5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 40

Bilim, sanat, eğitim gibi alanlarda önemli çalışmalar yapan ve insanlık tarihine önemli katkılar sunan bu uygarlıklar; Anadolu, Mısır ve Hindistan uygarlıklarını etkilemiştir. Şimdi bu uygarlıkları inceleyelim.

Sümerler

Mezopotamya’da kurulmuş ilk uygarlıktır. Site adı verilen şehir devletleri hâlinde yaşamışlardır. Ur, Uruk, Lagaş ve Eridu gibi siteler (şehirler) bu devletlerden bazılarıdır. Bu sitelerin başında “patesi” ya da “ensi” adı verilen bir kral bulunurdu. Sümerlerin insanlık tarihine en büyük katkısı yazıyı icat etmeleridir. Kil tabletler üzerine yazılan yazıların şekilleri çiviye benzediği için bu yazı “çivi yazısı” olarak adlandırılmıştır. Sümerlerin icat ettiği çivi yazısı İlk Çağ Anadolu uygarlıklarından bazıları tarafından da kullanılmıştır.

Yazının icadı insanların yaşamlarını hangi alanlarda kolaylaştırmıştır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

• Cevap: Yazının icadı insanların yaşamlarını özellikle iletişim, eğitim, hukuk, ticaret, bilim ve yönetim gibi alanlarda kolaylaştırmıştır.

Açıklama:

• Yazı sayesinde insanlar bilgilerini nesilden nesile aktarabilmişlerdir.
• Yasalar, anlaşmalar, alışverişler ve resmi belgeler yazıya dökülebilmiş, böylece karışıklıklar önlenmiştir.
• Eğitimde yazı ile öğrenme kalıcı hâle gelmiş, bilimsel gelişmeler belgelenebilmiştir.
• Tarihî olaylar kayıt altına alınarak geçmişe dair bilgiler bugüne taşınabilmiştir.

Sümerler, şehir devletlerinin tam ortasına “ziggurat” adı verilen çok katlı tapınaklar inşa etmişlerdir. Şehirler bu zigguratların etrafına kurulmuştur. Piramide benzeyen bu yapıların en üst katı gözlemevi (rasathane) olarak kullanılmıştır. Ay’ı, gezegenleri ve yıldızları gözlemleyen Sümerler yıl esasına dayanan takvimi icat etmiş, ayrıca Ay ve Güneş tutulmalarını hesaplamışlardır. Günümüzde Ramazan ve Kurban Bayramlarının tarihleri ay takvimine göre belirlenir. Zigguratlar aynı zamanda okul ve tüketim fazlası malların saklandığı depo olarak da kullanılmıştır. Sümerler tekerleği icat ederek ulaşım ve ticaretin gelişmesini sağlamışlardır.