12. Sınıf Sosyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Sınav Soruları

11/12. SINIF SOSYOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAV SORULARI

1. Toplumsal olay ve olgunun tanımını yaparak birer örnek veriniz. (10 Puan)

Toplumsal Olay

Toplumda bireylerin bir araya gelerek oluşturduğu, belirli bir zaman ve mekânda gerçekleşen, gözlemlenebilir bir olaydır. Toplumsal olaylar genellikle kısa sürelidir ve somut bir şekilde ortaya çıkar.

Örnek:

• Bir düğün merasimi, belirli bir zaman ve mekânda gerçekleşen, toplumun bir araya geldiği bir etkinliktir.
• Bir protesto yürüyüşü, belirli bir gün ve saatte düzenlenen bir toplumsal olaydır.

Toplumsal Olgu

Toplumun yapısında uzun bir süreçte oluşmuş, bireylerin düşünce, davranış ve alışkanlıklarını etkileyen, görece kalıcı ve soyut bir yapıdır. Toplumsal olgular, toplumdan topluma değişebilir ve genellikle tarihsel bir bağlam içinde gelişir.

Örnek:

• Evlilik kurumu, toplumun uzun yıllar boyunca geliştirdiği bir toplumsal olgudur.
• Eğitim sistemi, bireylerin ve toplumun gelişimi için oluşturulmuş, süreklilik gösteren bir olgudur.

• Sosyoloji; toplumların üzerinde yaşadığı bölgenin ve bölge özelliklerinin toplumsal hayata etkisini anlayabilmek için bu bilim dalının verilerinden yararlanır.
• Sosyoloji toplumu inceler. Ancak bireylerin tanımadan, bireyin davranışlarının arkasında yatan nedenleri bilmeden, toplumun yapısı kültürü ve değişkenlerini anlamamız mümkün değildir. Bu nedenle sosyoloji ilgili bilimden yararlanır.

2. Yukarıda açıklamaları verilen ve sosyolojinin faydalandığı bilim dallarını yazınız. (10 puan)

Yukarıdaki açıklamalara göre sosyolojinin faydalandığı bilim dalları şu şekilde sıralanabilir:

I. açıklama için:

• Coğrafya: Toplumların üzerinde yaşadığı bölgenin ve bölge özelliklerinin toplumsal hayata etkisini anlamak için.

II. açıklama için:

• Psikoloji: Bireylerin davranışlarını ve bu davranışların arkasında yatan nedenleri anlamak için.

Sosyoloji, bu bilim dallarının verilerinden yararlanarak toplumu ve birey-toplum ilişkilerini daha iyi anlamaya çalışır.

3. Toplumsal grup nedir? Toplumsal grubun özelliklerini kısaca yazınız. (15 Puan)

Toplumsal grup, ortak amaçlarını gerçekleştirmek için belli kurallara göre, belirli bir süre karşılıklı ilişkilerde bulunan en az iki kişiden oluşan topluluktur. Özellikleri:

• En az iki kişiden oluşur.
• Ortak amaç etrafında iş birliği vardır.
• Göreli bir sürekliliği vardır.
• Üyelerinin belli bir statü ve rolü vardır.
• Yapı ve fonksiyon bakımından zamanla değişir.
• Üyelerce benimsenmiş ortak norm ve değerler vardır.
• Üyeleri karşılıklı sosyal ilişki halindedir.

• Sosyolojinin kurucusu ve isim babasıdır. Sosyoloji terimini ilk kez kullanmıştır.
• Sosyolojinin ilke ve yöntemleri üzerinde durmuştur. Amacı toplumsal durumları açıklayacak bilimsel yöntem oluşturmaktır.
•  Sosyolojiyi toplumu inceleyen pozitivist bir bilim dalı olarak tasarlamıştır.

4. Yukarıda görüşleri verilen sosyolog kimdir? (10 Puan)

Görüşleri verilen sosyolog Auguste Comte’dur.

• Sınırları belirlenmiş bir konunun tüm boyutlarıyla, sistematik bir biçimde ele alınarak derinlemesine incelenmesini olanaklı kılan araştırma tekniğidir.
• Bu teknik ilk kez Fransız mühendis Le Play tarafından maden ocaklarında çalışan işçi ailelerinde uygulanmıştır.

5. Yukarıda açıklaması verilen ve sosyolojide kullanılan tekniği yazınız. (10 Puan)

Açıklaması verilen ve sosyolojide kullanılan teknik monografidir.

