1. Dünya Savaşı hangi yıl bitmiştir?

1. Dünya Savaşı, resmi olarak 11 Kasım 1918 tarihinde sona ermiştir. Bu tarih, Almanya’nın Batı Cephesi’nde teslim olmayı kabul ederek Compiègne Ateşkesini imzaladığı gündür. Bu ateşkes ile birlikte yaklaşık dört yıl süren savaş fiilen bitmiş, milyonlarca insanın ölümüne ve dünya tarihinin en büyük yıkımlarından birine sebep olan bu süreç son bulmuştur. Ancak savaşın diplomatik olarak resmen bitmesi 1919’daki Versay Antlaşması ile gerçekleşmiştir. Yani, 11 Kasım 1918 savaşı fiilen bitirirken, 1919 antlaşmaları hukuken noktayı koymuştur.

1. Dünya Savaşı’nın Genel Seyri

Savaş, 28 Temmuz 1914’te Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’a savaş ilan etmesiyle başlamıştı. Başlangıçta bölgesel bir Balkan çatışması gibi görünen bu olay, kısa sürede dünya savaşına dönüştü. Çünkü dönemin büyük devletleri ittifaklar sistemi ile birbirine bağlanmıştı. Bir yanda İttifak Devletleri (Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti, Bulgaristan), diğer yanda İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya, ABD ve birçok küçük devlet) vardı. Savaş hem Avrupa kıtasında hem de Afrika, Orta Doğu ve Asya gibi sömürge bölgelerinde genişledi.

Savaş yılları boyunca Batı Cephesi’nde siper savaşları yaşandı. Doğu Cephesi’nde Almanya ile Rusya arasında şiddetli çatışmalar oldu. Osmanlı İmparatorluğu Çanakkale, Kafkasya, Irak, Filistin, Hicaz ve Galiçya gibi farklı cephelerde savaştı. Ancak zamanla İttifak Devletleri güç kaybetmeye başladı.

ABD’nin Savaşa Girişi ve Dengenin Değişmesi

1917 yılı savaşın dönüm noktalarından biridir. Çünkü ABD, Almanya’nın sınırsız denizaltı harekâtı ve “Zimmermann Telgrafı” gibi olayların ardından savaşa İtilaf Devletleri yanında katıldı. ABD’nin ekonomik, askeri ve insan gücü desteği, zaten yıpranmış olan Almanya ve müttefiklerinin sonunu hızlandırdı. Ayrıca aynı yıl Rusya’da Bolşevik İhtilali gerçekleşti ve yeni Sovyet hükümeti 1918’de Brest-Litovsk Antlaşması ile savaştan çekildi. Böylece Almanya Doğu Cephesi’nden askerlerini Batı Cephesi’ne kaydırdı. Ancak bu da sonuç vermedi, çünkü ABD desteğiyle güçlenen İtilaf orduları Almanya’yı zor durumda bıraktı.

1918 Yılı ve Ateşkesler Zinciri

1918 yılı, İttifak Devletleri için çöküş yılı oldu. Önce Bulgaristan, ardından Osmanlı Devleti ve Avusturya-Macaristan ateşkes imzaladı.

• 29 Eylül 1918: Bulgaristan, Selanik Ateşkesi ile savaştan çekildi.
• 30 Ekim 1918: Osmanlı Devleti, Mondros Ateşkesi’ni imzalayarak savaşı bitirdi.
• 3 Kasım 1918: Avusturya-Macaristan, Villa Giusti Ateşkesi ile savaştan çıktı.
• 11 Kasım 1918: Almanya, Compiègne Ateşkesi’ni imzalayarak teslim oldu.

Bu zincirin son halkası olan Almanya’nın teslimiyeti, savaşı fiilen bitirdi.

11 Kasım 1918 – Compiègne Ateşkesi

Ateşkes, Fransa’nın Compiègne Ormanı’nda bir tren vagonunda imzalandı. Bu sembolik mekan daha sonra 2. Dünya Savaşı’nda da önem taşıyacaktı. Ateşkes şartları Almanya için ağırdı: ordusu terhis edilecek, silahları teslim edilecek, işgal edilen bölgelerden çekilecek ve Ren Nehri’nin batısı boşaltılacaktı. Bu gelişme, Avrupa halkları için büyük bir rahatlama oldu. Çünkü dört yıldır süren kanlı savaş sonunda sona ermişti.

Savaşın Sonuçları

1. Dünya Savaşı’nın bitmesiyle dünya siyasi dengeleri kökten değişti.

• İmparatorlukların çöküşü: Osmanlı, Avusturya-Macaristan, Alman ve Rus İmparatorlukları yıkıldı. Yerine yeni devletler ve rejimler ortaya çıktı.
• Versay Antlaşması: 1919’da Almanya’ya ağır şartlar dayatıldı. Bu antlaşma, ileride 2. Dünya Savaşı’nın sebeplerinden biri olacaktı.
• Yeni haritalar: Orta Doğu’da Osmanlı toprakları İngiltere ve Fransa arasında paylaşıldı. Avrupa’da yeni devletler kuruldu: Polonya, Çekoslovakya, Yugoslavya gibi.
• Milletler Cemiyeti kuruldu: Barışı korumak için uluslararası bir örgüt kuruldu ama etkili olamadı.
• İnsan kayıpları: Savaşta yaklaşık 10 milyon asker, 7 milyondan fazla sivil hayatını kaybetti. Yüzbinlerce insan sakat kaldı, salgın hastalıklar yayıldı.

11 Kasım’ın Önemi

11 Kasım, günümüzde birçok ülkede Ateşkes Günü veya Anma Günü olarak kutlanmaktadır. Özellikle Fransa, İngiltere, Kanada ve ABD’de savaşta hayatını kaybedenler için anma törenleri yapılır. Almanya’nın yenilgiyi kabul ettiği bu tarih, modern dünyanın siyasi tarihini derinden etkilemiştir.

Özetle, 1. Dünya Savaşı 11 Kasım 1918’de Almanya’nın teslim olmasıyla fiilen sona ermiştir. Ancak hukuki anlamda bitişi, 1919’daki Versay Antlaşması ile kesinleşmiştir. Bu savaş, sadece askeri bir mücadele değil, aynı zamanda siyasi, ekonomik ve sosyal yönleriyle 20. yüzyılı şekillendiren bir dönüm noktasıdır. 11 Kasım tarihi, bu yüzden dünya tarihinde bir dönemin kapanışı ve yeni bir dönemin başlangıcı olarak kabul edilir.