklı ve değişimin açık bir şekilde ortaya konulmasına odaklanmaktadır. Bu yaklaşımda ailelere ödevler verilmektedir. Bu ödevler ile danışmanlar ailelerin iletişim kurma biçimlerini ve karar verme şekillerini değerlendirmeyi amaçlamaktadırlar. Stratejik aile terapisi tedavi tekniğinin temelinde aile içinde ortaya çıkan problemin farkına varılması, problemin çözümüne ilişkin seçeneklerin belirlenmesi, problemin çözümlenerek ailede değişimin sağlanması vardır. Bu yaklaşımda aile danışmanları, aile hayatının;

• Aile kuralları,
• Aile dengesi,
• Değiş-tokuşa dayalı iletişim,
• Yineleme prensibi,
• Kişisel vurgu şekli,
• Simetrik ve tamamlayıcı ilişkiler,
• Döngüsel nedensellik gibi boyutlarına odaklanmaktadırlar.

Öyküsel Aile Terapisi: Öyküsel aile terapisinin amacı, toplumsal normlar çerçevesinde oluşmuş olan aile hikâyelerinin ve dolayısıyla yaşanan güçlüklerin yeniden hikâyelendirilmesidir. Öyküsel aile terapi modelini, aile danışmanlığına Micheal White ve David Epsion kazandırmıştır. Bu yaklaşımda ailelerin karşılaşmış oldukları güçlükler kültürel ve çevresel koşulların olumsuz etkilerinden kurtarıp ailelerin sorunların çözümünde bir ekip olarak hareket etmesinin sağlanması önemlidir. Öyküsel aile terapisi öncellikle terapötik iletişim ile başlamaktadır. Bu süreç ailelerin ve bireylerin yaşamış oldukları sorunların tanımlanması, bunların ortaya konulması (dışa vurulması), hikâyenin öneminin yeniden oluşturulmasında faydalı olanın ön plana çıkarılmasını ve bireyin yaşamına dair yeni ve farklı bir bakış açısı kazanarak hikâyenin yeniden üretilmesini içermektedir.

1. Sağlıklı bir iletişim ortamının yaratılması için tüm aile bireylerine yapılan psikolojik yardım hizmeti aşağıdakilerden hangisidir?
a) Aile terapisi
b) Aile rehberliği
c) Aile danışmanlığı
d) Aile koçluğu
e) Aile işlevselliği

2. Aile sisteminin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
a) Aile kendinden daha geniş bir sistemin içinde yer alır.
b) Aile üyelerinin davranışlarının doğrusal olması daha fazla fayda sağlar
c) Aile üyelerinin birinde meydana gelen değişim tüm aile üyeleri üzerinde etkili olur
d) Aile kendini oluşturan parçaların toplamından daha büyüktür.
e) Aile her durum ve koşul karşısında bir dengeye sahiptir.

3. Sağlıklı ve işlevsel ailelerin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
a) Aile bireylerine ve aileye bağlılık
b) Aile üyelerinin rollerinde açıklık
c) Aile içinde var olan çatışmalarla baş etme yetisi
d) Birlikte zaman geçirme de isteklilik
e) Aile üyeleri arasında etkili iletişim örüntülerinin olmaması

4. Aile danışmanlığının kabulü ve popüler hale gelmesinde aşağıdakilerden hangisi katkı sağlamamıştır?
a) Üniversite öğrenimi gören kadınlar arasında “aile yaşamı ile ilgili konularda” ders almayı talep edenlerin sayısında artış meydana gelmesidir.
b) “Evlilik psikolojik danışması”nın ortaya çıkması ve yaygınlaşmasıdır
c) Amerika Birleşik Devletlerinde 1938 yılında Aile İlişkileri Kurulu’nun (National Council on Family Relations) kurulmasıdır.
d) Bireysel danışma çalışmalarının artması ve popüler hale gelmesidir.
e) 1920’li ve 1930’lu yıllarda aile dinamikleri ve aile yaşamı hakkında bilgilendirici çalışmalar yürüten mahalli aile memurluğunun yaygınlaşmasıdır.

5. Aile danışmanlığının gelişim dönemlerinde “altın yıllar” olarak adlandırılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?
a) 1950 – 1959 yılları arası
b) 1960 – 1969 yılları arası
c) 1970 – 1979 yılları arası
d) 1980 – 1989 yılları arası
e) 1990 – 1999 yılları arası

6. Ailelere görüşme dışında yapılabilecekler arasında ödevlerin verilmesi aile danışma teknikleri aşamalarının hangisinde olmalıdır?
a) Telefon görüşmesi
b) Aile ile ilk görüşme/görüşmeler
c) Tedavinin ilk aşaması
d) Tedavinin orta aşaması
e) Tedavinin sonlandırılması

7. Bowen Aile Terapisinin tedavi teknikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
a) Genogramlar
b) Canlandırma
c) Aile Portresi
d) Aile Kurulları
e) Terapötik iletişim

8. Davranışların öğrenilebilir olduğunu savunan aile terapisi aşağıdakilerden hangisidir?
a) Yapısal aile terapisi
b) Bilişsel/Davranışçı aile terapisi
c) Yaşantısal/İnsancıl aile terapisi
d) Stratejik aile terapisi
e) Öyküsel aile terapisi

9. Danışma sürecine eşleri ve çocukları da dahil eden aile terapisti kimdir?
a) Jay Haley
b) Nathan Ackerman
c) Carl Whitaker
d) Salvador Munchin
e) Pegg Papp

10. Munchin’e göre fonksiyonelsiz aileler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
a) İç içe geçmiş aileler
b) Kopuk aileler
c) Olgunlaşmamış ebeveynli aileler
d) İlgisiz ebeveynli aileler
e) Birleşmiş aileler

Yurtdışı teşkilatı
MADDE 371/A- (Ek:RG-13/9/2019-30887-C.K.-46/2 md.)
(1) Bakanlık yurtdışı teşkilatı kurmaya yetkilidir.

Sosyal Çalışmacı Ünvan Değişikliği Sınavı Konular ve Çıkmış Sorular 25