1. Sınıf Matematik Ders Kitabı 1. Kitap Cevapları Meb Yayınları Sayfa 156

13. Aşağıdaki nesnelerin uzunlukları standart olmayan ölçme birimleriyle ölçülmüştür. Tahmini ölçümlerinizi noktalı yerlere yazınız.

Yazı tahtası: 3 kulaç
Oturma bankı: 8 karış
Paspas: 5 ayak
Kalem: 7 parmak

“Karış”, “parmak”, “ayak” ve “kulaç”, geçmişte özellikle ölçüm sistemlerinin henüz standartlaşmadığı dönemlerde kullanılan, insan vücuduna dayalı uzunluk ölçü birimleridir. Bu birimler farklı medeniyetlerde ve kültürlerde çeşitli şekillerde kullanılmıştır. Bugün modern ölçü birimleri olan metre ve santimetreye geçilmiş olsa da, bu geleneksel ölçüler tarihî ve kültürel açıdan önem taşır.

Karış, baş parmak ile serçe parmak arasındaki açıklığın ölçüsüdür. Yetişkin bir insanın eline göre değişmekle birlikte genellikle 20–22 cm arasında kabul edilir. Günümüzde bazı halk arasında hâlen mesafeleri yaklaşık olarak tarif etmekte kullanılabilir (örneğin: “bir karış kadar yüksek”).

Parmak, adından da anlaşılacağı gibi bir parmağın genişliği kadar olan uzunluğu ifade eder. Osmanlı döneminde kullanılan bir ölçü birimi olan “parmak”, özellikle marangozluk ve demircilikte kullanılmıştır. Genellikle 2–3 cm civarındadır.

Ayak, yine insan vücuduna dayalı bir ölçüdür ve bir ayağın uzunluğu kadar bir mesafeyi ifade eder. İngiliz ölçü sisteminde hâlen “foot” (ayak) olarak kullanılan bu birim, yaklaşık 30.48 cm’dir. Türkiye’de tarihî olarak daha farklı uzunluklara denk gelmiş olsa da, modern ölçümdeki karşılığı bu şekildedir.

Kulaç ise iki kolun yana tamamen açıldığında parmak uçları arasındaki mesafeye verilen isimdir. Bir yetişkinin kulaç uzunluğu ortalama olarak 1.5–2 metre civarındadır. Özellikle yüzme ve denizcilikte mesafe ölçmek için kullanılmıştır.