5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 110

Hazırlık

1. Ne tür hikâyeler okumaktan hoşlanırsınız?
   Cevap: Macera, kahramanlık ve tarihi hikâyeleri okumaktan hoşlanırım.
2. Dede Korkut hakkında neler biliyorsunuz?
   Cevap: Dede Korkut, Oğuz Türkleri’nin yaşamını, kültürünü ve kahramanlıklarını anlatan destansı hikâyelerin yer aldığı önemli bir eserdir. Türk edebiyatının en değerli kaynaklarından biridir.

Metni, öğretmeninizin kontrolünde hızlı okuma yöntemiyle okuyunuz.

Hızlı okuma, kısa süre içerisinde metni anlamayı sağlayan bir okuma türüdür. Hızlı okuma göz takibiyle ve geri dönüşler olmadan yapılır. Okuma esnasında dikkat tamamen okunulan metne verilmelidir.

DEDEM KORKUT ÖYKÜLERİ ÜZERİNE

Türklerin Anadolu’ya gelişi, 11. yüzyıla rastlar. Bu gelenler Oğuz Türkleriydi. Bunlara daha sonra Türkmen de denildi. Bunları biliyoruz.

Yazının kullanılmadığı dönemlerde, sözlü edebiyat geleneği vardı. Atasözleri, bilmeceler, maniler, türküler, şiirler, destanlar, masallar, öyküler, ağıtlar sözlü edebiyatın başlıca türleriydi. Bunlar, toplumun ortak üretici güzellikleriydi. Anlatıla anlatıla, ağızdan ağza geçe geçe kimi gelişip yaygınlaşır, kimi de yozlaşır, unutulup giderdi. Sözlü edebiyattan yazılı edebiyata geçiş ancak yazının öğrenilip kullanılmasından sonra olmuştur. Söz uçar gider ama yazı kalıcıdır.

Dedem Korkut Öyküleri, Oğuz Türkleri arasında anlatılan birtakım destansı öykülerin yazıya geçirilmiş örneklerinden biri ve en önemlisidir. Oğuzların dilden dile dolaşan destansı öykülerini, adı bilinmez bir ozanın, 15. yüzyılın ikinci yarısında derleyip yazıya geçirdiği düşünülebilir. Bu öykülerin yazıya geçirilmiş biçiminden, yüzyıllardır kimsenin haberi yoktu. Bu yazılı metin, daha geçen yüzyılda, Avrupa’da bulundu. Biri Dresden Kitaplığı’nda, biri de Vatikan Kitaplığı’nda bulunan iki farklı el yazması, bu büyük belgenin kaybolmadığını kanıtladı. Adı da Oğuzların diliyle Dedem Korkut Kitabı’ydı.

Soru: Neden sözlü edebiyat ürünleri yazıya geçirildikten sonra daha kalıcı olmuştur?
Cevap: Çünkü sözlü anlatımda bilgiler zamanla değişebilir, unutulabilir veya kaybolabilir. Yazıya geçirilen metinler ise nesiller boyunca korunur ve bozulmadan günümüze ulaşır.