5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 117

ISI ALIŞVERİŞİ

Isı, maddeler arasında alınıp verilebilen bir enerjidir.
Isı alışverişinin (ısı aktarımı, ısı akışı) gerçekleşebilmesi için, sıcaklıkları farklı maddelerin birbirine temas etmeleri gerekir.

Isı enerjisi, sıcaklığı yüksek olan maddeden, sıcaklığı düşük olan maddeye doğru aktarılır.
Isı alışverişi, maddelerin son sıcaklıkları eşit olana kadar devam eder.
Maddelerin son sıcaklığı, sıcak olan maddeden daha yüksek; soğuk olan maddeden daha düşük olamaz.

Grafik açıklaması:

• Sol blok: 60°C
• Sağ blok: 20°C
• Isı akış yönü → sıcaktan soğuğa
• Son sıcaklık: iki maddenin sıcaklıkları eşitlenene kadar olur. Bu denge sıcaklığı 60°C ile 20°C arasında bir değer olur.

Önemli Bilgiler:

• Son sıcaklık, iki maddenin temasından sonra ulaşılan ortalama sıcaklıktır.
• Isı alışverişi sadece sıcaklık farkı varsa gerçekleşir.
• Isı her zaman sıcak maddeden soğuk maddeye akar.
• Temas zorunludur, yani maddeler birbirine dokunmalı.

Gündelik Hayattan Örnekler:

• Elimize bir buz parçası aldığımızda elimiz zamanla üşür. Çünkü elimizden, yani sıcak olan maddeden, buza yani soğuk olan maddeye ısı geçer.
• Elimiz ısı kaybeder → sıcaklığı düşer → üşüme hissi oluşur.
• Kışın soğuk bir banka oturduğumuzda, vücudumuz banka ısı verir → beden ısı kaybeder → vücut sıcaklığı düşer → üşürüz.
• Soğuk ellerimizi radyatöre dokundurursak, radyatörden elimize ısı geçer → elimizin sıcaklığı artar → ısınırız.
• Güneşte kalan balkon demirleri ısı alarak ısınır.
  Gece ise hava soğuduğunda, bu demirler çevreye ısı verir → soğur ve soğuk hissedilir.

Kısa Özet:

• Isı, enerji türüdür.
• Maddeler arası sıcaklık farkı varsa ısı alışverişi olur.
• Isı, sıcak maddeden soğuk maddeye geçer.
• Son sıcaklık, iki madde arasında bir yerde olur.
• Isı alışverişi günlük hayatta sıkça karşımıza çıkar (buz, bank, radyatör gibi).