10 Tane Duyulan Geçmiş Zaman Cümlesi

Duyulan geçmiş zaman (–miş’li geçmiş zaman), anlatıcının bizzat görmediği ama başkasından duyduğu, öğrendiği veya çıkardığı sonuçla vardığı geçmişteki olayları anlatır. Bu kip, Türkçede hem günlük konuşmada hem de hikâye ve masallarda sıkça kullanılır. Anlatıcı olayın kesinliğinden emin değildir; ya birinden duymuştur ya da dolaylı bir gözleme dayanıyordur. Örneğin “Dün gece yağmur çok yağmış.” cümlesinde, kişi yağmurun yağdığını görmemiş ama sabah kalktığında yolların ıslak olmasından ya da başkalarının sözlerinden bu sonuca varmıştır. Bu özellik duyulan geçmiş zamanı, görülen geçmiş zamandan ayırır.

10 Tane Duyulan Geçmiş Zaman Cümlesi

1. Ali dün okula geç kalmış.
2. Komşular yeni bir ev almışlar.
3. Öğretmenimiz hasta olmuş.
4. Arkadaşım sınavı kazanmış.
5. Köyde büyük bir düğün yapılmış.
6. Çocuk bütün gün bahçede oynamış.
7. Kitap kısa sürede tükenmiş.
8. Yaz tatilinde çok gezmişsiniz.
9. Dedem gençliğinde çok çalışmış.
10. Dün gece yağmur çok yağmış.

Ali dün okula geç kalmış: Bu cümlede anlatıcı, Ali’nin geç kaldığını bizzat görmemiştir. Belki öğretmeninden duymuş ya da sınıf arkadaşları söylemiştir. Dolayısıyla olayın aktarımı kesin bir gözleme değil, duyuma dayanmaktadır. Bu da -miş’li geçmiş zamanın en temel özelliğidir.

Komşular yeni bir ev almışlar: Anlatıcı burada komşuların ev alma olayına tanık olmamıştır. Belki bunu mahalleden öğrenmiştir ya da komşular kendileri söylemiştir. Olay gerçekleşmiştir ama anlatıcı sadece duymuştur. Bu nedenle cümlede “-miş” eki kullanılmıştır.

Öğretmenimiz hasta olmuş: Burada öğretmenin hastalandığı bilgisi, öğrencilerin kendi gözlemleriyle değil, başkalarından duydukları şekilde aktarılmaktadır. Örneğin okul idaresi bu bilgiyi vermiş olabilir. Dolayısıyla bu cümle duyulan geçmiş zamana örnektir.

Arkadaşım sınavı kazanmış: Anlatıcı, arkadaşının sınavı kazandığını kendi gözleriyle görmemiştir. Bu bilgiyi belki arkadaşından ya da çevresinden duymuştur. Burada olayın kesinliği değil, başkalarından alınan bilgi ön plandadır.

Köyde büyük bir düğün yapılmış: Bu cümledeki olay, köyde gerçekleşmiştir ama anlatıcı düğüne katılmamış, yalnızca başkalarından öğrenmiştir. Bu tür cümleler genellikle haber ve rivayet aktarmada kullanılır.

Çocuk bütün gün bahçede oynamış: Anlatıcı çocuğun bahçede oynadığını bizzat görmemiştir. Belki akşam eve döndüğünde çocuğun üstünü başını görünce ya da başkasından duyunca bu bilgiyi edinmiştir. O yüzden duyulan geçmiş zaman kullanılmıştır.

Kitap kısa sürede tükenmiş: Burada anlatıcı kitabın satıldığını ve bitirildiğini kendi gözlemlememiştir. Belki yayınevinden ya da kitabevinden gelen haberle öğrenmiştir. “Tükenmiş” ifadesi, bilgiyi duyumla elde etmeyi gösterir.

Yaz tatilinde çok gezmişsiniz: Anlatıcı, muhatabın tatilde gezdiğini kendi görmemiştir. Bu bilgiyi ya ondan duymuştur ya da başkasından öğrenmiştir. Bu nedenle cümlede kesin gözlem değil, duyuma dayalı aktarım vardır.

Dedem gençliğinde çok çalışmış: Burada anlatıcı dedesinin gençliğinde yaptıklarına şahit olmamıştır. Bu bilgiyi dedesinden ya da aile büyüklerinden dinlemiştir. Yani geçmişte olmuş bir olay aktarılırken duyum ön plandadır.

Dün gece yağmur çok yağmış: Anlatıcı yağmuru kendi gözleriyle görmemiştir. Sabah kalktığında yolların ıslak olmasından ya da çevresinden duyduğu bilgilerden bu sonuca varmıştır. Bu durum duyulan geçmiş zamanın en açık örneklerinden biridir.