6. Prens Sabahattin’in görüşlerini kısaca açıklayınız. (15 puan)

• “Ademimerkeziyetçilik” adını verdiği siyasi düşünceyi savunmuştur.
• Prens Sabahattin, kişisel girişim ve ademimerkeziyetçiliğe (merkezî olmayan bir yönetim) dayanan bir üretim ve yönetim biçimini, liberalizmi savunmuştur. 
• “Türkiye Nasıl Kurtarılabilir?” adlı çalışması temel eserlerindendir. Ona göre toplumsal yapıyı kemiren, Türk toplumunu uçuruma sürükleyen hastalığın nedenlerinden ilki özel hayatta geleneğe dayanan ve bireyselliği öldüren eğitim sistemi, ikincisi genel hayatta merkezciliğe dayanan yönetim sistemidir.
• Ona göre çözüm “kamucu toplum”dan “bireyci toplum”a geçiştedir. Kamucu toplumda her şeye devlet merkezinde karar verilir, yerel yönetimler ve birey önemsenmez, geniş bir memur zümresi toplumu durağan hâle getirir. Bireyci toplumda yerel yönetimler güçlüdür ve bireysel girişimcilik ön plandadır. İngiltere modeline yakınlık duyan Prens Sabahattin’e göre güçlü bireyler olmadan güçlü toplum mümkün değildir. Eğitim sistemi güçlü ve girişimci bireyler yetiştirecek şekilde yapılandırılmalıdır.

7. Sosyalleşme nedir? Sosyalleşmenin özelliklerini yazınız? (15 puan)

Bireyin üyesi olduğu toplumun, duygu, düşünce, davranış biçimlerini, kısacası kültürünü öğrenerek topluma uyum sağlamasıdır. Bireyin toplumun bir parçası haline gelme sürecidir. Yani bireyin çevresindekilerle etkileşim sürecidir.

Toplumsallaşma (Sosyalleşme) Özelliklileri

• Toplumsallaşma, çocuklukta başlayan ve ömür boyu süren bir süreçtir.
• Belli bir zaman ve yerdeki toplum içinde gerçekleşir.
• Toplumsallaşama süreci karşılıklı bir etkileşimdir. Birey bu süreçte hem toplumdan etkilenir hem toplumu etkiler.
• Toplumsallaşma sürecinde birey ile toplum arasındaki ilişki karşılıklı ve karmaşıktır.
• Birey üyesi olduğu toplumun kültürünün tamamını benimsemez.
• Her bireyin toplumsal deneyimleri birbirinden farklıdır.
• Toplumsallaşma, bireyin topluma uyumlu ve dengeli bir kimlik kazanmasına yardım eder.

8. Sosyal statü ile sosyal saygınlığını karşılaştırarak aralarındaki ilişkiyi açıklayınız. (15 puan)

Sosyal saygınlık (Prestij): Bireyin toplum içindeki saygınlığıdır.
Sosyal Statü: bireyin toplumda işgal ettiği konumdur.

• Toplum her statüye aynı değeri göstermez. Bir statünün prestiji toplumda topluma yada aynı topum içinde zamanla değişebilir. Aynı statüye sahip bireylerin saygınlıkları birbirinden farklıdır. Toplumsal prestij belirleyen faktörler soy, servet, eğitim durumu vb.
• Saygınlık bireyin toplumsal statüsünden kaynaklanıyorsa “statüye dayalı saygınlık”, kişisel özellikleri nedeniyle kazanılmışsa “kişisel saygınlık” adını alır. Statüye dayalı saygınlık, statü sona erdiğinde onunla birlikte sona erer. Kişisel saygınlık ise süreklidir. Örneğin bir büyükelçi görevinden ayrıldığında statüsel saygınlığı sona erer. Fakat kişisel özellikleri nedeniyle saygı görmeye devam edebilir.
• Birey, statüsünün gerektirdiği rolleri ne kadar yerine getirir ve statü ile rol uyumunu ne kadar sağlarsa toplum tarafından o kadar kabul görür. Bireyin zekâ, yetenek, ahlak vb. yönleri ne kadar saygı göreceğini belirler. Örneğin herhangi bir meslekteki bireyin başarılı çalışmalarından dolayı diğer meslektaşlarına oranla daha saygın ve aranılır olması.