5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 23

Çocuk hakları “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme” ile belirlenmiştir. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 20 Kasım 1989’da Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edilmiştir. Sözleşmeye göre 18 yaşına gelene kadar her birey çocuk sayılır. Sözleşme; din, dil, ırk, renk, ülke ve cinsiyetine bakılmaksızın bütün çocukların haklarını tanımlar. Sözleşme ile çocuk haklarının korunması ve hiçbir ayrım gözetilmeden çocukların toplumsal yaşama etkin bir şekilde katılmaları amaçlanmaktadır. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme pek çok ülke tarafından imzalanmıştır. Ülkemiz Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’yi 1990 yılında imzalamıştır. Sözleşmeyi imzalayan devletler çocuklar için ülkelerindeki tüm koşulları sözleşmeye uygun hâle getirmekle sorumludur.

Peki, böyle bir sözleşmeye neden ihtiyaç duyulmuş olabilir? Bu sorunun cevabı için aşağıdaki haberi okuyalım.

Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne neden ihtiyaç duyuldu? Bu soruya Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonunun (UNICEF) basın sözcüsü Helga Kuhn (Helga Kohn) şöyle cevap veriyor:

“Bir kere, çocuklar yetişkin insanlar değil. Yetişkinlerin her yaptığını yapamazlar. Onlar özel korumaya muhtaçtırlar. Bu nedenle de onları koruyacak özel bir çevreye ihtiyaçları vardır. Bundan ise yetişkinler sorumludur. Bu hakların uygulanmasını sağlayabilmek için de çocukların kendi haklarına sahip olduklarının önceden bilinmesi gerek.”

“Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne neden ihtiyaç duyuldu?” sorusuna siz nasıl bir cevap verirdiniz? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

“Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne ihtiyaç duyulmasının nedeni, çocukların özel korumaya ve haklara sahip olması gerektiğinin kabul edilmesidir. Tarih boyunca çocuklar, yetişkinlerden farklı ihtiyaçlara ve korunmaya muhtaç oldukları halde bazen hakları göz ardı edilmiş, kötü muamele görmüş veya eğitim, sağlık gibi temel haklardan mahrum bırakılmışlardır. Bu sözleşme, çocukların fiziksel, zihinsel ve duygusal gelişimlerini sağlamak, onları istismardan korumak, eğitim hakkını güvence altına almak ve eşit haklara sahip olmalarını sağlamak için uluslararası bir çerçeve oluşturmuştur. Böylece tüm çocukların yaşama, gelişme, korunma ve katılım haklarının evrensel olarak tanınması ve korunması hedeflenmiştir.”

Birleşmiş Milletlerin önemli bir birimi olan UNICEF (Yunisef) 190 ülkede güçlü bir varlığa sahip, dünyanın öncü çocuk hakları savunucusudur (Görsel 1.11). Birleşmiş Milletler tarafından onaylanan Çocuk Haklarına Dair Sözleşme doğrultusunda uluslararası topluluğun çocuklara verilen sözleri yerine getirmesi için çaba gösterir. Çocukların refahını artırmak, tüm çocuklara iyi bir yaşam olanağını sunmak için çeşitli ortaklarla birlikte çalışır. UNICEF’in çalışmalarının büyük bir kısmı dünyanın yoksul bölgelerinde ve özellikle savaş ya da doğal afetler gibi acil durumlarda çocukların temel ihtiyaçlarının karşılanmasıyla ilgilidir. Çocuklar sadece ailelerinin, yaşadıkları ülkelerin değil tüm dünyanın geleceğidir. Bu nedenle çocukların korunmaları, ihtiyaçlarının karşılanması, mutlu bir yaşam sürmeleri için sözleşmeyi imzalayan tüm devletler söz vermiştir.